Το γραφείο του εισαγγελέα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) κατέθεσε τον περασμένο μήνα μια απόρρητη αίτηση για ένταλμα σύλληψης του Ισραηλινού υπουργού Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς (Bezalel Smotrich) για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν κατά Παλαιστινίων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Οι αναφορές των ισραηλινών μέσων ενημέρωσης το Σαββατοκύριακο, που ισχυρίζονταν ότι το γραφείο του εισαγγελέα είχε καταθέσει πέντε αιτήσεις για Ισραηλινούς αξιωματούχους, είναι ανακριβείς.

Μια ανασκόπηση των αποδεικτικών στοιχείων πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη της περασμένης εβδομάδας για να εξεταστεί η πιθανότητα δύο ακόμη αιτήσεων για εντάλματα, συμπεριλαμβανομένου ενός για τον υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ (Itamar Ben Gvir), αλλά αυτά δεν έχουν ακόμη κατατεθεί.

 Οι κατηγορίες εναντίον του Σμότριτς περιλαμβάνουν:

• Την αναγκαστική εκτόπιση ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και έγκλημα πολέμου.

• Τη μεταφορά του πληθυσμού του ίδιου του Ισραήλ ως έγκλημα πολέμου.

• Τη δίωξη και το απαρτχάιντ ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Αν εγκριθεί από το προδικαστικό τμήμα του ΔΠΔ, το ένταλμα για τον Σμότριτς θα είναι το πρώτο που εκδίδεται ποτέ από διεθνές δικαστήριο για το έγκλημα του απαρτχάιντ. Η αίτηση κατατέθηκε στις 2 Απριλίου. Παλαιστίνιοι διπλωμάτες και η κοινωνία των πολιτών παρότρυναν επί χρόνια το γραφείο του εισαγγελέα να αναλάβει δράση κατά του Σμότριτς και του Μπεν Γκβιρ.

Κυρώσεις στο ΔΠΔ

Τα εντάλματα για τους Νετανιάχου και Γκάλαντ έχουν εξαπολύσει μια άγρια εκστρατεία απειλών και κυρώσεων κατά του δικαστηρίου από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, με κύριο στόχο να ασκηθεί πίεση ώστε να αποσυρθεί η έρευνα για εγκλήματα πολέμου.

Από τον Φεβρουάριο του 2025, η κυβέρνηση του Τραμπ έχει επιβάλει οικονομικές κυρώσεις και περιορισμούς στην έκδοση βίζας στον γενικό εισαγγελέα του δικαστηρίου, Χαν (Khan), στους δύο αναπληρωτές εισαγγελείς του, σε οκτώ δικαστές, στον ειδικό εισηγητή του ΟΗΕ για την Παλαιστίνη και σε τρεις παλαιστινιακές ΜΚΟ σε σχέση με την έρευνα για εγκλήματα πολέμου.

Και οι τρεις προδικαστικοί δικαστές που υπέγραψαν τα εντάλματα για τους Νετανιάχου και Γκάλαντ έχουν υποστεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ. Πρόκειται για τους:

• Ρέιν Αλαπίνι-Γκανσού (Reine Alapini-Gansou – Μπενίν)

• Μπέτι Χόχλερ (Beti Hohler – Σλοβενία)

• Νικολά Γκιγιού (Nicolas Guillou – Γαλλία)

Οι ίδιοι συνέχισαν να επιτελούν το έργο τους, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης της αίτησης για τον Σμότριτς, παρά τον αντίκτυπο των κυρώσεων στην καθημερινή τους ζωή.

Οι ΗΠΑ έχουν επίσης απειλήσει με κυρώσεις κατά του ίδιου του δικαστηρίου, κάτι που αξιωματούχοι του ΔΠΔ θεωρούν ως «σενάριο της Ημέρας της Κρίσης» (doomsday scenario).

Οι δικαστές του ΔΠΔ εξετάζουν επί του παρόντος μια ισραηλινή αμφισβήτηση της δικαιοδοσίας του επί της κατάστασης στην Παλαιστίνη, καθώς και μια ξεχωριστή ισραηλινή προσφυγή, που κατατέθηκε στις 17 Νοεμβρίου, η οποία επιδιώκει να εξαιρέσει τον εισαγγελέα λόγω υποτιθέμενης έλλειψης αμεροληψίας.

Χρονοδιαγράμματα και Διαδικασία Έκδοσης

Είναι αβέβαιο πόσο χρόνο θα χρειαστούν οι δικαστές για να αποφανθούν επί της αίτησης για τον Σμότριτς.

Οι προδικαστικοί δικαστές του ΔΠΔ συνήθως χρειάζονται αρκετούς μήνες για να αποφανθούν επί των αιτήσεων έκδοσης ενταλμάτων, αν και τα χρονοδιαγράμματα κυμαίνονται από περίπου έναν μήνα στις περιπτώσεις του Ρώσου Πρόεδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και του πρώην Προέδρου των Φιλιππίνων Ροντρίγκο Ντουτέρτε, έως έξι μήνες για τα εντάλματα των Νετανιάχου και Γκάλαντ.

Μέχρι στιγμής, η αίτηση για ένταλμα σύλληψης κατά του Σμότριτς δεν έχει επικυρωθεί από τους δικαστές και η απόφαση θα μπορούσε να απέχει ακόμη μήνες.

Στο ΔΠΔ, η επιδίωξη και η έκδοση ενταλμάτων σύλληψης είναι δύο ξεχωριστά στάδια που διεκπεραιώνονται από δύο διαφορετικά όργανα:

1. Το Γραφείο του Εισαγγελέα (OTP): Το οποίο επί του παρόντος διοικείται από δύο αναπληρωτές εισαγγελείς, διεξάγει την έρευνα, συγκεντρώνοντας αποδεικτικά στοιχεία και χτίζοντας την υπόθεση. Όταν κρίνει ότι έχει καλυφθεί το απαιτούμενο όριο, καταθέτει αίτηση ζητώντας την έκδοση εντάλματος, εκθέτοντας τα φερόμενα εγκλήματα και τα αποδεικτικά στοιχεία που συνδέουν τον ύποπτο με αυτά.

2. Το Προδικαστικό Τμήμα: Η αίτηση παραδίδεται σε αυτό το σώμα (μια επιτροπή τριών δικαστών), το οποίο επανεξετάζει το υλικό της εισαγγελίας και αποφασίζει εάν υπάρχουν «βάσιμοι λόγοι να πιστεύεται» ότι το άτομο έχει διαπράξει έγκλημα που εμπίπτει στη δικαιοδοσία του δικαστηρίου. Το προδικαστικό τμήμα μπορεί να εκδώσει ένταλμα για μερικές ή για όλες τις κατηγορίες, ή να απορρίψει την αίτηση.