Στο επίκεντρο της πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας επανέρχεται το ΜέΡΑ25, καθώς οι πρόσφατες δημοσκοπικές μετρήσεις εμφανίζουν το κόμμα σε τροχιά επιστροφής στο ελληνικό κοινοβούλιο, προσεγγίζοντας εκ νέου το εκλογικό όριο του 3%.

Σε μια εκτενή και πολυπρισματική συνέντευξη που παραχώρησε στην εκπομπή «Συνδέσεις» του Ertnews, ο Γενικός Γραμματέας του κόμματος, Γιάνης Βαρουφάκης, προχώρησε σε μια συνολική χαρτογράφηση της γεωπολιτικής και οικονομικής κατάστασης σε Ελλάδα και Ευρώπη. Ο κ. Βαρουφάκης ανέλυσε τις δομικές αδυναμίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άσκησε δριμεία κριτική στο οικονομικό μοντέλο της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, ενώ παράλληλα άνοιξε τα χαρτιά του για τη στρατηγική των εκλογικών συνεργασιών της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και εισέφερε νέα στοιχεία για το ταραγμένο παρασκήνιο της διαπραγμάτευσης του 2015.

Η δημοσκοπική δυναμική και η εσωτερική αναδιοργάνωση του ΜέΡΑ25

Η πορεία του ΜέΡΑ25 μετά την απώλεια της κοινοβουλευτικής του εκπροσώπησης στις διπλές εκλογικές αναμετρήσεις του Μαΐου και του Ιουνίου του 2023 αποτέλεσε το πρώτο σημείο της συζήτησης. Ο κ. Βαρουφάκης παραδέχθηκε με ειλικρίνεια ότι η διάλυση ενός μικρού κόμματος μετά από ένα τέτοιο πλήγμα φάνταζε σχεδόν νομοτελειακή, επιβεβαιώνοντας παράλληλα ότι το κόμμα βίωσε και μια φυσιολογική εσωτερική διάσπαση. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η προσέλευση νέων στελεχών που δεν επεδίωκαν βουλευτικά αξιώματα ανέτρεψε αυτά τα δεδομένα.

Σχολιάζοντας την τρέχουσα δημοσκοπική εικόνα, ο Γενικός Γραμματέας του ΜέΡΑ25 σημείωσε:

«Μετά την εκλογική ήττα μας τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2023, θεωρούσα σχεδόν νομοτελειακό ότι το ΜέΡΑ25 θα διαλυθεί. Αυτό συμβαίνει συνήθως με τα μικρά κόμματα που χάνουν την κοινοβουλευτική τους εκπροσώπηση. […] Ήρθαν κοντά μας νέα στελέχη που δεν ήταν μαζί μας όταν είχαμε τα βουλευτικά αξιώματα και τα “οφίτσια”, αλλά οργανώθηκαν όταν πια τα είχαμε χάσει. Αυτό με γεμίζει χαρά και ελπίδα. Όταν κάποιος επιλέγει να ενταχθεί σε ένα κόμμα που βρίσκεται εκτός Βουλής, ξέρεις καλά ότι δεν το κάνει για τις καρέκλες, και αυτό είναι το πιο σημαντικό για εμάς.»

Η ιστορία του ονόματος και η γεωπολιτική «αποδόμηση» της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιστορική αναδρομή γύρω από την επιλογή του έτους 2025 στον τίτλο του κόμματος. Όπως αποκάλυψε ο κ. Βαρουφάκης, η ιδέα γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2015 στο Λονδίνο, κατά τη διάρκεια συνομιλιών του με τον ιδρυτή των WikiLeaks, Τζούλιαν Ασάνζ (Julian Assange), ο οποίος βρισκόταν τότε εγκλωβισμένος στην πρεσβεία του Ισημερινού, με σκοπό τον σχεδιασμό του πανευρωπαϊκού κινήματος DiEM25.

Ο κ. Βαρουφάκης περιέγραψε τον διάλογο που καθόρισε την ταυτότητα του κινήματος:

«Θυμάμαι μου λέει: “Γιάννη, πόσο καιρό δίνεις ακόμα σε αυτή την Ευρώπη πριν αποδομηθεί πλήρως;”. Του απαντώ: “Καμιά δεκαριά χρόνια”. Ήμασταν στο 2015 τότε. Μου λέει: “Βάλτε, λοιπόν, στον τίτλο το έτος 2025, για να σηματοδοτήσουμε το χρονικό όριο της προσπάθειάς μας να τη διασώσουμε”. Δυστυχώς, πέσαμε εντελώς μέσα στις προβλέψεις μας. Η Ευρώπη έχει πάψει πλέον να υφίσταται ως ισχυρός παγκόσμιος παίκτης.»

Σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Βαρουφάκη, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σήμερα εκτός του διεθνούς γεωπολιτικού παιχνιδιού, με τη Γερμανία να βιώνει ραγδαία αποβιομηχάνιση και μαζικές απολύσεις στην αυτοκινητοβιομηχανία. Η αιτία αυτής της παρακμής εντοπίζεται στον τρόπο διαχείρισης της κρίσης του ευρώ, όπου επιβλήθηκε ένας συνδυασμός σκληρής λιτότητας για τη βάση και πακτωλού χρημάτων για τη διάσωση ελάχιστων τραπεζικών ομίλων.

Αυτή η πολιτική οδήγησε σε 16 συναπτά έτη αρνητικών παραγωγικών επενδύσεων, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να χάσει την ψηφιακή και βιομηχανική επανάσταση, αδυνατώντας να γεννήσει τεχνολογικούς κολοσσούς ανάλογους των αμερικανικών (Amazon, Meta, Google) και μεταφέροντας την παραγωγή, όπως αυτή των φωτοβολταϊκών, στην Κίνα.

Παράλληλα, ο Γενικός Γραμματέας επεσήμανε την έλλειψη ηγετικών προσωπικοτήτων, την πλήρη αποσύνθεση της Γαλλίας και τη μετατόπιση της εσωτερικής σύγκρουσης από τον άξονα Βορρά-Νότου στον άξονα Ανατολής-Δύσης, όπου οι χώρες της Βαλτικής και η Πολωνία ασκούν βέτο, με αποτέλεσμα την πλήρη εγκατάλειψη της «Πράσινης Συμφωνίας» της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Η κριτική στην ελληνική οικονομία: Η «φούσκα» των κόκκινων δανείων και το κύμα του brain drain

Αναφερόμενος στην εγχώρια οικονομική πραγματικότητα, ο κ. Βαρουφάκης απέρριψε κατηγορηματικά το κυβερνητικό αφήγημα περί σταθερής ανάπτυξης, πολιτικής σταθερότητας και μείωσης του χρέους, παραλληλίζοντας τη σημερινή κατάσταση με τη φούσκα του 2005, η οποία στη συνέχεια κατέρρευσε.

Ασκώντας δριμεία κριτική στον Πρωθυπουργό, ο κ. Βαρουφάκης δήλωσε:

«Ο κύριος Μητσοτάκης δικαιούται το “Όσκαρ υποκρισίας”, διότι είναι πολύ έξυπνος άνθρωπος για να πιστεύει αυτά που λέει. Στην πραγματικότητα, η Ελλάδα καταγράφει αρνητικές παραγωγικές επενδύσεις. Οι “επενδύσεις” για τις οποίες θριαμβολογεί η κυβέρνηση είναι αποκλειστικά οι αγοραπωλησίες των κόκκινων δανείων. Όταν ένα ξένο αρπακτικό ταμείο (fund) έρχεται και αγοράζει ένα στεγαστικό δάνειο αξίας 100.000 ευρώ για μόλις 5.000 ευρώ, αυτό δεν αποτελεί επένδυση· αποτελεί αποεπένδυση. Το ταμείο αυτό, σε λίγο καιρό, θα βγάλει το ακίνητο στον πλειστηριασμό, θα εισπράξει 50.000 ευρώ και θα φυγαδεύσει τα κέρδη στα Νησιά Κέιμαν (Cayman Islands). Αυτό είναι απομύζηση.»

Υποστήριξε ότι η αγοραστική δύναμη του 80% των ελληνικών νοικοκυριών συρρικνώνεται και βρίσκεται στη χειρότερη κατάσταση από το 2009, ανεξάρτητα από την ύπαρξη της παραοικονομίας. Ως βασικό δείκτη αυτής της μη βιωσιμότητας ανέφερε το γεγονός ότι πάνω από τους μισούς νέους γιατρούς εγκαταλείπουν τη χώρα εντός τριών έως τεσσάρων μηνών από την αποφοίτησή τους. Χαρακτήρισε δε ως «απόλυτο ψέμα» τα κυβερνητικά στοιχεία για την επιστροφή 600.000 ανθρώπων στο πλαίσιο του brain gain, υποστηρίζοντας ότι τα επίσημα δεδομένα δείχνουν καθαρή εκροή και ότι όσοι επιστρέφουν είναι κυρίως άτομα με ισχυρές οικογενειακές διασυνδέσεις.

Το πρόταγμα της επανάκτησης και ο ορίζοντας των εκλογικών συνεργασιών

Στο πεδίο της εγχώριας πολιτικής σκηνής, ο Γενικός Γραμματέας του ΜέΡΑ25 ζήτησε να μη συγχέεται το κομματικό παιχνίδι με την ουσιαστική πολιτική, τονίζοντας ότι η κοινωνία έχει απαξιώσει συνολικά το πολιτικό σύστημα. Εξήγησε ότι το κόμμα του είχε απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα προς την αντιπολίτευση το 2020 για τη διαμόρφωση ενός κοινού προγράμματος εθνικής σωτηρίας υπό το σύστημα της απλής αναλογικής, το οποίο όμως απορρίφθηκε.

Σήμερα, το ΜέΡΑ25 απορρίπτει τη λογική των κλειστών κορυφαίων συναντήσεων για τη δημιουργία ενός πολιτικού «καρτέλ» και προτάσσει μια διαφορετική στρατηγική:

«Ως ΜέΡΑ25, επιλέξαμε μια πολύ πιο καθαρή οδό: προτάσσουμε το πρόταγμα της επανάκτησης. Αυτή η χώρα, αυτό το κράτος, έχει άμεση ανάγκη να επανακτήσει τα βασικά κυριαρχικά εργαλεία άσκησης πολιτικής τα οποία έχει απολέσει. Αυτή τη στιγμή δεν διαθέτουμε κανέναν έλεγχο στα δημόσια έσοδα. Ο κύριος Τσίπρας υποθήκευσε το σύνολο της δημόσιας περιουσίας στο Υπερταμείο για 99 χρόνια. […] Το Υπερταμείο δεν ανήκει στην Ελλάδα· ακόμη και η εκτελεστική του εξουσία δεν ελέγχεται από τη Βουλή των Ελλήνων. Αυτό συνιστά θεσμική βαναυσότητα.»

Παράλληλα, κατήγγειλε τη λειτουργία του εγχώριου καρτέλ ενέργειας, σημειώνοντας ότι καταγράφει διπλάσια κέρδη σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Βαρουφάκης وجه πρόσκληση σε ανθρώπους από την ευρύτερη Αριστερά, την ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ανένταχτους ή αποχωρήσαντες από τον ΣΥΡΙΖΑ, να συμμετάσχουν στα ψηφοδέλτια του ΜέΡΑ25 ως ανεξάρτητοι συνεργαζόμενοι, διατηρώντας την αυτονομία και την ταυτότητα των οργανώσεών τους.

Αντίθετα, απέκλεισε κάθε ενδεχόμενο θεσμικής συνεργασίας με τη Νέα Αριστερά, υποστηρίζοντας ότι το συγκεκριμένο σχήμα στερείται συμπαγούς πολιτικού προγράμματος και γεννήθηκε αποκλειστικά από προσωπικές αντιπαραθέσεις με τον Στέφανο Κασσελάκη, ο οποίος, κατά τον κ. Βαρουφάκη, κινείται σε κεντροδεξιά κατεύθυνση στην πολιτική οικονομία.

Η ιστορική αναδρομή του 2015 και το παρασκήνιο των capital controls

Το κλείσιμο της συνέντευξης επικεντρώθηκε στην ιστορική αποτίμηση των γεγονότων του 2015, με αφορμή πρόσφατο τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ. Ο κ. Βαρουφάκης άσκησε σφοδρή κριτική στην εν λόγω παραγωγή, αμφισβητώντας την αντικειμενικότητά της.

Απαντώντας για την εικόνα της καθολικής απόρριψης των θέσεών του από τους Ευρωπαίους ομολόγους του, ο κ. Βαρουφάκης χρησιμοποίησε μια ιδιαίτερα σκληρή αναλογία:

«Αυτό το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ της Τρόικας στον ΣΚΑΪ είναι ακριβώς σαν να παρακολουθεί κανείς ένα ντοκιμαντέρ που έχουν σκηνοθετήσει και χρηματοδοτήσει οι Ναζί για το Άουσβιτς. […] Είναι μια παραγωγή που έχει έναν και μοναδικό, προφανή στόχο: να αφηγηθεί τα γεγονότα του 2015 αποκλειστικά και μόνο μέσα από τη σκοπιά και τα αφηγήματα της Τρόικας.»

Υποστήριξε ότι ο ίδιος έχει δημοσιοποιήσει τα πλήρη ηχογραφημένα αρχεία των συνεδριάσεων του Eurogroup, τα οποία διαψεύδουν το εν λόγω αφήγημα. Σύμφωνα με τον κ. Βαρουφάκη, ο τότε Γερμανός Υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε (Wolfgang Schäuble), είχε ως στρατηγικό στόχο να πειθαρχήσει το Παρίσι χρησιμοποιώντας την Ελλάδα ως πειραματόζωο. Δικαιολόγησε δε την αντιπαράθεσή του με τον τότε Κύπριο Υπουργό Οικονομικών, Χάρη Γεωργιάδη, τονίζοντας ότι ο ίδιος αρνήθηκε να υπογράψει ένα νέο μνημονιακό δάνειο για μια επίσημα πτωχευμένη χώρα.

Τέλος, ο κ. Βαρουφάκης προχώρησε σε μια σημαντική αποκάλυψη σχετικά με την επιβολή των τραπεζικών περιορισμών (capital controls) το 2015, ανατρέποντας την καθιερωμένη πολιτική αφήγηση:

«Γνωρίζετε ποιος ήταν ο πρώτος θεσμικός παράγοντας που πρότεινε επιτακτικά να επιβληθούν capital controls στην Ελλάδα το συντομότερο δυνατόν; Ο ίδιος ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, ο κύριος Γιάννης Στουρνάρας! Θυμάμαι χαρακτηριστικά, καθόμουν δίπλα του στο γραφείο του και μου έλεγε με ένταση: “Πρέπει να επιβάλουμε αμέσως capital controls”. Και του απάντησα ευθέως: “Εγώ θεωρώ ότι τα capital controls είναι ένα μέτρο βαθιά αντιευρωπαϊκό, που θα τραυματίσει ανεπανόρθωτα την οικονομία”. Μιλάμε για τον Απρίλιο του 2015.»