Σε μία μετωπική αμφισβήτηση της νομιμότητας και του ρόλου του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) προχώρησε ο πρόεδρος της Μπουρκίνα Φάσο, Ιμπραήμ Τραορέ (Ibrahim Traoré), χαρακτηρίζοντας το δικαιοδοτικό όργανο της Χάγης «εργαλείο ιμπεριαλισμού» και υπεραμυνόμενος της απόφασης της κυβέρνησής του να αποχωρήσει οριστικά από αυτό.

Υποστηρίζοντας ότι το δικαστήριο δεν δημιουργήθηκε ποτέ για να αποδώσει ευθύνες σε δυτικούς ηγέτες για εγκλήματα πολέμου, ο Τραορέ καυτηρίασε τη μονομερή —όπως τη χαρακτήρισε— επικέντρωση της διεθνούς δικαιοσύνης στην αφρικανική ήπειρο, θέτοντας παράλληλα σε νέα τροχιά σύγκρουσης τις σχέσεις της Ουαγκαντούγκου με τις Βρυξέλλες.

Η τοποθέτησή του συνδέεται άμεσα με την κοινή απόφαση που έλαβε η χώρα νωρίτερα φέτος μαζί με τα γειτονικά κράτη του Σαχέλ, το Μάλι και τον Νίγηρα, για αποχώρηση από το δικαστήριο, σε μία συγκυρία όπου η ρήξη με την Ευρώπη βαθαίνει, στον απόηχο της πλήρους διακοπής των διπλωματικών σχέσεων με τη Γαλλία.

Η καταγγελία για επιλεκτική δικαιοσύνη: Οι αναφορές σε Μπους, Μπλερ και Ομπάμα

Στο επίκεντρο της κριτικής του επικεφαλής της Μπουρκίνα Φάσο βρέθηκε η καταλογιζόμενη ασυμμετρία στη δράση του δικαστηρίου της Χάγης, με τον ίδιο να θέτει ευθέως το ζήτημα της γεωγραφικής και πολιτικής στόχευσης των διώξεων:

«Πόσοι Αφρικανοί έχουν οδηγηθεί ενώπιον του ΔΠΔ; Και πόσοι από αυτούς τους Δυτικούς έχουν βρεθεί στο ΔΠΔ;».

Αναπτύσσοντας το σκεπτικό του, ο Τραορέ υποστήριξε ότι το δικαστήριο δεν λειτούργησε ποτέ με σκοπό τον καταλογισμό ευθυνών σε ηγέτες του δυτικού κόσμου, επικαλούμενος στρατιωτικές επεμβάσεις του παρελθόντος και συγκεκριμένα την εισβολή στο Ιράκ:

«Αν το ΔΠΔ υπήρχε πραγματικά, οι Τζορτζ Μπους, οι Τόνι Μπλερ και άλλοι θα έπρεπε να βρίσκονται στη φυλακή, ακόμη και οι Ομπάμα. Στο Ιράκ σκοτώθηκαν άνθρωποι, έτσι δεν είναι, για ιστορίες περί όπλων μαζικής καταστροφής; Στο τέλος, πόσες εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά πέθαναν; Τι απέδωσε αυτό; Ποιος πήγε στη φυλακή;».

Το συντονισμένο ρήγμα των κρατών του Σαχέλ με τη Χάγη

Η αποχώρηση της Μπουρκίνα Φάσο δεν αποτελεί μεμονωμένη πρωτοβουλία, αλλά εντάσσεται σε μία ευρύτερη, κοινή γεωπολιτική στρατηγική των στρατιωτικών κυβερνήσεων της ζώνης του Σαχέλ. Η διαδικασία αποδέσμευσης από τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου ξεκίνησε νωρίτερα εντός του έτους, σε πλήρη συντονισμό με το Μάλι και τον Νίγηρα.

Η κοινή αυτή κίνηση σηματοδοτεί τη συλλογική απόρριψη των δυτικών πολυμερών μηχανισμών από τις τρεις χώρες, οι οποίες συγκροτούν πλέον ένα ενιαίο πολιτικό μέτωπο στην περιοχή, αμφισβητώντας ευθέως τη δικαιοδοτική αρμοδιότητα διεθνών οργανισμών που εδρεύουν στην Ευρώπη.

Η σύγκρουση με το Ευρωκοινοβούλιο, η ρήξη με το Παρίσι και η απειλή προς την ΕΕ

Η επιλογή της Ουαγκαντούγκου να αποχωρήσει από το ΔΠΔ είχε προκαλέσει την έντονη αντίδραση των ευρωπαϊκών θεσμών. Τον περασμένο Ιούνιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο ασκούσε κριτική στις ευρείες πολιτικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης Τραορέ, καλώντας την παράλληλα να ανακαλέσει την απόφασή της για έξοδο από το δικαστήριο της Χάγης.

Η απάντηση της Μπουρκίνα Φάσο υπήρξε ραγδαία: αργότερα τον ίδιο μήνα, η χώρα προχώρησε στην πλήρη διακοπή των διπλωματικών της σχέσεων με την πρώην αποικιακή δύναμη, τη Γαλλία. Παράλληλα, ο Ιμπραήμ Τραορέ κλιμάκωσε τις προειδοποιήσεις του προς τις Βρυξέλλες, απειλώντας ανοικτά με διακοπή των σχέσεων και με την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον οι ευρωπαϊκοί θεσμοί συνεχίσουν να παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις του κράτους.