Στο επίκεντρο του διεθνούς διαλόγου για τις γεωπολιτικές εξελίξεις βρέθηκε ο πρώην Υπουργός Οικονομικών, αναλύοντας τις επιπτώσεις της πολιτικής Τραμπ και την κρίση του δυτικού κόσμου.

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων και οικονομικής αβεβαιότητας, η φωνή του Γιάνη Βαρουφάκη εξακολουθεί να έχει βαρύνουσα σημασία στη διεθνή σκηνή. Παρά την έντονη κριτική που δέχεται στο εσωτερικό της χώρας που πολλές φορές ξεπερνά τα όρια, ο πρώην Υπουργός Οικονομικών παραμένει ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους Έλληνες διανοητές στο εξωτερικό, όπως επιβεβαιώθηκε από την πρόσφατη εμφάνισή του στην εκπομπή Newsnight του BBC.

Μαζί με τη διακεκριμένη αρθρογράφο των Financial Times, Τζίλιαν Τετ (Gillian Tett), και υπό τον συντονισμό της Βικτόρια Ντέρμπισαϊρ (Victoria Derbyshire), ο κ. Βαρουφάκης προέβη σε μια οξυδερκή ανάλυση της παγκόσμιας συγκυρίας, εστιάζοντας στην άνοδο του αυταρχισμού, τον ρόλο του Ντόναλντ Τραμπ και τα αδιέξοδα της Ευρώπης.

Η επιστροφή σε έναν κόσμο «προ του 1945»

Η συζήτηση άνοιξε με μια δραματική διαπίστωση του κ. Βαρουφάκη, ο οποίος περιέγραψε τη σύγχρονη εποχή ως μια επιστροφή σε σκοτεινές περιόδους της ιστορίας. «Αισθάνομαι αυτό το κρύο χέρι να σφίγγει τον λαιμό μας μέρα με τη μέρα», ανέφερε χαρακτηριστικά, κάνοντας λόγο για «εργαλειοποίηση του φόβου και του μίσους» και «αποδεκατισμό του διεθνούς δικαίου». Σύμφωνα με τον ίδιο, ο κόσμος οδεύει προς μια πραγματικότητα που θυμίζει την εποχή πριν από το 1945, όπου –κατά τον Θουκυδίδη– «οι ισχυροί κάνουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι πρέπει».

Ο κ. Βαρουφάκης υποστήριξε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν αποτελεί την αιτία, αλλά το «σύμπτωμα» ενός έρποντος αυταρχισμού που γιγαντώθηκε μετά την οικονομική κατάρρευση του 2008. Παρομοίασε την τρέχουσα δεκαετία με τη δεκαετία του 1930, επισημαίνοντας την αποτυχία της κεντροαριστεράς και της αριστεράς να διαχειριστούν την απόγνωση των πολιτών, αφήνοντας χώρο σε λαϊκιστές ηγέτες να κεφαλαιοποιήσουν τη μισαλλοδοξία.

Η «τριπλή νίκη» των ισχυρών και η ήττα της Ευρώπης

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η ανάλυση του κ. Βαρουφάκη για το 2025, το οποίο χαρακτήρισε ως έτος «θριάμβου» για τρεις παγκόσμιους παίκτες, εις βάρος της Ευρώπης και της παλαιάς τάξης πραγμάτων:

1. Η νίκη της Ρωσίας: Ο κ. Βαρουφάκης υποστήριξε ότι ο Πούτιν, με τη συνδρομή του Τραμπ, πέτυχε μια αποφασιστική νίκη όχι τόσο κατά των Ουκρανών, όσο κατά της ευρωπαϊκής ηγεσίας. Κατηγόρησε την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ για ένα «επικίνδυνο διπλό παιχνίδι», δεσμευόμενοι ρητορικά σε μια ουκρανική νίκη την οποία δεν ήταν διατεθειμένοι να χρηματοδοτήσουν ουσιαστικά, οδηγώντας σε στρατηγικό αδιέξοδο.

2. Η νίκη της Κίνας στον εμπορικό πόλεμο: Μέσω της κυριαρχίας στις σπάνιες γαίες και την τεχνολογική της υπεροχή, η Κίνα κατάφερε να επικρατήσει έναντι των ΗΠΑ στον εμπορικό στίβο.

3. Η νίκη του Τραμπ κατά της Ευρώπης: Ο κ. Βαρουφάκης αναφέρθηκε στην «ταπείνωση» της ευρωπαϊκής ηγεσίας στο ζήτημα των δασμών, σημειώνοντας πως η Ευρώπη εμφανίζεται ανίσχυρη να αντιδράσει στις πιέσεις της Ουάσιγκτον.

Από την πλευρά της, η Τζίλιαν Τετ συμφώνησε σε μεγάλο βαθμό με τη διαπίστωση ότι βιώνουμε μια «επιστροφή στο μέλλον» και στη δεκαετία του 1930, υπογραμμίζοντας την άνοδο του τριπτύχου «λαϊκισμός, προστατευτισμός και ακραίος πατριωτισμός».

Η κριτική στον Κιρ Στάρμερ και το αδιέξοδο της βρετανικής οικονομίας

Στο σκέλος που αφορούσε τη Μεγάλη Βρετανία, ο κ. Βαρουφάκης υπήρξε καταπέλτης για την κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ (Keir Starmer), χαρακτηρίζοντάς τον ως «ηθικά αποτυχημένο» πρωθυπουργό. Τόνισε ότι η κυβέρνηση των Εργατικών έχει αποτύχει να μετατρέψει τον πλούτο της χώρας σε παραγωγικές επενδύσεις, ενώ στο μεταναστευτικό υιοθετεί μια πολιτική «ρατσισμού light» σε μια μάταιη προσπάθεια να ανακόψει την άνοδο της ακροδεξιάς του Νάιτζελ Φάρατζ.

Αναφορικά με το Brexit, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος είχε ταχθεί κατά της εξόδου, ο κ. Βαρουφάκης εκτίμησε ότι θα ήταν «αυτοκτονικό» για τη Βρετανία να ανοίξει ξανά το ζήτημα σήμερα. «Η ενιαία αγορά είναι διαλυμένη», δήλωσε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η Ε.Ε. βρίσκεται σε κατάσταση αποσύνθεσης και στασιμότητας, καθιστώντας την επανασύνδεση μια μη ρεαλιστική επιλογή στην παρούσα φάση.

Γεωοικονομία: Η νέα πραγματικότητα

Κλείνοντας, και οι δύο συνομιλητές συμφώνησαν ότι το κυρίαρχο θέμα του 2026 θα είναι η «γεωοικονομία», δηλαδή η χρήση της οικονομικής πολιτικής ως εργαλείο πολιτικής ισχύος.

Ο κ. Βαρουφάκης υπενθύμισε ότι η προσπάθεια διαχωρισμού της πολιτικής από την οικονομία οδηγεί αναπόφευκτα σε «κακή οικονομία και τοξική πολιτική», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μια αριστερά που θα έχει ξεκάθαρο, εφαρμόσιμο σχέδιο και δεν θα αρκείται σε ρητορείες περί δικαιωμάτων.