Με μια εμφανή προσπάθεια να αλλάξει το κλίμα στην κοινωνία μέσω της καλλιέργειας προσδοκιών, η κυβέρνηση ανοίγει νωρίτερα από άλλες χρονιές τη συζήτηση για το «πακέτο ΔΕΘ». Το timing δεν μοιάζει τυχαίο: όσο πιο γρήγορα ξεκινά η κουβέντα για φοροελαφρύνσεις και παρεμβάσεις, τόσο περισσότερο χρόνο έχει το αφήγημα να δουλέψει πολιτικά, πριν οι ανακοινώσεις του Σεπτεμβρίου πάρουν τη μορφή συγκεκριμένων μέτρων.

Την αφετηρία έδωσε ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, από τη Θεσσαλονίκη, όπου βρέθηκε για εκδήλωση του ΕΒΕΘ, προαναγγέλλοντας ότι το 2026 σχεδιάζονται νέες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, που θα ανακοινωθούν από τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, από το βήμα της ΔΕΘ. Η διατύπωση είναι γενική, αλλά αρκεί για να «σηκώσει» την προσμονή: το ερώτημα είναι τι πραγματικά θα χωρέσει στο τελικό πακέτο, πόσο θα κοστίσει δημοσιονομικά και ποιοι θα είναι οι κύριοι ωφελημένοι.

Στο τραπέζι βρίσκονται ήδη σενάρια που εστιάζουν κυρίως σε επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μείωση της προκαταβολής φόρου, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος (που μπορεί να φτάνει έως και 1.000 ευρώ, με επιβαρύνσεις και για υποκαταστήματα) και η αναπροσαρμογή του ακατάσχετου επαγγελματικού λογαριασμού. Πρόκειται για παρεμβάσεις που μπορούν να παρουσιαστούν ως «ανάσες» στην αγορά, όμως η ουσία θα κριθεί από τη συνολική ισορροπία: αν θα ελαφρύνουν πραγματικά τη βάση ή αν θα λειτουργήσουν περισσότερο ως επικοινωνιακή ενίσχυση μιας προεκλογικής αφήγησης.

Παράλληλα, στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η καθιέρωση νέου συστήματος φορολόγησης για επιχειρηματικούς ομίλους, με στόχο –όπως αναφέρεται– μεγαλύτερη σαφήνεια και ισορροπία. Εδώ, όμως, η κριτική ματιά είναι αναγκαία: «σαφήνεια» και «ισορροπία» είναι έννοιες που συχνά αλλάζουν περιεχόμενο ανάλογα με το τελικό νομοθέτημα. Το κρίσιμο είναι αν θα μειωθούν στρεβλώσεις και παραθυράκια ή αν θα δημιουργηθεί ένα νέο, πιο σύνθετο πλαίσιο που ευνοεί κυρίως τους μεγάλους παίκτες που έχουν την τεχνογνωσία να το αξιοποιήσουν.

Στις προτεραιότητες για το 2026 εντάσσεται και η περαιτέρω απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος με νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο αναμένεται να κατατεθεί σύντομα. Επειδή όμως η «απλούστευση» αποτελεί διαχρονική υπόσχεση, το αποτέλεσμα θα κριθεί από κάτι πολύ πρακτικό: αν μειωθούν πραγματικά οι άδειες, οι εγκρίσεις, οι υπογραφές και οι χρόνοι, ειδικά για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν νομικά και διοικητικά τμήματα.

Στην ίδια λογική κινείται και η πρωτοβουλία ΜΙΤΟΣ, που στοχεύει στην απλούστευση 4.050 διαδικασιών του Δημοσίου, με αξιοποίηση –όπως ειπώθηκε– και της τεχνητής νοημοσύνης. Η τεχνολογία, ωστόσο, δεν αρκεί από μόνη της: αν δεν καταργηθούν βήματα και αλληλοεπικαλύψεις, υπάρχει ο κίνδυνος το Δημόσιο να «ψηφιοποιήσει» την πολυπλοκότητα αντί να την κόψει.

Στη λίστα των κυβερνητικών προτεραιοτήτων μπαίνουν επίσης τα ειδικά χωροταξικά σχέδια (ξεκινώντας από τον τουρισμό και στη συνέχεια για ΑΠΕ και βιομηχανία), με το επιχείρημα ότι θα συνδυαστεί η προστασία του περιβάλλοντος με την ανάπτυξη. Πρόκειται για ένα πεδίο όπου παραδοσιακά η Ελλάδα δυσκολεύεται να βρει ισορροπία, καθώς οι αποφάσεις συχνά καθυστερούν ή προκαλούν συγκρούσεις. Χωρίς καθαρούς κανόνες, χρονοδιαγράμματα και πραγματικό έλεγχο, η προώθηση χωροταξικών σχεδίων μένει εύκολα στα λόγια.

Στους στόχους περιλαμβάνεται ακόμη η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, ένα project που επανέρχεται διαρκώς ως «τελική ευθεία», αλλά συχνά σκοντάφτει σε χρόνιες δυσλειτουργίες. Επίσης, αναφέρεται η επιτάχυνση στη Δικαιοσύνη, με ορίζοντα το 2027 η Ελλάδα να προσεγγίσει τον μέσο όρο της ΕΕ στην έκδοση τελεσίδικων αποφάσεων, που υπολογίζεται στις 650 ημέρες. Και εδώ, το θέμα δεν είναι ο στόχος στα χαρτιά, αλλά αν θα υπάρξουν πόροι, υποδομές και αλλαγές που θα μειώσουν ουσιαστικά τους χρόνους.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, το οποίο –όπως αναφέρθηκε– αναμένεται να φτάσει τα 16 δισ. ευρώ το 2026, στο μεγαλύτερο ύψος των τελευταίων ετών. Όμως το μέγεθος δεν είναι το μόνο κριτήριο: η αγορά και οι πολίτες θα δουν διαφορά μόνο αν οι πόροι γίνουν έργα έγκαιρα, με ποιότητα, και με πραγματικό αποτύπωμα στην παραγωγική βάση, όχι μόνο με επικοινωνιακή αξία.

Παράλληλα, προετοιμάζεται η διαπραγμάτευση για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει 49 δισ. ευρώ για την Ελλάδα για την περίοδο 2028–2034, στα οποία –όπως σημειώνεται– θα προστεθούν δάνεια και πρόσθετα εργαλεία χρηματοδότησης. Τα ευρωπαϊκά κεφάλαια παραμένουν κρίσιμα, αλλά η εμπειρία δείχνει ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται από το πόσο γρήγορα και στοχευμένα μπορεί η χώρα να τα μετατρέψει σε παραγωγικές επενδύσεις, χωρίς καθυστερήσεις και κατακερματισμό.

Τέλος, στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται εντονότερη παρουσία της Αναπτυξιακής Τράπεζας, με έμφαση στη ρευστότητα των μικρομεσαίων και τη στήριξη νέων και καινοτόμων επιχειρήσεων, καθώς και δράσεις για ενίσχυση των εξαγωγών μέσω αναβάθμισης του Enterprise Greece και συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στις αποφάσεις. Πρόκειται για στόχους που ακούγονται θετικοί, αλλά κρίνονται πάντα στην εφαρμογή: στο πόσο γρήγορα φτάνει η χρηματοδότηση, πόσο απλές είναι οι διαδικασίες και αν οι παρεμβάσεις πιάνουν πραγματικά την «μεσαία» οικονομία.

Συνολικά, η κυβέρνηση επιχειρεί να χτίσει από τώρα ένα αφήγημα για το 2026 που να συνδυάζει φοροελαφρύνσεις και «μεταρρυθμίσεις», με στόχο να μετατοπίσει το δημόσιο κλίμα από τη φθορά της καθημερινότητας σε μια προοπτική βελτίωσης. Το κρίσιμο, ωστόσο, θα είναι αν οι προσδοκίες που καλλιεργούνται θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένα, μετρήσιμα μέτρα ή αν θα μείνουν στο γνώριμο μοτίβο των εξαγγελιών της ΔΕΘ, όπου η πολιτική σημειολογία προηγείται της πραγματικής αλλαγής στην τσέπη και στη λειτουργία του κράτους.