Σε εξέλιξη βρίσκεται η δημόσια διαβούλευση για τη σχετική υπουργική απόφαση που αφορά την εγκατάσταση μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων σε μπαλκόνια, με την πολιτική συλλογικότητα «Πράσινοι – Οικολογία Χανίων» να καταθέτει δέσμη προτάσεων για την άρση των διοικητικών εμποδίων.

Η παρέμβαση φέρνει στο προσκήνιο τη σύγκριση της ελληνικής νομοθετικής προσέγγισης με τις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές, καθώς οι τοπικοί φορείς υποστηρίζουν ότι το προτεινόμενο εγχώριο πλαίσιο χαρακτηρίζεται από καθυστέρηση ετών και αυξημένη γραφειοκρατία.

Το ζήτημα αφορά άμεσα την οικονομική ελάφρυνση των νοικοκυριών εν μέσω ενεργειακών κρίσεων, αλλά και τη συμμόρφωση της χώρας με τις ευρωπαϊκές οδηγίες για την κλιματική ουδετερότητα.

Η ευρωπαϊκή πραγματικότητα και το μοντέλο της αυτοπαραγωγής

Η ευρωπαϊκή εμπειρία αποδεικνύει ότι η επιτυχία των συστημάτων αυτών βασίζεται στην απλότητα. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες προωθούνται συστηματικά τα φωτοβολταϊκά στα μπαλκόνια, γεγονός που συμβάλλει στη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων και των εκπομπών καυσαερίων. Παράλληλα, τα συστήματα αυτά επιφέρουν άμεση μείωση του κόστους ενέργειας για τα νοικοκυριά και ενισχύουν την ενεργειακή αυτονομία των πολιτών απέναντι στις αυξήσεις που προκαλούνται από τις γεωπολιτικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και τις διακυμάνσεις στα χρηματιστήρια ενέργειας.

Σε κράτη όπως η Γερμανία, οι εγκαταστάσεις αυτές αντιμετωπίζονται ουσιαστικά ως απλές συσκευές αυτοκατανάλωσης. Ο πολίτης πραγματοποιεί μια απλή ηλεκτρονική γνωστοποίηση μετά την τοποθέτηση και αρχίζει άμεσα να μειώνει την κατανάλωση, γεγονός που εξηγεί γιατί λειτουργούν ήδη περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο τέτοια συστήματα στη χώρα. Μάλιστα, παρέχονται επιδοτήσεις που φτάνουν έως και τα 500 ευρώ —καλύπτοντας το μισό κόστος— ακόμη και από τοπικούς Δήμους, όπως αυτός του Βερολίνου.

Το θεσμικό αυτό μοντέλο έρχεται σε απόλυτη εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω των Οδηγιών RED II και RED III, καλεί ρητά τα κράτη μέλη να διευκολύνουν τους πολίτες να μετατραπούν σε αυτοπαραγωγούς, να άρουν τα διοικητικά εμπόδια και να εφαρμόζουν απλές και αναλογικές διαδικασίες για τις μικρές εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ).

«Η φιλοσοφία είναι ξεκάθαρη: η ενεργειακή μετάβαση δεν αφορά μόνο μεγάλες επενδύσεις, αλλά και την ενεργό συμμετοχή κάθε πολίτη».

Οι ενστάσεις για το ελληνικό προσχέδιο και η γραφειοκρατία

Στον αντίποδα της ευρωπαϊκής πρακτικής, το προτεινόμενο πλαίσιο στην Ελλάδα δέχεται επικρίσεις για υπερβολική πολυπλοκότητα. Οι Πράσινοι – Οικολογία Χανίων επισημαίνουν ότι η υπό συζήτηση υπουργική απόφαση, εκτός από τη μακροχρόνια καθυστέρηση με την οποία εισάγεται, δεν προβλέπει καμία οικονομική ενίσχυση, ενώ αντίθετα εισάγει πρόσθετες απαιτήσεις, δηλώσεις και τεχνικές υποχρεώσεις που αυξάνουν το κόστος.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση των φορέων, η προσέγγιση αυτή αποβαίνει εις βάρος των πολιτών:

«Στην Ελλάδα, δυστυχώς, η υπό συζήτηση υπουργική απόφαση έρχεται και με καθυστέρηση ετών, δεν προβλέπει καμία επιδότηση, αντίθετα προβλέπει περίσσια γραφειοκρατία. Όλα αυτά βεβαίως είναι προς όφελος των εταιρειών ενέργειας και σε βάρος των νοικοκυριών, των πολιτών και της καταπολέμησης της κλιματικής κρίσης».

Οι επικριτές του σχεδίου τονίζουν ότι με τις παρούσες ρυθμίσεις, μια απλή και προσιτή τεχνολογία κινδυνεύει να αντιμετωπιστεί με τους όρους που διέπουν έναν μικρό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αποτρέποντας τα νοικοκυριά από την υιοθέτησή της.

Οι συγκεκριμένες προτάσεις των Πρασίνων – Οικολογία Χανίων

Συμμετέχοντας στη δημόσια διαβούλευση, η οικολογική συλλογικότητα κατέθεσε τρεις κεντρικές προτάσεις με στόχο την αναθεώρηση του σχεδίου και την προώθηση της ηλιακής ενέργειας:

• Απλή ηλεκτρονική γνωστοποίηση: Να προβλεφθεί ρητά πως η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μπαλκονιού (Plug-in) έως 800W επιτρέπεται με μία απλή ηλεκτρονική γνωστοποίηση μετά την εγκατάσταση, χωρίς επιπλέον γραφειοκρατία, εγκρίσεις ή υποχρέωση κατάθεσης μελετών.

• Διεύρυνση της χρήσης (Virtual Net Metering): Να επιτρέπεται ρητά σε έναν αυτοπαραγωγό να εγκαθιστά το σύστημα σε ένα ακίνητό του και η παραγόμενη ενέργεια να χρησιμοποιείται σε δύο ή περισσότερα ακίνητα του ίδιου ιδιοκτήτη.

• Οικονομική επιδότηση: Να θεσπιστεί επιδότηση που να καλύπτει έως και το 50% του συνολικού κόστους για τα νοικοκυριά.

«Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να βρεθεί στην πρωτοπορία της ηλιακής ενέργειας προωθώντας κι επιδοτώντας τα φωτοβολταϊκά στα μπαλκόνια των νοικοκυριών και σε όλα τα δημόσια κτήρια».