Αντιμέτωπος με μια απρόσμενη επιβράδυνση βρίσκεται ο τουριστικός κλάδος της Κρήτης για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, μια εξέλιξη που προκαλεί προβληματισμό για τη συνολική δυναμική της φετινής θερινής περιόδου. Παρά τη θετική εκκίνηση των προκρατήσεων το προηγούμενο φθινόπωρο, η τρέχουσα γεωπολιτική αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο φαίνεται να μετατοπίζει το ενδιαφέρον των Ευρωπαίων περιηγητών προς τη Δυτική Μεσόγειο, θέτοντας το παραδοσιακό «μοντέλο των αριθμών» του νησιού σε μια κρίσιμη δοκιμασία αντοχής.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Αντιπεριφερειάρχη Τουρισμού, Κυριάκου Κώτσογλου, στο περιθώριο εκδήλωσης στο Επιμελητήριο Χανίων (ΕΒΕΧ) την Τρίτη, η Κρήτη βιώνει μια περίοδο «παγωμένων» κρατήσεων. Η κατάσταση αυτή δεν επηρεάζει μόνο το άμεσο διάστημα, αλλά δημιουργεί κενά στις κρατήσεις για τους μήνες αιχμής —Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο— τα οποία δεν καλύπτονται με τους ρυθμούς που απαιτούνται για τη διασφάλιση μιας επιτυχημένης σεζόν.

Η γεωπολιτική παράμετρος και ο ανταγωνισμός

Η Κρήτη φαίνεται να πληρώνει το τίμημα της εγγύτητάς της με τη λεγόμενη «ζώνη του πυρός», η οποία εκτείνεται από τη Νότια Τουρκία και την Ιορδανία έως την Αίγυπτο και τον Κόλπο. Σύμφωνα με τον κ. Κώτσογλου, οι ταξιδιώτες από την Ανατολική Ευρώπη, θορυβημένοι από τις πολεμικές επιχειρήσεις που έχουν ήδη πλήξει τουριστικά την Κύπρο και την Τουρκία, εμφανίζονται διστακτικοί.

Αντίθετα, χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Μάλτα απολαμβάνουν το προνόμιο να «γεμίζουν» πρώτες, καθώς θεωρούνται ασφαλέστερες ζώνες στη συνείδηση του δυτικού καταναλωτή. Παρά το γεγονός ότι δεν έχουν καταγραφεί ακυρώσεις σε πτητικά προγράμματα από αεροπορικές εταιρείες ή tour operators, η ροή των νέων κρατήσεων χαρακτηρίζεται ως υποτονική, ανατρέποντας τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί κατά τη διεθνή έκθεση ITB στο Βερολίνο

Η παγίδα του «Last Minute» και η θεωρία του ελατηρίου

Η τρέχουσα αβεβαιότητα οδηγεί αναπόφευκτα στην ενίσχυση των κρατήσεων της τελευταίας στιγμής (last minute). Ωστόσο, η τουριστική ηγεσία της Κρήτης προειδοποιεί ότι αυτή η τάση ενέχει κινδύνους. Οι κρατήσεις last minute στερούνται «εθνικότητας» και στρατηγικής πίστης στον προορισμό· ο ταξιδιώτης επιλέγει με βάση αποκλειστικά τη χαμηλότερη τιμή, συγκρίνοντας την Κρήτη με τη Μαγιόρκα ή τη Σαρδινία την τελευταία στιγμή.

«Το last minute δεν έχει να κάνει με τη στρατηγική του προορισμού που δουλεύει μέσα στο χρόνο», σημείωσε ο κ. Κώτσογλου, υπογραμμίζοντας ότι η «θεωρία του ελατηρίου» —η απότομη δηλαδή συσσώρευση κρατήσεων αργότερα— μπορεί να φέρει κόσμο, αλλά πιέζει την κερδοφορία και την ποιότητα του προϊόντος, μετατρέποντας τον τουρισμό σε ένα εξαιρετικά ρευστό και ευάλωτο αγαθό.

Η «Εναλλακτική Κρήτη» ως ανάχωμα στην κρίση

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ρευστότητας, η Περιφέρεια Κρήτης προκρίνει τη στροφή προς την εναλλακτικότητα και την ενδοχώρα ως μέσο ανάσχεσης των αρνητικών ροών. Ενώ ο Βορράς παραμένει προσανατολισμένος στο μαζικό ξενοδοχειακό μοντέλο, ο Νότος και η ενδοχώρα προσφέρουν ένα προϊόν που φαίνεται να ανθίσταται περισσότερο στις γεωπολιτικές αναταράξεις.

Η στρατηγική εστιάζει στην «αειφορία» και στη διασπορά των επισκεπτών σε όλο το νησί. Η ανάπτυξη του εναλλακτικού τουρισμού δεν αποτελεί πλέον πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα για να διατηρηθεί η κοινωνική και οικονομική συνοχή του τόπου. Η διασύνδεση της Κρήτης με άλλες περιοχές, όπως η Ήπειρος, μέσω προγραμμάτων ανταλλαγής επισκεπτών (fam trips), αναδεικνύει την προσπάθεια για ένα τουριστικό προϊόν που «παγώνει το χρόνο» και προσφέρει αυθεντικές εμπειρίες μακριά από τον συνωστισμό των 150 ατόμων ανά ξενοδοχειακό welcome.

Η φετινή χρονιά αποτελεί μια υπενθύμιση ότι ο τουρισμός είναι ένα προϊόν άρρηκτα συνδεδεμένο με την παγκόσμια ειρήνη και σταθερότητα.

Η πρόκληση για τους φορείς του νησιού είναι η μετατροπή της αβεβαιότητας σε ευκαιρία για την ανάδειξη ενός μοντέλου που δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από τις διαθέσεις του «πλανητάρχη» ή τις διακυμάνσεις των διεθνών πτήσεων.

Με τη Βάση της Σούδας πάντως να παίζει κεντρικό ρόλο σε κάθε πολεμική σύρραξη αυτό ειναι αρκετά πιο δύσκολο…