Του Νίκου Αγγελάκη

Βάση Σούδας: ~1–2% του ΑΕΠ της Κρήτης. Το υπόλοιπο 98% κινδυνεύει από αυτήν.

Γεννήθηκα και ζω στα Χανιά.

Το ΑΕΠ του νησιού είναι περίπου €10–11 δισεκατομμύρια τον χρόνο. (ΕΛΣΤΑΤ, Περιφερειακοί Λογαριασμοί 2022: €10,3 δισ. Eκτίμηση 2024/25 με ονομαστική αύξηση: ~€11 δισ.)

Από αυτά:

– Τουρισμός: €5.0–5.5 δισ. (47–50%)

– Υπηρεσίες (εκτός τουρισμού): €2.0–2.5 δισ. (19–23%)

– Κατασκευές και ακίνητα: €0.7–1.2 δισ. (7–11%)

– Αγροτική παραγωγή: €0.6–1.0 δισ. (6–9%)

– Δημόσιος τομέας: €0.8–1.1 δισ. (8–10%)

– Στρατιωτική παρουσία (συμπεριλαμβανομένης της Σούδας): περίπου εκτιμώμενα €120–250 εκατομμύρια (≈1–2%)

Η εκτιμώμενη οικονομική επίδραση της στρατιωτικής παρουσίας στη Σούδα – περίπου 1–2% του ΑΕΠ της Κρήτης – προκύπτει κυρίως από: απασχόληση Ελλήνων πολιτών στη βάση, συμβάσεις με τοπικές κατασκευαστικές και τεχνικές εταιρείες, προμήθειες αγαθών και υπηρεσιών από τοπικούς προμηθευτές (μεταφορές, τρόφιμα, καύσιμα, συντήρηση), μισθώσεις κατοικιών, καθώς και περιορισμένη κατανάλωση σε τοπικές επιχειρήσεις, εστίαση, λιανικό εμπόριο, υπηρεσίες. Ωφελούνται κυρίως συγκεκριμένοι εργαζόμενοι, εργολάβοι, προμηθευτές, ιδιοκτήτες ακινήτων. Λίγοι δηλαδή.

Πάνω από το 98% της οικονομίας της Κρήτης – η οικονομία που αφορά όλους τους υπόλοιπους – βασίζεται σε τομείς που εξαρτώνται από τη σταθερότητα, την εικόνα ασφάλειας και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του τόπου.

Και εδώ προκύπτει ένα απλό, αλλά κρίσιμο ερώτημα:

Ποιο είναι το πραγματικό όφελος για τη μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων της Κρήτης από την παρουσία μιας στρατηγικής στρατιωτικής εγκατάστασης, όταν η οικονομία τους βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε δραστηριότητες που μπορούν να επηρεαστούν άμεσα από οποιαδήποτε γεωπολιτική ένταση; Η συσχέτιση είναι αντίστροφη.

Η βάση είναι στρατηγικά σημαντική για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Αυτό είναι δεδομένο. Αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι οικονομικά ή στρατηγικά ωφέλιμη για τους κατοίκους της Κρήτης.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι αυτό που συμβαίνει κοινωνικά: όποιος τολμήσει να θέσει αυτά τα ερωτήματα, χαρακτηρίζεται αμέσως «τρελός», «κομμουνιστής», «άπλυτος», «γραφικός», «υπερβολικός», «χαραμοφάης», «αργόσχολος».

Είναι αξιοσημείωτο πώς έχει διαμορφωθεί αυτή η αντανακλαστική αντίδραση ιδιαίτερα σε ανθρώπους που δεν έχουν καμία άμεση οικονομική σχέση ούτε όφελος από τη βάση.

Δηλαδή: άνθρωποι των οποίων το εισόδημα εξαρτάται από τον τουρισμό, την αγροτική παραγωγή ή τις υπηρεσίες, υπερασπίζονται με πάθος μια στρατηγική εγκατάσταση που εξυπηρετεί πρωτίστως συμφέροντα εκτός της τοπικής κοινωνίας. Μια εγκατάσταση που στην ουσία κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση από τα δικά τους συμφέροντα. Από το συμφέρον του τόπου τους.

Ταυτόχρονα, είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς: Ποιοι είναι οι συγκεκριμένοι οικονομικοί παράγοντες, εργολάβοι και συνεργάτες που αποκομίζουν ουσιαστικά οφέλη από τη λειτουργία της βάσης; Είναι λίγοι.

Σε ποιο βαθμό οι σχετικές συμφωνίες και οικονομικές ροές είναι διαφανείς για την τοπική κοινωνία; Δεν είναι μιας και αποτελούν αρμοδιότητα φορέα εκτός τοπικής ή εθνικής δικαιοδοσίας αν και υπάρχουν παραστατικά από τοπικές επιχειρήσεις που αποδεικνύουν συσχετισμό.

Πώς επηρεάζουν αυτές οι ροές τον σχεδιασμό, τη χρήση γης και τις μελλοντικές προοπτικές της περιοχής; Ποιες άλλες σφαίρες επιρροής έχουν αυτοί που ωφελούνται όποιοι κι αν είναι;

Θα είχε ενδιαφέρον άραγε, αν μπορούσαμε να οπτικοποιήσουμε τον χάρτη διασυνδέσεων που θα προέκυπτε αν είχαμε πλήρη γνώση των άμεσα και έμμεσα εμπλεκομένων;

Ποια φυσικά και νομικά πρόσωπα συνδέονται μεταξύ τους, με ποιους όρους, και ποια είναι η σχέση τους με την τοπική κοινωνία και τα κέντρα λήψης αποφάσεων; Αυτές οι πληροφορίες σε μία υγιή και λειτουργική κοινωνία δεν θα παρέμεναν ερωτήματα. Θα ήταν δεδομένα. Και θα υπήρχε λογοδοσία και έλεγχος.

Για μια σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία, αυτά δεν είναι ακραία ερωτήματα ενός αργόσχολου, άπλυτου, γραφικού, χαμαροφάη κομμουνιστή. Είναι στοιχειώδη. Το θέμα δεν είναι ιδεολογικό. Είναι θέμα πραγματικότητας και συμφερόντων ενός τόπου και ενός κοινωνικού συνόλου.

Η βάση είναι στρατηγικά σημαντική. Αλλά για ποιον;

Και με ποιο πραγματικό όφελος (ή κόστος) για αυτούς που ζουν εδώ;