Τα τελευταία δυόμισι χρόνια, οι Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ είδαν τα πολιτικά και κοινωνικά τους δικαιώματα —τα οποία ήταν ήδη περιορισμένα πριν από την 7η Οκτωβρίου— να συρρικνώνονται δραματικά. Έχουν συλληφθεί για αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχουν υποστεί δημόσια ταπείνωση από κρατικούς αξιωματούχους, έχουν διωχθεί στους χώρους εργασίας τους και στα πανεπιστήμια επειδή εξέφρασαν πολιτικές απόψεις, και έχουν κρατηθεί χωρίς απαγγελία κατηγοριών υπό διοικητική κράτηση. Όντας επί μακρόν θύματα διακρίσεων βάσει του ισραηλινού δικαίου, οι Παλαιστίνιοι πολίτες είδαν το κράτος να εκμεταλλεύεται τον πόλεμο στη Γάζα για να ψηφίσει 30 νέα νομοσχέδια που εδραιώνουν το απαρτχάιντ και την εβραϊκή υπεροχή.

Τώρα, ένα νέο όριο ξεπεράστηκε: Για πρώτη φορά, Παλαιστίνιοι εντός του Ισραήλ καταδικάστηκαν ποινικά επειδή φώναζαν πολιτικά συνθήματα σε μια διαδήλωση.

Στις 29 Απριλίου, το Ειρηνοδικείο της Χάιφα καταδίκασε τον 31χρονο ακτιβιστή Μοχάμαντ Ταχέρ Τζαμπαρίν (Mohammad Taher Jabareen) και τον 42χρονο δικηγόρο Άχμαντ Χαλίφα (Ahmad Khalifa) για «έμμεση υποκίνηση σε τρομοκρατία» και «ταύτιση με τρομοκρατική οργάνωση», κατηγορίες που επισύρουν συνδυαστικά μέγιστη ποινή φυλάκισης οκτώ ετών. Η απόφαση εκδότηκε μετά από περισσότερους από 30 μήνες δικαστικών διαδικασιών —κατά τη διάρκεια των οποίων ο Χαλίφα και ο Τζαμπαρίν κρατήθηκαν υπό διοικητική κράτηση για τέσσερις και οκτώ μήνες αντίστοιχα, προτού αφεθούν ελεύθεροι υπό κατ’ οίκον περιορισμό.

Η καταδίκη βασίστηκε σε πολιτικά συνθήματα που ακούστηκαν κατά τη διάρκεια μιας αντιπολεμικής διαδήλωσης στην οποία συμμετείχαν οι δύο άνδρες στις 19 Οκτωβρίου 2023 στην Ουμ Αλ-Φαχμ (Umm Al-Fahm), μία από τις μεγαλύτερες παλαιστινιακές πόλεις στο Ισραήλ. Αυτά ήταν παραδοσιακά συνθήματα που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε διαδηλώσεις και δημόσιες εκδηλώσεις σε όλο το Ισραήλ και δεν περιλάμβαναν άμεσες εκκλήσεις για βία: από το «Με ψυχή και αίμα, σε λυτρώνουμε, ώ Γάζα!» μέχρι το «Δεν υπάρχει άλλη λύση εκτός από το ξερίζωμα του κατακτητή» και το «Η Γάζα δεν θα υποταχθεί στο τανκ ή το κανόνι».

Κατά τη διάρκεια των ακροάσεων, τόσο η αστυνομία όσο και το κράτος αναγνώρισαν ότι τα ίδια τα συνθήματα δεν περιείχαν καμία αναφορά στη Χαμάς ή σε άλλες απαγορευμένες οργανώσεις, ένα αδίκημα το οποίο είναι πράγματι παράνομο βάσει του άρθρου 24 του Αντιτρομοκρατικού Νόμου του Ισραήλ. Παρόλα αυτά, το δικαστήριο υιοθέτησε την ερμηνεία της εισαγγελίας για τη σημασία των συνθημάτων, χωρίς να προσδιορίσει στην απόφασή του σε ποια «τρομοκρατική οργάνωση» αναφερόταν υποτίθεται το φερόμενο αδίκημα της «ταύτισης».

Το δικαστήριο αγνόησε επίσης το άμεσο πλαίσιο της διαδήλωσης, η οποία αποτελούσε απάντηση στη φονική έκρηξη στο νοσοκομείο Αλ-Άχλι (Al-Ahli) στην πόλη της Γάζας 12 ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου. Αντίθετα, έκρινε ότι η φωνή των συνθημάτων υπό «τις συνθήκες και το χρονικό πλαίσιο κοντά στην 7η Οκτωβρίου» ήταν επαρκής για να στοιχειοθετήσει έμμεση υποκίνηση.

«Αυτό που κάναμε ήταν φυσικό και νόμιμο», δήλωσε ο Τζαμπαρίν στο περιοδικό +972 Magazine, ως απάντηση στην απόφαση του δικαστηρίου. «Διαδηλώσαμε για να απαιτήσουμε τον τερματισμό του πολέμου εναντίον αθώων πολιτών στη Γάζα, από ανθρώπινο και εθνικό καθήκον, καθώς και από το φυσικό μας δικαίωμα να εκφράζουμε άποψη και να διαμαρτυρόμαστε».

Για τον Μοχάμαντ Ζεϊντάν (Mohammad Zeidan), ακτιβιστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πρώην γενικό διευθυντή της Αραβικής Ένωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η απόφαση εγείρει βαθιά ερωτήματα σχετικά με το μέλλον της ελευθερίας της έκφρασης για τους Παλαιστίνιους πολίτες. Η ποινικοποίηση των παλαιστινιακών συνθημάτων ως έμμεσης υποκίνησης, δήλωσε στο +972, «ανοίγει την πόρτα για νέα δικαστικά προηγούμενα, βάσει των οποίων στο μέλλον οποιοδήποτε σύνθημα φωνάζεται σε μια διαδήλωση θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως αδίκημα που επισύρει τιμωρία, με βάση ερμηνείες που μπορεί να βασίζονται περισσότερο σε εικαζόμενες προθέσεις παρά σε γεγονότα».

«Ένα πολιτικό δικαστήριο με κάθε έννοια»

Ο Τζαμπαρίν και ο Χαλίφα εκπροσωπήθηκαν από δικηγόρους του νομικού κέντρου Adalah, που εδρεύει στη Χάιφα —συμπεριλαμβανομένων του Δρ. Χασάν Τζαμπαρίν (Dr. Hassan Jabareen) και της Χαντέλ Αμπού Σαλέχ (Hadeel Abu Saleh)— καθώς και από τη δικηγόρο Αφνάν Χαλίφα (Afnan Khalifa). Κατά τη διάρκεια της δίκης, υποστήριξαν ότι τα ίδια συνθήματα είχαν φωναχτεί και σε άλλες διαδηλώσεις, τόσο πριν όσο και μετά την 7η Οκτωβρίου, χωρίς να ληφθεί κανένα νομικό μέτρο εναντίον εκείνων που τα χρησιμοποίησαν.

Η υπεράσπιση επεσήμανε επίσης ότι και άλλοι συμμετέχοντες στην ίδια διαδήλωση είχαν φωνάξει τα ίδια συνθήματα αλλά δεν διώχθηκαν. Αν και το δικαστήριο αναγνώρισε ότι η αστυνομία απέτυχε μη ερευνώντας επιπλέον συμμετέχοντες, έκρινε ότι αυτή η αποτυχία δεν υπονόμευε την εγκυρότητα του κατηγορητηρίου κατά του Τζαμπαρίν και του Χαλίφα.

«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα πολιτικό δικαστήριο με κάθε έννοια, του οποίου ο στόχος είναι να διώξει την πολιτική δραστηριότητα των Παλαιστινίων πολιτών του Ισραήλ», δήλωσε η Αμπού Σαλέχ μετά την απόφαση. «Από την πρώτη κιόλας μέρα, ήταν σαφές ότι η δίκη θα βασιζόταν σε ευρείες ερμηνείες αποκομμένες από το πλαίσιο της διαδήλωσης, με τρόπο που παραβιάζει την αρχή της δικαιοσύνης — και αυτό ακριβώς αποτυπώθηκε στην απόφαση του δικαστηρίου.

Αυτή η απόφαση αποτελεί συνέχεια της πολιτικής δίωξης των Παλαιστινίων στο Ισραήλ μετά την 7η Οκτωβρίου», συνέχισε η Αμπού Σαλέχ. «Είναι σαφές ότι αυτή η υπόθεση προορίζεται ως ένα μήνυμα εκφοβισμού προς το κοινό, και θα την αντιμετωπίσουμε με κάθε νομικό μέσο που έχουμε στη διάθεσή μας».

Η υπόθεση πυροδότησε ευρεία συζήτηση σχετικά με το υπόβαθρο του Ιχσάν Χαλάμπι (Ihsan Halabi), του δικαστή που υπέγραψε την απόφαση και ήταν επικεφαλής της έδρας που εξέδωσε την ετυμηγορία. Ο Χαλάμπι υπηρέτησε για 22 χρόνια σε διάφορες δικαστικές θέσεις εντός του συστήματος των στρατοδικείων προτού μετατεθεί στην πολιτική δικαιοσύνη μόλις πριν από τέσσερα χρόνια. Μετά την καταδίκη, ακτιβιστές εξέφρασαν αντιρρήσεις για το γεγονός ότι ένας δικαστής με τόσο εκτεταμένο στρατιωτικό υπόβαθρο προεδρεύει σε υποθέσεις που αφορούν την ελευθερία της έκφρασης και την κοινωνική δραστηριότητα, ιδιαίτερα σε υποθέσεις που σχετίζονται με τα δικαιώματα των Παλαιστινίων πολιτών του Ισραήλ.

Ο Ζεϊντάν επέρριψε επίσης την ευθύνη για τη συρρίκνωση των ελευθεριών των Παλαιστινίων πολιτών στα αραβικά πολιτικά κόμματα, τα οποία θεωρεί ότι βασίστηκαν υπερβολικά στον κοινοβουλευτικό ακτιβισμό. «Όναν η Κνεσέτ μετατρέπεται από ένα εργαλείο μεταξύ πολλών στον αγώνα, στον μοναδικό κεντρικό του στόχο, δημιουργείται ένα τεράστιο κενό στον δρόμο», είπε. «Αυτό συνέβαλε στην παρακμή των λαϊκών διαδηλώσεων και διευκόλυνε το κατεστημένο να απομονώσει άτομα που επέλεξαν να διαδηλώσουν αυθόρμητα».

Ωστόσο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας υπό την καθοδήγηση του κράτους να επαναχαραχθούν τα όρια της παλαιστινιακής πολιτικής δραστηριότητας στο Ισραήλ, τα αραβικά κόμματα μπορούν να κάνουν περιορισμένα πράγματα. «Η καταδίκη δεν ήταν εντελώς απροσδόκητη, επειδή υπάρχει μια γενική ατμόσφαιρα που επιδιώκει να στενέψει τον χώρο για την ελευθερία της έκφρασης», δήλωσε ο Ζεϊντάν. «Πόσα θέατρα έχουν κλείσει; Πόσοι καλλιτέχνες έχουν διωχθεί;

Μια απόφαση σαν αυτή μπορεί να εκληφθεί ως ένα αποτρεπτικό μήνυμα προς τους άλλους, και όχι απλώς ως τιμωρία των κατηγορουμένων — ειδικά επειδή στοχοποιεί εξέχοντες και σημαίνοντες ακτιβιστές που επέδειξαν ηγετικό ρόλο κατά τη διάρκεια του πολέμου».