Σε μια κρίσιμη καμπή για τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής, η προοπτική μιας χερσαίας εισβολής στο Ιράν φαίνεται να κερδίζει έδαφος στους σχεδιασμούς της Δύσης, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του διπλωμάτη Γιώργου Αϋφαντή.

Η ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης υποδεικνύει ότι, παρά την έντονη εσωτερική αντίθεση στο καθεστώς της Τεχεράνης, η πτώση του δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς οι στρατηγικές επιδιώξεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ερμηνεύονται από μέρος της ιρανικής κοινωνίας ως απόπειρα διαμελισμού του ίδιου του κράτους.

Η εσωτερική δυναμική του Ιράν παραμένει εξαιρετικά σύνθετη, με τις εκτιμήσεις να αναφέρουν ότι ένας στους δύο Ιρανούς τάσσεται κατά του καθεστώτος. Ωστόσο, αυτή η δυσαρέσκεια δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε προθυμία συμμετοχής στις προσπάθειες που έχουν ξεκινήσει οι Πρόεδροι Donald Trump και Benjamin Netanyahu.

Σύμφωνα με τον κ. Αϋφαντή, πολλοί Ιρανοί αντιλαμβάνονται το καθεστώς ως «πρόσχημα» και θεωρούν ότι ο πραγματικός στόχος είναι η πρόσβαση των δυτικών δυνάμεων στις πλουτοπαραγωγικές πηγές της χώρας, όπως το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο και ο χαλκός.

Παράλληλα, οι πολυετείς οικονομικές κυρώσεις φαίνεται πως δεν πέτυχαν τον στόχο της ανατροπής, αλλά αντιθέτως ισχυροποίησαν τους Φρουρούς της Επανάστασης, μετατρέποντάς τους σε οικονομική υπερδύναμη εντός της χώρας. Η εγκατάλειψη της πολιτικής του Προέδρου Obama, η οποία επεδίωκε την ομαλοποίηση των σχέσεων μέσω ελέγχου του πυρηνικού προγράμματος, έδωσε τη θέση της σε μια απαίτηση για «παράδοση άνευ όρων», μια στάση που ο κ. Αϋφαντής θεωρεί ασύμβατη με την ιστορία και τον πολιτισμό της ιρανικής κοινωνίας.

Το «χαρτί» των μειονοτήτων και η στρατηγική του διαμελισμού

Ένας κεντρικός πυλώνας της σχεδιαζόμενης εισβολής φαίνεται να είναι η ενεργοποίηση εθνοτικών μειονοτήτων, όπως οι Κούρδοι, οι Αζέροι και οι Βαλούχοι. Δυτικοί αναλυτές προσδοκούν ότι οι πληθυσμοί στο βορειοδυτικό Ιράν και το Μπαλουχιστάν θα στραφούν κατά της Τεχεράνης, όμως η πραγματικότητα της «αυτοκρατορικής συνείδησης» του Ιράν περιπλέκει τα πράγματα. Σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι ο Πρόεδρος Pezeshkian έχει καταγωγή από Κούρδισα μητέρα και Αζέρο πατέρα, ενώ και ο Khamenei είναι κατά το ήμισυ Αζέρος.

Στο στρατιωτικό πεδίο, αναφέρεται η κινητοποίηση των Κούρδων πολεμάρχων Barzani και Talabani από το Ιράκ, οι οποίοι φέρεται να έχουν λάβει σημαντικά χρηματικά ποσά για να συμμετάσχουν στις επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, το Αζερμπαϊτζάν αναπτύσσει στρατεύματα και τεθωρακισμένα στη μεθόριο, ενώ στη διαδικασία εμπλέκονται και δυνάμεις από τη Συρία υπό την ηγεσία του Golani. Το ορεινό ανάγλυφο της περιοχής, ωστόσο, παραμένει ένα σοβαρό εμπόδιο για κάθε επιτιθέμενο.

Η εξαγωγή του Χάους και η παγκόσμια οικονομική απειλή

Η μετάβαση του πολέμου σε χερσαία φάση αναμένεται να είναι μια μακροχρόνια διαδικασία μηνών και όχι εβδομάδων. Καθώς οι Ιρανοί δέχονται επίθεση στο έδαφός τους, η αντίδρασή τους προβλέπεται να είναι η «εξαγωγή του χάους» σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο. Ήδη οι Σιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ έχουν κινητοποιηθεί, επιτιθέμενες σε στόχους στο Αρμπίλ και τη Σουλεϊμανίγια, ενώ το ίδιο το Ιράκ διολισθαίνει προς έναν νέο εμφύλιο πόλεμο.

Οι οικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας κλιμάκωσης προμηνύονται καταστροφικές για τη διεθνή οικονομία. Η διακοπή της ροής φυσικού αερίου και πετρελαίου από τις πετρομοναρχίες του Κόλπου, οι οποίες βλέπουν τις υποδομές τους να απειλούνται, ενδέχεται να θέσει εκτός λειτουργίας το 20% του παγκόσμιου τζίρου. Όπως ομολόγησε και ο Υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, η κατάσταση αυτή οδηγεί αναπόφευκτα σε μια παγκόσμια οικονομική κρίση δίχως προηγούμενο.

Η επόμενη μέρα: Μια διαδικασία χωρίς ορατή νίκη

Η προετοιμασία της χερσαίας εισβολής σηματοδοτεί μια νέα, βίαιη φάση της σύγκρουσης, όπου οι απώλειες για όλες τις πλευρές αναμένονται μεγάλες. Ο κ. Αϋφαντής εκφράζει τον σκεπτικισμό του για το αποτέλεσμα αυτών των επιχειρήσεων, σημειώνοντας ότι η ιρανική πλευρά είναι καλά προετοιμασμένη για έναν τέτοιου είδους πόλεμο.

Το διακύβευμα πλέον δεν αφορά μόνο την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, αλλά την επιβίωση της παγκόσμιας οικονομικής σταθερότητας. Ενώ η Δύση επιδιώκει να στερήσει από την Κίνα την πρόσβαση σε φθηνούς ενεργειακούς πόρους, ο κίνδυνος μιας γενικευμένης ανάφλεξης που θα παρασύρει ολόκληρο τον πλανήτη παραμένει ορατός και άμεσος.