Πέρυσι τα πράγματα δεν πήγαν όπως ήλπιζε ο Μπιλ Γκέιτς. Παρά τα δισεκατομμύρια που έχει δώσει σε προγράμματα υγείας, εκπαίδευσης και κλιματικής δράσης, η μείωση της διεθνούς βοήθειας από την κυβέρνηση Τραμπ φρέναρε την πρόοδο σε κρίσιμους δείκτες. Στο φετινό του γράμμα, ο Γκέιτς παραμένει αισιόδοξος, αλλά αναγνωρίζει τις δυσκολίες και τις αντιφάσεις της φιλανθρωπίας σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο συνιδρυτής της Microsoft έχει επικρίνει το καθεστώς περικοπών, μεγάλο μέρος του οποίου εφαρμόστηκε από το Τμήμα Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας των ΗΠΑ (DOGE) του Έλον Μασκ. Προειδοποίησε ότι η δράση αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει άμεσα στον θάνατο παιδιών, ισχυρισμός για τον οποίο ο CEO της Tesla, Μασκ, ζήτησε αποδείξεις.

Στο ετήσιο γράμμα του φέτος, ο ιδρυτής του Gates Foundation ήταν αισιόδοξος αλλά ειλικρινής, γράφοντας: «Πιστεύω ότι ο κόσμος θα συνεχίσει να βελτιώνεται — αλλά σήμερα είναι πιο δύσκολο να το διακρίνει κανείς από ό,τι ήταν εδώ και πολύ καιρό».

Πρόσθεσε: «Το πιο ανησυχητικό για μένα είναι το γεγονός ότι πέρυσι ο κόσμος έκανε βήματα προς τα πίσω σε ένα βασικό δείκτη προόδου: τον αριθμό των παιδιών κάτω των πέντε ετών που πεθαίνουν. Την τελευταία 25ετία, αυτοί οι θάνατοι μειώνονταν πιο γρήγορα από οποιοδήποτε άλλο σημείο στην ιστορία. Αλλά το 2025 αυξήθηκαν για πρώτη φορά τον αιώνα, από 4,6 εκατομμύρια το 2024 σε 4,8 εκατομμύρια το 2025 — μια αύξηση που προκλήθηκε από τη μειωμένη υποστήριξη των πλούσιων χωρών προς τις φτωχές», σύμφωνα με το Fortune.

Ανησυχητικά τα ευρήματα έκθεσης

Τον προηγούμενο μήνα, η Έκθεση Goalkeepers του Gates Foundation αποκάλυψε ότι άλλα 12,5 εκατομμύρια παιδιά θα μπορούσαν να πεθάνουν μέχρι το 2045 εάν η αναπτυξιακή βοήθεια για την υγεία (συμπεριλαμβανομένων των κρατικών δαπανών) μειωθεί κατά 20% σε σχέση με τα επίπεδα του 2024, σύμφωνα με ειδική μοντελοποίηση βασισμένη σε δεδομένα από το Institute for Health Metrics and Evaluation.

«Ο κόσμος έκανε βήματα προς τα πίσω σε ένα βασικό δείκτη προόδου: τον αριθμό των παιδιών κάτω των πέντε ετών που πεθαίνουν»

«Φίλοι και συνάδελφοι με ρωτούν συχνά πώς παραμένω αισιόδοξος σε μια εποχή με τόσες προκλήσεις και τόση πόλωση», έγραψε ο Γκέιτς. «Η απάντησή μου είναι αυτή: παραμένω αισιόδοξος γιατί βλέπω τι μπορεί να φέρει η καινοτομία επιταχυνόμενη από την τεχνητή νοημοσύνη».

Όμως αυτή η αισιοδοξία συνοδεύεται από προθεσμία, ή όπως λέει ο Γκέιτς, «υπάρχουν υποσημειώσεις στην αισιοδοξία μου».

«Τα επόμενα πέντε χρόνια θα είναι δύσκολα καθώς θα προσπαθούμε να επανέλθουμε στην πορεία και να κλιμακώσουμε νέα εργαλεία που σώζουν ζωές», συνέχισε ο Γκέιτς. «Όσο δύσκολο και αν ήταν πέρυσι, δεν πιστεύω ότι θα ξαναγυρίσουμε στην εποχή του Μεσαίωνα».

«Πιστεύω ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία, όχι μόνο θα επαναφέρουμε τον κόσμο σε σωστή πορεία αλλά θα εισέλθουμε σε μια νέα εποχή πρωτοφανούς προόδου».

Χρηματοδότηση των κενών

Το 2025, ο Γκέιτς ανακοίνωσε το φιλόδοξο σχέδιο των 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων: Δωρίζει «στην ουσία όλη του την περιουσία» — περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια — στο ίδρυμά του. Ήταν η μεγαλύτερη φιλανθρωπική δέσμευση στη σύγχρονη ιστορία και συνοδευόταν από όρους. Τα κεφάλαια (από το τρέχον αποθεματικό και την προβλεπόμενη ανάπτυξη) πρέπει να δαπανηθούν τα επόμενα 20 χρόνια.

Αν και η ανακοίνωση έγινε φέτος, οι προθέσεις του ήταν σαφείς εδώ και πολλά χρόνια. Το 2010, ο Γκέιτς, η τότε σύζυγός του Μελίντα Φρεντς Γκέιτς και ο συνιδρυτής της Berkshire Hathaway, Γουόρεν Μπάφετ, εγκαινίασαν το Giving Pledge, αναλαμβάνοντας δημόσια δέσμευση για τη φιλανθρωπία, που από τότε έχουν υπογράψει και άλλοι, όπως η φιλάνθρωπος Μακένζι Σκοτ και ο CEO της Airbnb, Μπράιαν Τσέσκι.

Σε μια προσπάθεια να γεφυρώσει το κενό στη χρηματοδότηση από κυβερνήσεις, ο Γκέιτς καλεί και άλλους πλούσιους φιλάνθρωπους. Έγραψε: «Αυτή η ιδέα του να αντιμετωπίζεις τους άλλους όπως θέλεις να σε αντιμετωπίζουν δεν αφορά μόνο τις πλούσιες χώρες που παρέχουν βοήθεια. Πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τη φιλανθρωπία από πλούσιους για να βοηθούν όσους έχουν ανάγκη — τόσο εσωτερικά όσο και παγκοσμίως — η οποία πρέπει να αυξηθεί γρήγορα σε έναν κόσμο με ρεκόρ δισεκατομμυριούχων και ακόμη και εκατομμυριούχων εκατομμυρίων».

Μια έκθεση για τους δισεκατομμυριούχους από την Oxfam, που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2025, αποκάλυψε ότι το 2024 ο αριθμός τους ανέβηκε σε 2.769 από 2.565 έναν χρόνο νωρίτερα. Προβλέπει επίσης ότι τουλάχιστον πέντε άτομα θα φτάσουν στο επίπεδο τρισεκατομμυριούχου σε δέκα χρόνια.

Ο Γκέιτς πρόσθεσε: «Ξέρω ότι οι περικοπές δεν θα αναιρεθούν μέσα σε μια νύχτα, παρόλο που η βοήθεια αντιπροσώπευε λιγότερο από 1% του ΑΕΠ ακόμη και στις πιο γενναιόδωρες χώρες. Αλλά είναι κρίσιμο να αποκαταστήσουμε μέρος της χρηματοδότησης».