Με κάθε μέρα που περνά από την έναρξη του πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν, ο αντίκτυπος στους ανθρώπους στη Βρετανία αυξάνεται.

Θα μπορούσε η πτήση των διακοπών σας να ακυρωθεί λόγω έλλειψης καυσίμων; Αυτό είναι το ερώτημα που θέτουν ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι μετά από αναφορές ότι το τελευταίο δεξαμενόπλοιο που μεταφέρει καύσιμα αεροσκαφών από τη Μέση Ανατολή προς το Ηνωμένο Βασίλειο θα φτάσει άμεσα.

Ο Μάικλ Ο’Λίρι, διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, προειδοποίησε για «τον κίνδυνο διακοπών στον εφοδιασμό στην Ευρώπη τον Μάιο και τον Ιούνιο», εκτός εάν ο πόλεμος τελειώσει σύντομα.

Από τις αρχές Απριλίου, το Πακιστάν έχει ζητήσει από τους ξένους πιλότους να φτάνουν με όσο το δυνατόν περισσότερα καύσιμα για το ταξίδι της επιστροφής τους. Η ανακοίνωση έρχεται καθώς ορισμένες ασιατικές χώρες καθηλώνουν πτήσεις και οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες καταστρώνουν σχέδια για την αντιμετώπιση των ελλείψεων. Τι είναι λοιπόν εφικτό, τι είναι πιθανό και ποια είναι τα δικαιώματά σας; Αυτές είναι οι βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις.

«Το τελευταίο δεξαμενόπλοιο που μεταφέρει καύσιμα αεροσκαφών από τη Μέση Ανατολή στο Ηνωμένο Βασίλειο» ακούγεται δυσοίωνο. Πόσο πρέπει να ανησυχούμε;

Γνωρίζοντας ότι συνήθως υπάρχουν μισή ντουζίνα δεξαμενόπλοια καθ’ οδόν από την περιοχή του Κόλπου προς το Ηνωμένο Βασίλειο με καύσιμα αεροσκαφών, αλλά το τελευταίο πλησιάζει στο λιμάνι, ακούγεται ανησυχητικό. Όμως οι αεροπορικές εταιρείες, το αεροδρόμιο και η κυβέρνηση επισημαίνουν μια σειρά άλλων πηγών εφοδιασμού – συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Νιγηρίας και της Ολλανδίας.

Ωστόσο, μιλώντας με τις μεγάλες βρετανικές και ιρλανδικές αεροπορικές εταιρείες, εκφράζουν την πεποίθηση ότι τα αποθέματα επαρκούν για να καλύψουν την πολυάσχολη περίοδο του Πάσχα και το υπόλοιπο του Απριλίου. Πέρα από αυτό, η πρόβλεψη είναι πιο δύσκολη.

Το Υπουργείο Ενεργειακής Ασφάλειας και Μηδενικού Αποτυπώματος δήλωσε στον Independent: «Τα φορτία καυσίμων αεροσκαφών συνεχίζουν να φτάνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το Ηνωμένο Βασίλειο δέχεται εισαγωγές καυσίμων αεροσκαφών από την Ινδία, τις ΗΠΑ και την Ολλανδία, καθώς και μικρότερες ποσότητες από μια σειρά άλλων χωρών».

Ο επικεφαλής της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, δήλωσε στο Sky News: «Οι εταιρείες καυσίμων είναι ικανοποιημένες που δεν θα υπάρξουν αναταράξεις μέχρι τις αρχές Μαΐου».

«Αλλά αν ο πόλεμος συνεχιστεί, διατρέχουμε πράγματι τον κίνδυνο διακοπών στον εφοδιασμό στην Ευρώπη τον Μάιο και τον Ιούνιο, και προφανώς ελπίζουμε ότι ο πόλεμος θα τελειώσει νωρίτερα από αυτό και ο κίνδυνος για τον εφοδιασμό θα εξαλειφθεί. Εάν ο πόλεμος τελειώσει μέχρι τον Απρίλιο και τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν ξανά, τότε δεν υπάρχει σχεδόν κανένας κίνδυνος για τον εφοδιασμό. Εάν ο πόλεμος συνεχιστεί, και η διακοπή του εφοδιασμού συνεχιστεί, πιστεύουμε ότι υπάρχει εύλογος κίνδυνος κάποιο χαμηλό επίπεδο –ίσως το 10 έως 25 τοις εκατό των αποθεμάτων μας– να κινδυνεύσει τον Μάιο και τον Ιούνιο».

Τι συμβαίνει παραπέρα;

Η εικόνα είναι πιο ανησυχητική σε μέρη της Ασίας, τα οποία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις προμήθειες αεροπορικών καυσίμων από τον Κόλπο. Αεροπορικές εταιρείες στο Βιετνάμ και τις Φιλιππίνες ακυρώνουν ορισμένες πτήσεις εσωτερικού και εξωτερικού. Αν έκανα ένα ταξίδι με σακίδιο βασιζόμενος σε αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους στη Νοτιοανατολική Ασία, θα παρακολουθούσα στενά τις κρατήσεις των πτήσεων.

Το Πακιστάν μόλις εξέδωσε μια Ειδοποίηση προς Αεροπορικές Αποστολές («Notam») που αναφέρει: «Λόγω διαταραχής στην αλυσίδα εφοδιασμού καυσίμων αεροσκαφών, ως προληπτικό μέτρο συμβουλεύουμε τις αεροπορικές εταιρείες να μεταφέρουν το μέγιστο δυνατό καύσιμο από το εξωτερικό και να ελαχιστοποιήσουν τον ανεφοδιασμό καυσίμων αεροσκαφών από το Πακιστάν».

Τι συμβαίνει με τις βρετανικές ή ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες που πετούν από πόλεις της Ασίας;

Η προειδοποίηση του Πακιστάν είναι σημαντική. Δεν υπάρχει πρόβλημα με τη μεταφορά καυσίμων στην 90λεπτη πτήση από το Ντουμπάι προς το Καράτσι. Αυτή είναι μια πρακτική γνωστή ως «tankering» (μεταφορά επιπλέον καυσίμων από την αφετηρία). Αλλά μια 11ωρη πτήση από το Χίθροου προς το Ισλαμαμπάντ είναι διαφορετική.

Μεμονωμένα αεροδρόμια ενδέχεται να παρουσιάσουν έλλειψη καυσίμων. Εάν συνέβαινε αυτό – όπως συμβαίνει ήδη στην Κούβα λόγω του αποκλεισμού των ΗΠΑ – οι αεροπορικές εταιρείες συνεχίζουν να πετούν, αλλά συνήθως κάνουν μια στάση κάπου αλλού για να πάρουν περισσότερα καύσιμα. Παραδόξως, την ίδια στιγμή που τα καύσιμα γίνονται σπάνια, ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των British Airways και Virgin Atlantic, εντείνουν τις πτήσεις προς την Ασία, για να επωφεληθούν από τη δεινή κατάσταση των αεροπορικών εταιρειών του Κόλπου.

Ακούσαμε επίσης για αμερικανικές και σκανδιναβικές αεροπορικές εταιρείες που ακυρώνουν πτήσεις;

Ναι, αλλά αυτό είναι πολύ περισσότερο ένα οικονομικό ζήτημα. Οι αεροπορικές εταιρείες που δεν έχουν «κλειδώσει» χαμηλές τιμές καυσίμων βλέπουν το κόστος τους να αυξάνεται πολύ απότομα. Έτσι, η United των ΗΠΑ και η SAS, η σκανδιναβική αεροπορική εταιρεία, ανακοίνωσαν την ακύρωση χιλιάδων πτήσεων μεταξύ τους – πρόκειται όμως για αναχωρήσεις που μετατράπηκαν από οριακά κερδοφόρες σε ζημιογόνες λόγω της αυξανόμενης τιμής των αεροπορικών καυσίμων.

Θα μπορούσαμε να βρεθούμε αντιμέτωποι ακόμη και με πρόσθετες επιβαρύνσεις;

Όλες οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται από το Ηνωμένο Βασίλειο – British Airways, easyJet, Jet2, Ryanair και Virgin Atlantic – έχουν «κλειδώσει» χαμηλότερες τιμές καυσίμων. Καμία από τις αεροπορικές εταιρείες δεν σκοπεύει να επιβάλει πρόσθετη επιβάρυνση (surcharge) στους υπάρχοντες επιβάτες.

Δεν υπάρχει πρακτική να ζητείται από άτομα που έχουν εξοφλήσει πλήρως τις πτήσεις τους να πληρώσουν περισσότερα. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για τα πακέτα διακοπών.

• Η «αντιστάθμιση κινδύνου» (hedging) της τιμής των καυσίμων έχει ένα κόστος και πολλές εταιρείες επιλέγουν να μην κλειδώνουν χαμηλούς ναύλους.

• Ως εκ τούτου, είναι εκτεθειμένες σε όλο το βάρος του περίπου διπλασιασμού της τιμής του πετρελαίου.

• Σύμφωνα με τους Κανονισμούς για τα Οργανωμένα Ταξίδια, οι ταξιδιωτικές εταιρείες επιτρέπεται να ζητούν περισσότερα χρήματα εάν «η τιμή της μεταφοράς επιβατών που προκύπτει από το κόστος των καυσίμων» έχει αυξηθεί.

• Δεν υπάρχει ανώτατο όριο στο ποσό που μπορεί να απαιτήσει η ταξιδιωτική εταιρεία. Αλλά εάν η προτεινόμενη επιβάρυνση είναι 8% ή περισσότερο, τότε έχετε το δικαίωμα να πάρετε τα χρήματά σας πίσω.

Πολλές επιβαρύνσεις καταλήγουν να είναι της τάξης του 8%, αντιπροσωπεύοντας επιπλέον £80 σε διακοπές αξίας £1.000.

Θα πληρώνουμε περισσότερα για τις πτήσεις μας;

Μακροπρόθεσμα, οι υψηλότεροι ναύλοι είναι πιθανοί. Ο Κέντον Τζάρβις, διευθύνων σύμβουλος της easyJet, δήλωσε στον Independent: «Ο κλάδος δεν έχει άλλη επιλογή. Είναι ένας κλάδος με χαμηλά περιθώρια κέρδους και υψηλό ανταγωνισμό. Κερδίζουμε περίπου £7 ανά θέση. Εάν το καύσιμο αυξηθεί κατά £10, πρέπει να αντιδράσεις».

Υπάρχει τέτοιο φαινόμενο όπως η αγορά πτήσεων και διακοπών υπό καθεστώς πανικού – και θα το συμβουλεύατε;

Ποτέ δεν συμβουλεύω κανέναν να πανικοβάλλεται. Υπάρχει, ωστόσο, ένα επιχείρημα υπέρ της δέσμευσης για τις πτήσεις που θα πραγματοποιήσετε τους επόμενους μήνες, γνωρίζοντας ότι θα έχετε ισχυρή προστασία καταναλωτή. Για παράδειγμα, μόλις αγόρασα ένα εισιτήριο για το «πριγκιπικό» ποσό των £40 για την Κύπρο τον Μάιο, και ένα για επιστροφή από τη Γεωργία αργότερα τον ίδιο μήνα.

Αναμένω πλήρως ότι αυτές οι πτήσεις θα πραγματοποιηθούν, αλλά σε περίπτωση που η αεροπορική εταιρεία τις ακυρώσει, γνωρίζω ότι σύμφωνα με τους κανόνες για τα δικαιώματα των επιβατών, ο αερομεταφορέας πρέπει να μου παράσχει μια εναλλακτική αναχώρηση χωρίς επιπλέον κόστος.

independent.co.uk