Ένα ντοκουμέντο για την Αντίσταση στη Κρήτη και την απροσκύνητη κρητική ψυχή αποτελεί το ντοκιμαντέρ του Αλέξανδρου Παπαθανασίου «Λευκά Όρη» που θα προβάλλεται από τις 19 Φεβρουαρίου στον κινηματογράφο «Μικρόκοσμο».

Ο κινηματογραφιστής και σκηνοθέτης ταξιδεύει στην Κρήτη και καταγράφει τη μαρτυρία του Λευτέρη Ηλιάκη, αντάρτη επί Κατοχής, μαχητή του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας στον Εμφύλιο Πόλεμο και πολιτικού κρατούμενου για σχεδόν είκοσι χρόνια.

Τα γυρίσματα διήρκεσαν έως τον θάνατο του Ηλιάκη το 2017, ενώ η συνολική παραγωγή του ντοκιμαντέρ, μίας πολύ προσωπικής δουλειάς για τον σκηνοθέτη, απλώθηκε σε βάθος δεκαετίας, τόσο λόγω της φύσης της ταινίας όσο και για λόγους χρηματοδότησης της παραγωγής. «Η σχέση μου με τον Λευτέρη ήταν ταυτόχρονα και η επαφή μου με ένα εκρηκτικό κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας του τόπου μας», σημειώνει ο Αλ.Παπαθανασίου και προσθέτει: «Αποφάσισα να προσεγγίσω το θέμα μου με μια αφηγηματική γλώσσα που να με εμπνέει και ως δημιουργό και ως άνθρωπο».

«To πλήρωσα ακριβά, αλλά δεν υπήρχε άλλος δρόμος», λέει στον σκηνοθέτη ο Λ.Ηλιάκης, ο οποίος μιλά συγκινητικά για τους συντρόφους του. «Επέζησα, και θεωρώ χρέος μου να μιλήσω γι’ αυτούς που δεν τα κατάφεραν». Από την Βαγγελιώ Κλάδου, αγωνίστρια στην οποία χρωστά πολλά και το γυναικείο κίνημα, που σκοτώθηκε δίπλα του, και την καπετάνισσα Γεωργία Σκευάκη, μέχρι τους «αλύγιστους αντάρτες» Γιώργη Τζομπανάκη και Σπύρο Μπλαζάκη που έζησαν επικηρυγμένοι στα βουνά της Κρήτης για 35 χρόνια. Αλλά και τον Σταμάτη Μποράκη που συμμετείχε στην Μάχη της Κρήτης, την Μαρία Μποράκη και τον καπετάν Γιωργη Κοδέλα που είχαν φρικτό τέλος, και βέβαια τον Βιγλοθοδωρή, τον Θεόδωρο Βίγλη, «τον άρχοντα του Φαραγγιού της Σαμαριάς», έναν καπετάνιο-μύθο που ενέπνευσε δημοτικά τραγούδια στην Κρήτη και δολοφονήθηκε από τους παρακρατικους Μάυδες (Μονάδες Ασφαλείας Υπαίθρου) το 1949.

Ο Ηλιάκης μάλιστα καταφέρνει παρά τη βεβαρυμένη υγεία του να μας ξεναγήσει στο πιο ξακουστό λημέρι του ΕΛΑΣ στην Κρήτη, το Μιτάτο των Βίγλιδων, αλλά και στη φυλακή Ιτζεδίν των Χανίων (σ.σ. ο Ηλιάκης φυλακίστηκε από το 1951-1963 και από το 1967-1974 στις Φυλακές Καλαμίου του Ιτζεδίν και στις φυλακές Λασιθίου, Αίγινας και Κορυδαλλού). Ένας από τους συγκρατούμενούς του στο Ιτζεδίν υπήρξε και ο Γιώργος Μωραΐτης, που επίσης μιλά στην ταινία για την άγρια αντικομμουνιστική προπαγάνδα του ’50 και μοιράζεται τις εμπειρίες τους από τη φυλακή, όπου, όπως λέει, τους έβαζαν να ακούν μαγνητοφωνημένα βασανιστήρια, ενώ οι ίδιοι έκρυβαν το τρανζιστοράκι στα πιο απίθανα μέρη.

Το ντοκιμαντέρ ενσωματώνει σπάνιο αρχειακό υλικό, ενώ ο ιστορικός Γιώργος Μαργαρίτης, σκιαγραφεί γλαφυρά το ιστορικό πλαίσιο και συμπληρώνει τα κενά. «Στην Κρήτη οι κομμουνιστές από κάτοικοι χωριών γίνονται κάτοικοι σπηλαίων…», λέει. Στα βουνά οι συνθήκες είναι εξαιρετικά δύσκολες, αλλά το φρόνημα των Κρητικών ατρόμητο.

Η κάμερα του Αλέξανδρου Παπαθανασίου αιχμαλωτίζει τα Λευκά Όρη της Κρήτης που στέκονται αγέρωχα, σχεδόν αναλλοίωτα στο χρόνο, με τη φωνή του Λ.Ηλιάκη να αντηχεί στις βουνοκορφές: «Αντίσταση πρέπει να γίνεται κι όταν είσαι 100% βέβαιος οτι δεν θα φέρει αποτέλεσμα…».

Η ταινία προβλήθηκε σε πολυάριθμα φεστιβάλ, όπως το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, ενώ διακρίθηκε στα Φεστιβάλ Χανίων (Ειδική Μνεία) και Ιεράπετρας (2ο Βραβείο). Επίσης απέσπασε το βραβείο κοινού (Audience Favorite) στο Workers Unite Film Festival στις ΗΠΑ.

Στην πρεμιέρα της ταινίας θα δώσει το παρών ο σκηνοθέτης ενώ ην Κυριακή 22 Φεβρουαρίου, μετά την προβολή, θα πραγματοποιηθεί συζήτηση με το κοινό παρουσία του ίδιου και του ιστορικού Γιώργου Μαργαρίτη.

protothema.gr