Του Άλαν Μακλάουντ

Εν μέσω μιας συνεχιζόμενης επίθεσης κατά της Λωρίδας της Γάζας από το απαρτχάιντ Ισραήλ, η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Παλαιστίνης αποτέλεσε μια ιστορία τύπου «Σταχτοπούτας» (Cinderella story) στο φετινό Ασιατικό Κύπελλο AFC, φτάνοντας στα νοκ-άουτ στάδια και υποκύπτοντας τελικά μόνο απέναντι στους οικοδεσπότες και μετέπειτα νικητές στη διοργάνωση του Κατάρ. Όμως, ενώ η πρόκληση στον ποδοσφαιρικό αγωνιστικό χώρο ήταν ήδη αρκετά δύσκολη, η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Παλαιστίνης έχει να αντιμετωπίσει μια μοναδική πρόκληση που καμία άλλη εθνική ομάδα δεν αντιμετωπίζει: αυτή μιας αδιάκοπης επίθεσης εναντίον της από το Ισραήλ. Αυτή η επίθεση περιλαμβάνει φυλακίσεις, βασανιστήρια, πυροβολισμούς και δολοφονίες κορυφαίων παικτών, βομβαρδισμούς παλαιστινιακών υποδομών και περιορισμό των μετακινήσεων των παικτών εντός και εκτός της χώρας.

Αυτό έχει οδηγήσει σε ένα αυξανόμενο παγκόσμιο κίνημα που ζητά τον αποκλεισμό του Ισραήλ από διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις ως μέρος μιας ευρύτερης εκστρατείας για την εφαρμογή του κινήματος Boycott, Divestment and Sanctions (BDS). Η ομάδα Red Card Israel με έδρα τη Νότια Αφρική, για παράδειγμα, δήλωσε στο MintPress ότι:

«Η ενέργεια αναστολής της συμμετοχής του Ισραήλ από τον διεθνή αθλητισμό δημιουργεί μια συμβολική υποστήριξη ενάντια στην παράνομη κατοχή του Ισραήλ στα παλαιστινιακά εδάφη και δείχνει αλληλεγγύη για τον παλαιστινιακό λαό που ζει υπό το καθεστώς απαρτχάιντ.»

Κόβοντας τα ψηλότερα λουλούδια

Η Παλαιστίνη ξεκίνησε με έναν απλό στόχο στο Ασιατικό Κύπελλο: να φέρει ένα χαμόγελο στα πρόσωπα των ανθρώπων στην πατρίδα, δίνοντάς τους ελπίδα εκπροσωπώντας τους σε μια διεθνή σκηνή. Σε αυτό πέτυχαν, κερδίζοντας τον γενικό θαυμασμό στο τουρνουά, παίζοντας ελκυστικό, θετικό ποδόσφαιρο, συμπεριλαμβανομένης μιας νίκης με 3-0 επί του Χονγκ Κονγκ, Κίνα. Κι όμως, το πέτυχαν αυτό παρά τις γενιές παικτών που πυροβολήθηκαν, σκοτώθηκαν ή έμειναν μόνιμα ανάπηροι από ισραηλινά πολεμικά αεροπλάνα και ελεύθερους σκοπευτές.

Για παράδειγμα, τον Ιανουάριο του 2014, τα ξαδέλφια Τζαουχάρ Νάσερ Τζαουχάρ (Jawhar Nasser Jawhar), 19 ετών, και Άνταμ Αμπντ αλ-Ραούφ Χαλαμπίγια (Adam Abd al-Raouf Halabiya), 17 ετών –νεαρά αστέρια που επρόκειτο να κληθούν στην εθνική ομάδα– επέστρεφαν στο σπίτι τους από μια προπόνηση κοντά στη Ραμάλα. Έπεσαν σε ενέδρα των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF), οι οποίες πυροβόλησαν τον αλ-Ραούφ στα πόδια. Ο Τζαουχάρ έσπευσε να τον βοηθήσει, μόνο για να δεχθεί και ο ίδιος καταιγισμό από σφαίρες, συμπεριλαμβανομένων επτά στο αριστερό του πόδι, τριών στο δεξί και μίας στο χέρι. Εξαπολύθηκε εναντίον τους σκύλος επίθεσης και στη συνέχεια οι στρατιώτες έσπασαν το πόδι του αλ-Ραούφ για μεγαλύτερη σιγουριά, υποδηλώνοντας ότι γνώριζαν ποιοι ήταν οι δύο νέοι. Η καριέρα τους τελείωσε στη στιγμή, και το μέλλον τους αφαιρέθηκε. Τώρα, σε ηλικία 29 και 27 ετών αντίστοιχα, ο Τζαουχάρ και ο αλ-Ραούφ θα βρίσκονταν στο απόγειό τους για το τουρνουά του 2024.

Ενώ οι δυο τους επέζησαν εν μέρει χάρη στην ιατρική περίθαλψη στην Ιορδανία, πολλοί από τους συνομηλίκους τους στάθηκαν λιγότερο τυχεροί. Ο Τάρεκ αλ-Κούτο (Tarek al-Quto), ένας πολλά υποσχόμενος μέσος, σκοτώθηκε από τις IDF το 2004. Πέντε χρόνια αργότερα, κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης «Συμπαγές Μολύβι» (Operation Cast Lead), το Ισραήλ σκότωσε τρεις ακόμη κορυφαίους παίκτες: τον Άιμαν Αλκούρντ (Ayman Alkurd), τον Σάντι Σμπάχε (Shadi Sbakhe) και τον Ουατζέχ Μοσταχά (Wajeh Moshtaha). Επίσης το 2009, το 18χρονο φαινόμενο Σάτζι Νταρβίς (Saji Darwish) χτυπήθηκε θανάσιμα από Ισραηλινό ελεύθερο σκοπευτή κοντά στη Ραμάλα.

«Οι συλλήψεις, τα βασανιστήρια και οι δολοφονίες Παλαιστινίων ποδοσφαιριστών έγιναν σύνηθες πρωτοσέλιδο στην Παλαιστίνη», σημείωσε ο Παλαιστίνιος συγγραφέας Ράμζι Μπαρούντ (Ramzy Baroud). Ένα από τα πιο διαβόητα παραδείγματα ήταν ο Μαχμούντ Σαρσάκ (Mahmoud Sarsak), ο οποίος συνελήφθη και κρατήθηκε για τρία χρόνια χωρίς δίκη ή επισκέψεις από την οικογένειά του.

Διαμαρτυρόμενος για τη μεταχείρισή του, ο Σαρσάκ –ένας Παλαιστίνιος διεθνής αστέρας– έκανε απεργία πείνας για τρεις μήνες. Στη διαδικασία αυτή, παραλίγο να πεθάνει και έχασε σχεδόν το μισό από το σύνηθες σωματικό του βάρος. Η υπόθεσή του έγινε θέμα διεθνούς ενδιαφέροντος (cause célèbre) σε όλο τον ποδοσφαιρικό κόσμο, με συνδέσμους φιλάθλων και ακόμη και θρύλους του ποδοσφαίρου όπως ο Ερίκ Καντονά (Eric Cantona), ο Μισέλ Πλατινί (Michel Platini) και ο Λιλιάν Τιράμ (Lilian Thuram) να ζητούν την απελευθέρωσή του. Η διεθνής πίεση ανάγκασε το Ισραήλ να υποχωρήσει και να απελευθερώσει τον Σαρσάκ, αλλά τα μόνιμα προβλήματα υγείας που υπέστη σήμαιναν ότι η καριέρα του είχε τελειώσει.

Η υπόθεση του Σαρσάκ απέχει πολύ από το να είναι η πιο ακραία, ωστόσο. Ο Ζακαρία Ίσα (Zakaria Issa), ένας από τους κορυφαίους επιθετικούς της χώρας, καταδικάστηκε σε 16 χρόνια φυλάκισης το 2003. Αφού διαγνώστηκε με καρκίνο σε τελικό στάδιο το 2011, αφέθηκε ελεύθερος αλλά πέθανε τέσσερις μήνες αργότερα.

Ο Σάμεχ Μαράαμπα (Sameh Maraaba), εν τω μεταξύ, είχε μια γόνιμη καριέρα, αγωνιζόμενος 40 φορές για την Παλαιστίνη σε διεθνείς διοργανώσεις. Αναμφίβολα θα είχε πετύχει περισσότερα, ωστόσο, αν δεν είχε συλληφθεί σε ένα συνοριακό πέρασμα μεταξύ Ιορδανίας και Δυτικής Όχθης και δεν είχε κατηγορηθεί από το Ισραήλ ότι ήταν συνεργάτης της Χαμάς. Ο Μαράαμπα κρατήθηκε για επτά μήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων έχασε πολλούς κρίσιμους προκριματικούς αγώνες για το Ασιατικό Κύπελλο AFC 2015 και τους Ασιατικούς Αγώνες του 2014.

Και την ίδια μέρα το 2012, οι ισραηλινές δυνάμεις συνέλαβαν τον Μοχάμεντ Νιμρ (Muhammad Nimr) –έναν πολλά υποσχόμενο 23χρονο επιθετικό από τον προσφυγικό καταυλισμό Αμάρι που είχε καταφέρει να χτίσει καριέρα στην Ευρώπη– και τον Ομάρ Αμπού Ροΐς (Omar Abu Roïs), τον τερματοφύλακα της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της Παλαιστίνης. Οι συλλήψεις τους προκάλεσαν περισσότερες εκκλήσεις για αποκλεισμό του Ισραήλ από διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις.

Μιλώντας στο MintPress News, ένας εκπρόσωπος του Red Card Israel εξήγησε ότι η αναστολή της συμμετοχής του Ισραήλ από αθλητικά γεγονότα θα έδειχνε ότι «η παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων οδηγεί σε αποκλεισμούς σε διεθνές επίπεδο και ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να αγνοεί κατάφωρα το διεθνές δίκαιο απολαμβάνοντας ταυτόχρονα το προνόμιο της διεθνούς συμμετοχής στον αθλητισμό».

Αλλά ακόμα κι αν δεν έχουν περάσει χρόνο στη φυλακή, η κατοχή έχει επηρεάσει αρνητικά κάθε ποδοσφαιριστή. Οι Παλαιστίνιοι αθλητές πρέπει να ζουν, να προπονούνται και να αγωνίζονται υπό τεράστια ψυχολογική πίεση. Ο Μαχμούντ Ουάντι (Mahmoud Wadi), για παράδειγμα, αποκάλυψε ότι έπρεπε να ζει με τη συνεχή απειλή του θανάτου κατά τη διάρκεια της ισραηλινής κατοχής. «Πήγαινα για ύπνο το βράδυ και κοιτούσα το ταβάνι περιμένοντας να καταρρεύσει στο κεφάλι μου ανά πάσα στιγμή», είπε για το πώς βίωσε την Επιχείρηση «Προστατευτική Αιχμή» (Operation Protective Edge). «Πολλοί παίκτες εναντίον των οποίων ή μαζί με τους οποίους έπαιξα όσο ήμουν στη Γάζα έχουν πεθάνει», πρόσθεσε.

Τα δεινά του Ουάντι δεν σταμάτησαν εκεί. Μία ημέρα πριν από τον πρώτο αγώνα της Παλαιστίνης στο Ασιατικό Κύπελλο εναντίον του Ιράν τον Ιανουάριο, ενημερώθηκε ότι ο ξάδελφός του είχε σκοτωθεί στην ισραηλινή επίθεση.

Εμποδίζοντας την Παλαιστίνη να αγωνιστεί

Ο Ουάντι είναι ένας από τους λίγους κατοίκους της Γάζας που αγωνίστηκαν για την Παλαιστίνη τα τελευταία χρόνια. Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει επιβάλει μια πολιορκία μεσαιωνικού τύπου στην πυκνοκατοικημένη Λωρίδα. Ελέγχει αυστηρά την ποσότητα των τροφίμων και των βασικών αγαθών που εισέρχονται και εξέρχονται, καθιστώντας τον αθλητισμό υψηλού επιπέδου εξαιρετικά δύσκολο. Το ποδόσφαιρο της Γάζας έχει υποφέρει, με πολλούς κορυφαίους παίκτες (συμπεριλαμβανομένου του Ουάντι) να φεύγουν για την Αίγυπτο.

Αλλά και η ζωή για έναν ποδοσφαιριστή στη Δυτική Όχθη μπορεί να είναι γεμάτη δυσκολίες. Το Ισραήλ, το οποίο ελέγχει τόσα πολλά πράγματα στη ζωή στην Παλαιστίνη, αρνείται τακτικά βίζες εξόδου σε όλους τους Παλαιστίνιους ποδοσφαιριστές που αγωνίζονται στο εγχώριο πρωτάθλημα, με αποτέλεσμα η χώρα να χάνει αγώνες στα χαρτιά και να αποχωρεί από τουρνουά. Η Παλαιστίνη ήταν προγραμματισμένο να παίξει έναν κρίσιμο προκριματικό αγώνα για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2010 εναντίον της Σιγκαπούρης, αλλά οι ισραηλινοί αξιωματούχοι εμπόδισαν την ομάδα να φύγει από τη χώρα. Παρά τις διαμαρτυρίες, οι ποδοσφαιρικές αρχές επέλεξαν να μην επαναπρογραμματίσουν τον αγώνα αλλά να τιμωρήσουν την Παλαιστίνη, οδηγώντας στον αποκλεισμό της από τη διοργάνωση. Τον Μάιο του 2008, απαγορεύτηκε στην ομάδα να φύγει από τη χώρα για να αγωνιστεί στο AFC Challenge Cup. Τρία χρόνια αργότερα, σε δύο παίκτες της εθνικής ομάδας απαγορεύτηκε η επανείσοδος στη Δυτική Όχθη μετά από έναν αγώνα εναντίον της Ταϊλάνδης. Εν μέρει αυτού του είδους οι αυθαίρετοι ταξιδιωτικοί περιορισμοί είναι που οδήγησαν τους ομοσπονδιακούς προπονητές να αναζητήσουν παίκτες στον πληθυσμό της παλαιστινιακής διασποράς.

Οι συνεχείς ισραηλινές στρατιωτικές επιθέσεις έχουν επίσης πλήξει τις ποδοσφαιρικές υποδομές. Το 2009, το Ισραήλ κατέστρεψε το Εθνικό Στάδιο της Ράφα στη Γάζα. Και δεν παίζεται ποδόσφαιρο στο Στάδιο Γιαρμούκ στην πόλη της Γάζας, επειδή το Ισραήλ μετέτρεψε την εγκατάσταση σε υπαίθριο στρατόπεδο κράτησης. Εικόνες που έδειχναν δεκάδες Παλαιστίνιους —ορισμένους ηλικίας μόλις εννέα ετών— γδυμένους και να περιφέρονται υπό την απειλή όπλων έγιναν viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον Δεκέμβριο, προκαλώντας παγκόσμια κατακραυγή.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι η Παλαιστίνη αναγκάζεται τακτικά να παίζει τους «εντός έδρας» αγώνες της σε άλλες χώρες. Η ομάδα αναγκάστηκε να αποσυρθεί από το Τουρνουά Merdeka στη Μαλαισία λόγω της ισραηλινής επίθεσης, και η Παλαιστίνη έχει προγραμματιστεί να παίξει όλους τους επερχόμενους εντός έδρας αγώνες της για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026 στο Κουβέιτ.

Πρέπει να αποκλειστεί το Ισραήλ;

Αντιθέτως, εκτός από κάποιες έντονες αποδοκιμασίες από αντίπαλους φιλάθλους στους αγώνες, το Ισραήλ και η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του δεν έχουν αντιμετωπίσει σχεδόν καμία αρνητική επίπτωση. Αυτό οφείλεται εν μέρει στη στάση του κυβερνώντος σώματος του αθλήματος, της FIFA, η οποία αρνείται σταθερά να ενεργήσει βάσει αιτημάτων για να λογοδοτήσει το Ισραήλ. Τον Ιανουάριο, η Παλαιστινιακή Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία εξέδωσε επίσημο αίτημα καλώντας τη FIFA να αποκλείσει το Ισραήλ από τις αθλητικές διοργανώσεις λόγω κατάφωρων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυτές που καταγράφονται εδώ.

Δεν είναι ότι η FIFA δεν έχει λάβει μέτρα στο παρελθόν. Τη δεκαετία του 1990, απέκλεισε τη Γιουγκοσλαβία από τη συμμετοχή στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1994 εν μέσω πολέμου στα Βαλκάνια. Και το 2022, ο οργανισμός ανέστειλε επ’ αόριστον τη συμμετοχή της Ρωσίας από διεθνείς διοργανώσεις επειδή εισέβαλε στην Ουκρανία. Ωστόσο, αυτά τα κράτη προέβαιναν σε ενέργειες στις οποίες αντιτίθεντο οι δυτικές δυνάμεις —πάνω απ’ όλα οι ΗΠΑ. Αντίθετα, επιθετικές ενέργειες ή παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από δυτικές δυνάμεις δεν οδηγούν ποτέ σε αποκλεισμούς από τη FIFA — ένα γεγονός που υποδηλώνει πού βρίσκεται η πραγματική ισχύς στον οργανισμό.

Πράγματι, φαίνεται ότι η εναντίωση στις ισραηλινές επιθέσεις είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε αρνητικές συνέπειες παρά η εκτέλεσή τους. Αρκετοί επαγγελματίες ποδοσφαιριστές στην Ευρώπη έχουν απολυθεί επειδή έκαναν δημόσιες δηλώσεις επικρίνοντας το Ισραήλ ή υποστηρίζοντας την Παλαιστίνη. Η Ινδονησία, που επρόκειτο να φιλοξενήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο Κ-20 της FIFA το 2023, στερήθηκε αυτή την τιμή μετά από αβεβαιότητα σχετικά με το αν θα επέτρεπε στην ισραηλινή ομάδα να αγωνιστεί. (Η Ινδονησία δεν διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ).

Ως εκ τούτου, στο ποδόσφαιρο, όπως και στην πολιτική, οποιοσδήποτε φορέας προτείνει ή εφαρμόζει ένα βασισμένο σε αρχές, μη βίαιο μποϊκοτάζ του Ισραήλ είναι πιθανό να αντιμετωπίσει συνέπειες από τις αρχές. Τριάντα επτά πολιτείες των ΗΠΑ έχουν επί του παρόντος νόμους κατά του BDS στη νομοθεσία τους, παρά το γεγονός ότι σχεδόν τα τρία τέταρτα των Αμερικανών αντιτίθενται σε τέτοια νομοθεσία.

Παρά την αντίθεση από το κυβερνών σώμα του ποδοσφαίρου, ένα αυξανόμενο παγκόσμιο κίνημα βάσης αναδύεται, απαιτώντας από τις αθλητικές αρχές να αναλάβουν δράση για να αντιταχθούν στη γενοκτονία. Το ότι της κίνησης αυτής ηγείται η Νότια Αφρική είναι σημαντικό.

Το ότι τόσο μεγάλο μέρος του κινήματος αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη πηγάζει από τη Νότια Αφρική είναι σημαντικό. Μέχρι τη δεκαετία του 1990, η Νότια Αφρική βρισκόταν υπό την κυριαρχία ενός καθεστώτος απαρτχάιντ που παραβίαζε τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όμως η αυξανόμενη διεθνής πίεση μετέτρεψε τη χώρα σε κράτος-παρία και ανάγκασε τη Νότια Αφρική να αλλάξει πορεία.

Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ωστόσο, η κυβέρνηση της λευκής υπεροχής διατηρούσε την υποστήριξη τόσο της ισραηλινής όσο και της αμερικανικής κυβέρνησης. Σήμερα, η Νότια Αφρική ηγείται μιας ομάδας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης κατηγορώντας το Ισραήλ για το έγκλημα της γενοκτονίας. Το Red Card Israel εξήγησε ότι βλέπει τη νίκη στη Νότια Αφρική ως προσχέδιο που πρέπει να ακολουθηθεί, δηλώνοντας στο MintPress ότι:

«Η πρόθεση πίσω από το μποϊκοτάζ του Ισραήλ στο ποδόσφαιρο (και σε άλλα αθλήματα) είναι να προωθήσει τον στόχο της επίτευξης ισότητας για τους Παλαιστίνιους σε όλα τα διεθνή και πολιτικά μέτωπα. Η Νότια Αφρική βρίσκεται στην καταλληλότερη θέση για να πιστοποιήσει πώς τα αθλητικά, ακαδημαϊκά και πολιτιστικά μποϊκοτάζ ασκούν πίεση σε παράνομες κυβερνήσεις ώστε να καταρρεύσουν υπό το βάρος της άδικης συστημικής καταπίεσης. Λειτούργησε για τη Νότια Αφρική, επομένως δεν υπάρχει λόγος για τον οποίο δεν θα λειτουργήσει στην περίπτωση του Ισραήλ.»

Όπως μόλις είδαμε στο Ασιατικό Κύπελλο, ο αθλητισμός έχει τη δυνατότητα να ενώνει τους ανθρώπους, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Οι φίλαθλοι του ποδοσφαίρου σε όλο τον κόσμο έχουν δείξει την αλληλεγγύη τους στην Παλαιστίνη και πολλοί οργανώνονται τώρα για να κάνουν πραγματικότητα το όνειρο για τον τερματισμό του απαρτχάιντ. Είναι σαφές, ωστόσο, ότι οι ποδοσφαιρικές αρχές δεν θα υποδεχτούν θετικά αυτό το κίνημα. Έτσι, για να πετύχουν τη νίκη, οι διοργανωτές πρέπει να δείξουν τόσο θάρρος και αποφασιστικότητα όσο έδειξε η παλαιστινιακή ομάδα στο γήπεδο αυτόν τον Ιανουάριο.

* Ο Άλαν ΜακΛάουντ (Alan MacLeod) είναι ανώτερος συντάκτης (Senior Staff Writer) για το MintPress News. Αφού ολοκλήρωσε το διδακτορικό του το 2017, δημοσίευσε δύο βιβλία: το Bad News From Venezuela: Twenty Years of Fake News and Misreporting και το Propaganda in the Information Age: Still Manufacturing Consent, καθώς και έναν αριθμό ακαδημαϊκών άρθρων. Έχει επίσης συνεισφέρει στα FAIR.org, The Guardian, Salon, The Grayzone, Jacobin Magazine και Common Dreams.

mintpress.com