Πιο πρόσφατα ο Κιρ Στάρμερ έφτασε στο  Πεκίνο για μια «ιστορική επίσκεψη», την πρώτη Βρετανού πρωθυπουργού εδώ και οκτώ χρόνια. Η Βρετανία είχε έρθει στην Κίνα για να βρει «θετικούς τρόπους συνεργασίας», είπε ο Στάρμερ. Φρόντισε μάλιστα να δώσει στον Κινέζο πρόεδρο την επίσημη μπάλα του αγώνα από την πρόσφατη νίκη της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ με 3-2 επί της Άρσεναλ ως δώρο. Ο Στάρμερ είναι δηλωμένος οπαδός της Άρσεναλ, ενώ ο Σι είναι γνωστό ότι υποστηρίζει τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Η χειρονομία ήταν σαφώς μια μελετημένη διπλωματική κίνηση.

Αλλά και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επισκέφθηκε το Πεκίνο τον Δεκέμβριο, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς σχεδιάζει επίσημη επίσκεψη στην Κίνα στα τέλη Φεβρουρίου. Για τους Καναδούς, τους Βρετανούς , τους Γάλλους και τους Γερμανούς, οι επισκέψεις στην Κίνα δεν έχουν να κάνουν μόνο με τη βελτίωση των οικονομικών σχέσεων.

Πολλοί παρατηρητές ερμηνεύουν αυτό το κύμα επισκέψεων ως μήνυμα προς την Ουάσινγκτον . Από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η σκληρή ρητορική του και, κυρίως, η κίνησή του στο ζήτημα της Γροιλανδίας έχουν αυξήσει σημαντικά την νευρικότητα μεταξύ των Ευρωπαίων συμμάχων. Σε αυτή την περίπτωση, η Κίνα αποτελεί για άλλη μια φορά έναν περιζήτητο συνομιλητή για πολλές κυβερνήσεις.

Αναζητούνται νέοι σύμμαχοι

Οι Δυτικές «Κεντρικές Δυνάμεις», σύμφωνα με την ορολογία του Καναδού πρωθυπουργού Κάρνεϊ , αναζητούν νέους συμμάχους σε όλο τον κόσμο – και με αυτόν τον τρόπο, προσεγγίζουν επίσης τον πρώην συστημικό αντίπαλό τους, την Κίνα. «Οι Κεντρικές Δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού, γιατί αν δεν είμαστε στο τραπέζι, είμαστε στο μενού», είπε ο Κάρνεϊ στην περίφημη ομιλία του στο Νταβός .

«Αυτό οφείλεται κυρίως σε έναν άνθρωπο: τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τιμωρεί τους συμμάχους των ΗΠΑ με τιμωρητικούς δασμούς και τρέφει φαντασιώσεις για προσάρτηση της Γροιλανδίας»,λένε Ευρωπαίοι διπλωμάτες και προσθέτουν: «Και έτσι  οι δυσαρεστημένοι Δυτικοί σύμμαχοι αντιδρούν».

Τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δεν βλέπουν πάντως τις νέες διπλωματικές επισκέψεις της Δύσης ως πολιτικό σημείο καμπής, αλλά μάλλον ως μια αναμενόμενη εξέλιξη που «ευθυγραμμίζεται με τις τρέχουσες τάσεις».

Η Κίνα στο προσκήνιο

Η έμφαση, γράφει η κινεζική Global Times , δίνεται στην πολυμέρεια και τη μεγαλύτερη αυτονομία. Για πολλές χώρες του Παγκόσμιου Νότου, αυτή η προσέγγιση αποτελεί εδώ και καιρό τον κανόνα. Ταυτόχρονα, η κινεζική εφημερίδα απορρίπτει ερμηνείες που βλέπουν αυτή την προσέγγιση ως νίκη για την Κίνα ή ως απόφαση κατά των ΗΠΑ. Τέτοιες ερμηνείες, υποστηρίζουν οι Κινέζοι , αποτελούν έκφραση ξεπερασμένης νοοτροπίας μπλοκ που αναγκάζει τα κράτη σε κομματικές επιλογές.

Σε κάθε περίπτωση, η Κίνα έρχεται στο προσκήνιο, παρόλο που είναι ένας δύσκολος εταίρος όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτικά, για παράδειγμα, όσον αφορά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση για την Ταϊβάν. Ο Καναδάς, ωστόσο, έχει πλέον συνάψει εμπορική συμφωνία με την Κίνα και ανοίγει ακόμη περισσότερο  την αγορά του στις εισαγωγές κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Παρά τις απειλές μάλιστα του προέδρου Τραμπ για δασμούς 100% στα καναδικά προϊόντα.

«Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μετατραπούν από προστάτης του παγκόσμιου εμπορίου που βασίζεται σε κανόνες σε εχθρό , τότε η Ευρώπη θα πρέπει απλώς να σφυρηλατήσει άλλες συνεργασίες», λένε Ευρωπαίοι διπλωμάτες

Παγκόσμια εμπορική τάξη χωρίς διαιτητή

Ο Αμερικανός οικονομολόγος εμπορίου Ρίτσαρντ Μπόλντουιν, καθηγητής στο IMD Business School στη Λωζάνη, το θέτει ως εξής: Είναι σαν ο Αμερικανός διαιτητής να έχει φύγει από το γήπεδο στη μέση ενός ποδοσφαιρικού αγώνα.Μπερδεμένοι παίκτες έχουν τώρα δύο επιλογές: Μπορούν να διαφωνήσουν μεταξύ τους και να εγκαταλείψουν το παιχνίδι – ή συλλογικά να βάλουν  δικούς τους διαιτητές και να συνεχίσουν να παίζουν σύμφωνα με τους κανόνες. Άλλωστε, οι άλλοι στο γήπεδο πραγματικά απολαμβάνουν να παίζουν ποδόσφαιρο.

Οι Ευρωπαίοι πιθανότατα δεν θα έχουν άλλες επιλογές από το να αναζητήσουν εναλλακτικές αγορές,έναντι της Αμερικής. Ενώ οι αμερικανικοί δασμοί στα ευρωπαϊκά προϊόντα, ύψους 15% στα περισσότερα είδη, είναι χαμηλότεροι από εκείνους στις μεγάλες ασιατικές χώρες, τα εμπορικά στοιχεία δείχνουν ότι έχουν ήδη σημαντικό αντίκτυπο. Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ τον Νοέμβριο του 2025 ήταν πάνω από 20% χαμηλότερες από ό,τι ένα χρόνο νωρίτερα. Αυτό σχετίζεται επίσης με την αβεβαιότητα που προκαλεί πάντα ο απρόβλεπτος Ντόναλντ Τραμπ.

Ενδεχόμενη αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών ως ηγεμονική δύναμη, δεν θα άφηνε βέβαια ανεπηρέαστη την Ευρώπη .

«Η απώλεια ενός ηγεμόνα βλάπτει ιδιαίτερα το εμπόριο των στενότερων συμμάχων του»,λέει ο Ρίτσαρντ Μπόλντουιν.

Στην πράξη, η κατάσταση είναι περίπλοκη για την Ευρώπη, κυρίως επειδή είναι τόσο στενά συνδεδεμένη με τις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένης της κοινής άμυνας.

«Οι ΗΠΑ είναι αναντικατάστατες για την Ευρώπη», λέει ο Γιεργκ Βούτκε, ο οποίος για πολλά χρόνια ήταν εκπρόσωπος της BASF στην Κίνα και τώρα είναι συνεργάτης στην εταιρεία συμβούλων DGA στην Ουάσινγκτον. Η Κίνα, σε κάθε περίπτωση, σίγουρα δεν είναι ο συνεργάτης που θα βοηθήσει την Ευρώπη να βγει από τη δύσκολη θέση της, προειδοποιεί ο Βούτκε. Η χώρα είναι «βαθιά μερκαντιλιστική». Θέλει να εξάγει αλλά δεν θέλει να ανοίξει τη δική της αγορά.

«Η Ευρώπη και η Κίνα έχουν κοινά συμφέροντα»

Ο Ινδός πολιτικός επιστήμονας Αμιτάβ Αχάρια, καθηγητής στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο στην Ουάσινγκτον , λέει ότι ο πρόεδρος Τραμπ δεν  πιστεύει ότι οι ΗΠΑ έχουν επωφεληθεί από την παγκοσμιοποίηση, γι’ αυτό και την καταπολεμά»…«Αλλά η Ευρώπη και η Κίνα έχουν επωφεληθεί και οι δύο από την παγκοσμιοποίηση. Έχουν ευθυγραμμισμένα συμφέροντα»

Σύμφωνα με τον καθηγητή Αχάρια, «η αμερικανική αγορά εξαφανίζεται ολοένα και περισσότερο για τις κινεζικές εταιρείες, πίσω από δασμολογικά τείχη».

Αυτό καθιστά την ευρωπαϊκή αγορά, ακόμη πιο σημαντική για την Κίνα, για να παραμείνει ανοιχτή για τους εξαγωγείς της. Επομένως, η Κίνα έχει επίσης συμφέρον να κάνει παραχωρήσεις στους Ευρωπαίους σε αντάλλαγμα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσωπεύουν άλλωστε πλέον, μόνο το 15% του παγκόσμιου εμπορίου. Αυτό αφήνει αρκετό περιθώριο για σχετικά ελεύθερο και εύτακτο εμπόριο στον υπόλοιπο κόσμο.

Φυσικά ,αυξάνονται οι ανησυχίες στην Ευρώπη καθώς οι Κινέζοι κατακλύζουν την ΕΕ με φθηνά μεταποιημένα προϊόντα. Σύμφωνα με τον Αχάρια, τέτοια ζητήματα θα μπορούσαν να ρυθμιστούν μέσω συμφωνιών. Η πατρίδα του, η Ινδία, λέει, είναι παραδοσιακά πολύ πιο προστατευτική από την Κίνα. «Αν η ΕΕ μπορεί να συνάψει μια εμπορική συμφωνία με την Ινδία, γιατί όχι και με την Κίνα;»

Στενότεροι δεσμοί με τον κόσμο

«Είναι καιρός οι Ευρωπαίοι να σφυρηλατήσουν στενότερους δεσμούς με τον κόσμο», όπως αναφέρει ανάλυση της Deutsche Bank. Η Ευρώπη έχει στην πραγματικότητα μείνει πίσω στο παγκόσμιο εμπόριο τα τελευταία χρόνια. Μέχρι την οικονομική κρίση του 2008, ο όγκος εμπορίου της Ευρωζώνης αυξανόταν παράλληλα με το παγκόσμιο εμπόριο. Έκτοτε, το χάσμα έχει διευρυνθεί. «Ενώ ο όγκος του παγκόσμιου εμπορίου έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2009, προσαρμοσμένος στον πληθωρισμό, ο όγκος εμπορίου της Ευρωζώνης παραμένει περίπου στο ίδιο επίπεδο με πριν από 17 χρόνια», σύμφωνα με την Deutsche Bank.

Ακόμη και σε μια βασική μελλοντική τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη, μια ρεαλιστική προσέγγιση στην Κίνα θα μπορούσε να ωφελήσει τους Ευρωπαίους: «Στην τεχνητή νοημοσύνη, τα πιο ισχυρά μοντέλα προέρχονται σήμερα από τις ΗΠΑ και την Κίνα, με τις κινεζικές εταιρείες να βασίζονται σε λεγόμενα μοντέλα ανοιχτού κώδικα, όπου οι παράμετροι είναι δημόσια προσβάσιμες. Αυτό σημαίνει ότι ο καθένας μπορεί να εκτελέσει αυτά τα μοντέλα στον δικό του υπολογιστή χωρίς να ρέουν δεδομένα σε άλλες χώρες.

«Δεν πρέπει κανείς να εμπιστεύεται τυφλά τα κινεζικά μοντέλα περισσότερο από όσο εμπιστεύεται την Κίνα σε οποιοδήποτε άλλο θέμα» λέει ο Ντάνιελ Πριβιτέρα, πρόεδρος του Κέντρου Κινδύνων και Επιπτώσεων Τεχνητής Νοημοσύνης του Βερολίνου. Αλλά, «αν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξετάσουν περισσότερο τη χρήση κινεζικών μοντέλων, αυτό θα προσφέρει μια εναλλακτική λύση στους αμερικανικούς τεχνολογικούς γίγαντες και θα κάνει την Γηραιά ήπειρο λιγότερο ευάλωτη σε εκβιασμούς».

Να μειωθούν οι μονόπλευρες εξαρτήσεις

Είναι σημαντικό να μειωθούν οι μονόπλευρες εξαρτήσεις, τόσο από την Αμερική όσο και από την Κίνα. Και αν η Ευρώπη χρησιμοποιήσει τόσο αμερικανικά όσο και κινεζικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, δεν θα συνδεθεί με καμία από τις δύο πλευρές. Αυτό βοηθά σε περίπτωση νέων προσπαθειών εκβιασμού από τον Τραμπ, αλλά δίνει επίσης στην Ευρώπη μεγαλύτερη ελευθερία να αντιδράσει σε περίπτωση που η Κίνα, για παράδειγμα, εισβάλει στην Ταϊβάν.

Η κατάσταση παραμένει περίπλοκη. Δεν προκαλεί επομένως έκπληξη το γεγονός ότι, ενώ η Κίνα επιδεικνύει διπλωματική γοητεία, συνεχίζει να επικεντρώνεται στρατηγικά στην επέκταση των δικών της δυνατών σημείων.

Το νέο πενταετές σχέδιο της Κίνας προσανατολίζεται για άλλη μια φορά σαφώς προς αυτή την κατεύθυνση. Δίνει έμφαση σε περισσότερη τεχνολογική καινοτομία, μεγαλύτερη οικονομική ανθεκτικότητα και αυξημένη ανεξαρτησία. Το άνοιγμα θα πραγματοποιηθεί κυρίως εκεί που εξυπηρετεί τα ίδια τα συμφέροντα της Κίνας.

Το ερώτημα πάντως παραμένει: Είναι  όντως δυνατόν να καταφέρει η Δύση χωρίς διαιτητή; «Στις δύο προηγούμενες χρυσές εποχές της παγκοσμιοποίησης, τον 19ο αιώνα και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρχε πάντα ένας ηγεμόνας, μια κυρίαρχη παγκόσμια δύναμη, που κρατούσε τα πράγματα ενωμένα και εξασφάλιζε σχετικά ελεύθερο εμπόριο», λένε Ευρωπαίοι αναλυτές και εξηγούν: Τον 19ο αιώνα, αυτή ήταν η Μεγάλη Βρετανία και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν οι ΗΠΑ.Υπενθυμίζουν μάλιστα, ότι τα ευρωπαϊκά κράτη πριν από λίγο καιρό έδειξαν ανοιχτά την προθυμία τους να υιοθετήσουν μια πιο σκληρή στάση έναντι της Κίνας, μαζί με την Ουάσιγκτον. Στις ευρωπαϊκές συνόδους επίσης, στο θέμα της Αρκτικής, η Κίνα αναφέρεται συχνά ως απειλή , μαζί με τη Ρωσία.

naftemporiki.gr