Στο επίκεντρο έντονης πολιτικής και κοινωνικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η συνοικία της Νέας Χώρας στα Χανιά, έπειτα από τη σοβαρή διαρροή λυμάτων στην παραλία και τους γύρω δρόμους εξαιτίας βλάβης στον κεντρικό αγωγό του αποχετευτικού δικτύου.

Με ανακοίνωσή της, η δημοτική κίνηση «Ανταρσία στα Χανιά – Αντικαπιταλιστική Αριστερή Κίνηση για την Ανατροπή» συνδέει το περιστατικό με την υπερφόρτωση των δημοτικών υποδομών λόγω της αύξησης της τουριστικής δραστηριότητας, ζητώντας παράλληλα την άμεση παρέμβαση των εισαγγελικών και δικαστικών αρχών για τη διερεύνηση των ευθυνών.

Το συμβάν στη Νέα Χώρα και οι αιτιάσεις για τις υποδομές

Η διαρροή των ακάθαρτων υδάτων προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε κατοικίες και μικρές επιχειρήσεις της περιοχής, ενώ οι αρμόδιες αρχές εξέδωσαν σύσταση προς τους κατοίκους και τους επισκέπτες να αποφεύγουν προσωρινά την κολύμβηση στην παραλία της Νέας Χώρας για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας.

Η «Ανταρσία στα Χανιά» υποστηρίζει ότι το συμβάν δεν αποτελεί μεμονωμένο τεχνικό ατύχημα, αλλά απόρροια ενός αναπτυξιακού μοντέλου που πιέζει τις βασικές δομές της πόλης. Παράλληλα, ασκεί κριτική στη δημοτική αρχή και τη διοίκηση της ΔΕΥΑΧ, καταγγέλλοντας ότι η διαχείριση της υγειονομικής κρίσης μετακυλίεται στους πολίτες ως ζήτημα «ατομικής ευθύνης».

Στην ανακοίνωσή της, η κίνηση στηλιτεύει την απάντηση της ΔΕΥΑΧ που απέδωσε τη βλάβη στην παλαιότητα του δικτύου —το οποίο χρονολογείται από τη δεκαετία του ’80— σημειώνοντας:

«Η δικαιολογία ότι “μέχρι να παρουσιαστεί πρόβλημα δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι” αποτελεί βολική μισή αλήθεια, που συγκαλύπτει την πολιτική ευθύνη ενός Δήμου που γνωρίζει την κατάσταση των υποδομών, αλλά περιμένει να καταρρεύσουν για να δράσει. Η παλαιότητα του δικτύου δεν αποτελεί δικαιολογία: το να γνωρίζεις ότι οι υποδομές σου είναι σαράντα ετών και να περιμένεις να σπάσουν, ενώ την ίδια στιγμή δέχεσαι εκατομμύρια επισκέπτες, είναι συνειδητή υπονόμευση της δημόσιας υγείας και των λαϊκών γειτονιών».

Ο υπερτουρισμός, ο εξυγενισμός της περιοχής και το νομοθετικό πλαίσιο

Σύμφωνα με την πολιτική κίνηση, η καταπόνηση των υποδομών, οι οποίες σχεδιάστηκαν πριν από δεκαετίες για τον μόνιμο πληθυσμό, συνδέεται άμεσα με τη «μονοκαλλιέργεια του υπερτουρισμού» και την απουσία ουσιαστικών επενδύσεων εκσυγχρονισμού.

Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η διαδικασία αυτή συνοδεύεται από έναν βίαιο εξυγενισμό (gentrification) της ιστορικής προσφυγικής συνοικίας της Νέας Χώρας, όπου η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb) και των τουριστικών καταλυμάτων προκαλεί εκτίναξη των ενοικίων και εκτοπισμό των μόνιμων κατοίκων.

Παράλληλα, η «Ανταρσία στα Χανιά» επικαλείται τη διεθνή βιβλιογραφία για την αστική οικολογία και τα παραδείγματα πόλεων όπως η Βαρκελώνη, η Βενετία, η Λισαβόνα και το Άμστερνταμ, υποστηρίζοντας ότι η ανεξέλεγκτη επέκταση της τουριστικής δραστηριότητας χωρίς τον ανάλογο επανασχεδιασμό των υποδομών βάσει της φέρουσας ικανότητας οδηγεί σε συστημική κατάρρευση.

Στο πολιτικό πεδίο, η κίνηση συνδέει την κατάσταση των δημοτικών δικτύων με το ευρύτερο θεσμικό πλαίσιο, κάνοντας ειδική αναφορά στο νομοσχέδιο της κυβέρνησης που ψηφίστηκε τον Ιούλιο του 2026. Όπως αναφέρεται, ο νέος νόμος επεκτείνει τις αρμοδιότητες της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ και προβλέπει την απορρόφηση δεκάδων ΔΕΥΑ, εξέλιξη που κατά την οργάνωση πλήττει τον δημόσιο χαρακτήρα των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης.

Το διεκδικητικό πλαίσιο και το κάλεσμα σε κινητοποιήσεις

Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων στη Νέα Χώρα και το πολεοδομικό συγκρότημα των Χανίων, η «Ανταρσία στα Χανιά» προτάσσει δέσμη αιτημάτων, ζητώντας την άμεση και πλήρη αποκατάσταση των ζημιών με αποκλειστική δαπάνη του Δήμου και του κράτους, καθώς και γενναία κρατική χρηματοδότηση για την αντικατάσταση και επέκταση των δικτύων.

Παράλληλα, διεκδικεί μαζικές προσλήψεις μόνιμου τεχνικού προσωπικού στη ΔΕΥΑΧ, την απαγόρευση ιδιωτικοποιήσεων ή ΣΔΙΤ στις υπηρεσίες νερού και καθαριότητας, την επιβολή αυστηρού πλαφόν στη φέρουσα ικανότητα τουριστικών κλινών, καθώς και την απαγόρευση της δραστηριότητας βραχυχρόνιων μισθώσεων σε εταιρείες, funds και μεγαλοϊδιοκτήτες. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται επίσης η θέσπιση προγράμματος κοινωνικής κατοικίας, η επιβολή ανώτατων ορίων στα ενοίκια, οι τακτικοί έλεγχοι στην ποιότητα των υδάτων και η κατάργηση των τελών ύδρευσης-αποχέτευσης για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Καταλήγοντας, η κίνηση απευθύνει κάλεσμα προς τους κατοίκους της Νέας Χώρας, τα εργατικά σωματεία, τους φοιτητικούς συλλόγους και τις περιβαλλοντικές συλλογικότητες για την οργάνωση κινητοποιήσεων, σημειώνοντας:

«Η ανατροπή αυτής της βάρβαρης πολιτικής δεν θα έρθει ούτε από τις υποσχέσεις των διαχειριστών του συστήματος ούτε αποκλειστικά μέσα από τις αίθουσες των δημοτικών συμβουλίων… Η πραγματική ανατροπή θα έρθει μέσα από τη δική μας αυτόνομη, ταξική και αντικαπιταλιστική πάλη, για μια πόλη που θα ανήκει σε αυτούς που παράγουν τον πλούτο της και όχι σε αυτούς που τον καπηλεύονται».