Σε φάση επιχειρησιακής αναδιάρθρωσης εισέρχεται η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών στην Κρήτη, καθώς η γεωγραφική πίεση μετατοπίζεται σταδιακά προς την κεντρική και ανατολική πλευρά του νησιού. Κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης που πραγματοποίησαν χθες στα Χανιά ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, η Υφυπουργός Σέβη Βολουδάκη και η Γενική Διευθύντρια Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Beate Gminder, επιβεβαιώθηκε η υιοθέτηση ενός δυναμικού μοντέλου προσωρινής υποδοχής.

Η ευρωπαϊκή και κυβερνητική αντιπροσωπεία πραγματοποίησε αυτοψία στον χώρο φιλοξενίας στην Αγυιά και συμμετείχε σε διευρυμένη σύσκεψη με εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης, επισφραγίζοντας την απόφαση για τη δημιουργία δύο προσωρινών σταθμών (transit) σε Χανιά και Ηράκλειο, προκειμένου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου για τις υποχρεωτικές επιστροφές.

Στις δηλώσεις του από τον χώρο της Αγυιάς, ο Υπουργός Μετανάστευσης, Θάνος Πλεύρης, περιέγραψε τη μεταβολή που παρατηρείται στη γεωγραφία των ροών, επισημαίνοντας τη διαφοροποίηση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά:

«Η αρχική μας επιλογή ήταν να δημιουργηθούν δύο χώροι: ένας στα Χανιά και ένας στο Ηράκλειο. Πέρυσι η πίεση εντοπιζόταν κυρίως στα Χανιά, ενώ τώρα οι ροές είναι μοιρασμένες ή πιέζουν περισσότερο την πλευρά του Ηρακλείου και της Ιεράπετρας.»

Ο σχεδιασμός για το Ηράκλειο

Η διαμόρφωση της τελικής στρατηγικής του Υπουργείου υπήρξε προϊόν διαβούλευσης με την περιφερειακή και τοπική ηγεσία του νησιού. Αν και ο αρχικός κυβερνητικός σχεδιασμός προέκρινε τη δημιουργία μιας μόνιμης δομής στην Κρήτη, η θέση των τοπικών κοινωνιών οδήγησε σε αναθεώρηση του πλάνου, επιλέγοντας τελικά μια πιο ευέλικτη λύση.

Ο κ. Πλεύρης εξήγησε το σκεπτικό αυτής της απόφασης και αναφέρθηκε στην πορεία υλοποίησής της:

«Σε επαφές που είχα με τον Περιφερειάρχη και τους Δημάρχους του νησιού, το Υπουργείο έκανε δεκτή τη θέση της τοπικής κοινωνίας. Ενώς η αρχική μας πρόθεση ήταν η δημιουργία μιας μόνιμης δομής στην Κρήτη, σεβαστήκαμε το αίτημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και καταλήξαμε στη λύση των δύο προσωρινών χώρων (transit), ώστε να παρακολουθούμε δυναμικά την εξέλιξη του φαινομένου. Στα Χανιά είχαμε εξαιρετική συνεργασία με τον Περιφερειάρχη και τον Δήμαρχο, τους οποίους ευχαριστώ. Αντιλαμβάνομαι ότι για κάθε τοπική κοινωνία είναι μια δύσκολη απόφαση, όμως στα Χανιά το μοντέλο λειτούργησε υποδειγματικά.»

Αντίθετα με την ομαλή λειτουργία στα Χανιά, η εξεύρεση κατάλληλης τοποθεσίας στο Ηράκλειο συνάντησε αντιδράσεις. Ωστόσο, ο Υπουργός ανακοίνωσε ότι η διαδικασία επιλογής ολοκληρώθηκε και ο χώρος αναμένεται να ενεργοποιηθεί άμεσα εντός του επόμενου μήνα:

«Στο Ηράκλειο, αντίθετα, αντιμετωπίσαμε αρκετά προβλήματα και αντιδράσεις στους χώρους που προτείναμε. Αυτή τη στιγμή, το Υπουργείο έχει καταλήξει στον κατάλληλο χώρο. Τις επόμενες ημέρες, αφού ενημερώσουμε πρώτα επίσημα την Τοπική Αυτοδιοίκηση, θα προχωρήσουμε στις ανακοινώσεις. Είναι επιτακτική ανάγκη να λειτουργήσει ο χώρος στο Ηράκλειο μέσα στον Ιούλιο, ώστε να εφαρμόζεται ακριβώς η ίδια επιτυχημένη διαδικασία αποσυμφόρησης που γίνεται στην Αγυιά.»

Ο κ. Πλεύρης συμπλήρωσε ότι η αποτελεσματική διαχείριση στα Χανιά συνέβαλε στο να απασχολεί το ζήτημα πολύ λιγότερο τη δημοσιότητα, παρά τις αυξημένες ροές, και τόνισε ότι ο ίδιος στόχος αθόρυβης και αποτελεσματικής λειτουργίας έχει τεθεί και για την περίπτωση του Ηρακλείου.

Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο και η ανάγκη για ταχύτητα στις επιστροφές

Η ανάγκη άμεσης λειτουργίας των προσωρινών αυτών σταθμών συνδέεται άμεσα με τις αυστηρές προθεσμίες που επιβάλλει το αναθεωρημένο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τη μετανάστευση. Η ταχύτητα στην ταυτοποίηση και τον διαχωρισμό των αφιχθέντων αποτελεί πλέον τον κρισιμότερο παράγοντα για την επιτυχία του σχεδιασμού.

Αναλύοντας τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το νέο καθεστώς, ο Υπουργός Μετανάστευσης υπογράμμισε:

«Μετά τη θέσπιση του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου, όσοι στερούνται προσφυγικού προφίλ μεταφέρονται σε κλειστές δομές και η διαδικασία επιστροφής τους ολοκληρώνεται υποχρεωτικά εντός 12 εβδομάδων. Επομένως, η ταχύτητα είναι το παν και οι προσωρινοί αυτοί χώροι είναι απολύτως απαραίτητοι.»

Η πρόκληση της επιχειρησιακής ετοιμότητας

Η κοινή αυτοψία της ελληνικής και ευρωπαϊκής ηγεσίας στην Κρήτη αναδεικνύει τη σημασία που αποκτά το νησί στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για την ασφάλεια και τη διαχείριση των συνόρων. Η μετάβαση στη λύση των προσωρινών χώρων διέλευσης (transit) επιτρέπει στις αρχές να παρακολουθούν το φαινόμενο χωρίς να επιβαρύνουν μόνιμα τις τοπικές κοινωνίες, διασφαλίζοντας παράλληλα την ταχεία ροή των διαδικασιών. Η επιτυχής ενεργοποίηση της νέας δομής στο Ηράκλειο εντός του Ιουλίου και η πιστή τήρηση του χρονοδιαγράμματος των 12 εβδομάδων για τις επιστροφές αποτελούν το στοίχημα για το επόμενο διάστημα, προκειμένου να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.