Σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού και θεσμικής ειλικρίνειας, η οποία ξεπέρασε τα εσκαμμένα των παραδοσιακών ενθρονιστήριων τελετών, ο Μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου κ. Αμφιλόχιος έθεσε το ζήτημα των εκκλησιαστικών σκανδάλων στο επίκεντρο της ανάληψης των καθηκόντων του νέου Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου κ. Τίτου. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στα Χανιά, ο τοποτηρητής της χηρεύουσας Μητρόπολης αναγνώρισε την κρίση εμπιστοσύνης που βιώνει το πλήρωμα της Εκκλησίας, καλώντας σε μια ειλικρινή αυτοκριτική που αφορά τόσο το εκκλησιαστικό σώμα όσο και εξωγενείς θεσμικούς παράγοντες.

Η ιστορική στιγμή της ενθρόνισης του νέου Μητροπολίτη Τίτου συνδέθηκε με την παραδοχή γεγονότων που, όπως τόνισε ο κ. Αμφιλόχιος, «στενοχώρησαν, σκανδάλισαν και κυρίως κλόνισαν την εμπιστοσύνη» των πιστών προς τα πρόσωπα και τους θεσμούς της τοπικής Εκκλησίας. Ο Ιεράρχης υπογράμμισε ότι η Εκκλησία οφείλει να κοιτάξει τον λαό στα μάτια και να ζητήσει ταπεινά συγγνώμη για τη δική της ευθύνη στην εξέλιξη αυτών των καταστάσεων.

Ωστόσο, η παρέμβαση του Μητροπολίτη Αμφιλοχίου δεν περιορίστηκε στα εσωτερικά της Εκκλησίας. Με σαφείς αιχμές, επεσήμανε την υποχρέωση και άλλων, μη εκκλησιαστικών θεσμικών παραγόντων, να αναλάβουν τις ευθύνες τους για όσα προκάλεσαν, αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπήρξαν κίνητρα και ενέργειες που είναι γνωστά στην ηγεσία και τη βάση της τοπικής κοινωνίας. Η αναφορά αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει την ένταση που επικράτησε το προηγούμενο διάστημα, αναδεικνύοντας την ανάγκη για πλήρη διαφάνεια και αποκατάσταση της αλήθειας.

Η κρίση εμπιστοσύνης και η αναζήτηση της αυθεντικότητας

Σε μια βαθιά θεολογική και ταυτόχρονα κοινωνική ανάλυση, ο κ. Αμφιλόχιος προειδοποίησε για τον κίνδυνο του «ψεύτικου λόγου» που οδηγεί στην απόγνωση. Σύμφωνα με τον Ιεράρχη, η ενότητα και η αγάπη που δεν εδράζονται στην αλήθεια είναι κενές περιεχομένου, προκαλώντας σύγχυση και ταραχή. Η Εκκλησία, σημείωσε, δεν είναι ένα άθροισμα συμπτωμάτων αλλά καρπός ενός «σταυρικού φρονήματος», το οποίο απαιτεί από την ηγεσία της να θυσιάζει τον εαυτό της και όχι τους άλλους.

Ο κόσμος, σύμφωνα με τον λόγο του Μητροπολίτη, έχει κουραστεί από λόγια και έχει απογοητευτεί από «σωτήρες» που επαγγέλλονται λύσεις χωρίς προσωπικό κόστος. Το αντίδοτο σε αυτή την πνευματική ένδεια είναι η επανεύρεση της αληθινής εμπειρίας και της ποιότητας ζωής, μια «αντίσταση ποιότητας» σε οτιδήποτε αφαιρεί την παρουσία του Θεού από την καθημερινότητα των πολιτών.

Οι προκλήσεις της νέας αρχιερατείας στα Χανιά

Απευθυνόμενος στον νέο Μητροπολίτη Τίτο, ο κ. Αμφιλόχιος του ζήτησε να καταστεί «το αλάτι του κόσμου» και να μεταμορφώσει την επαρχία του σε τόπο πνευματικής αναγέννησης. Η αποστολή του νέου επισκόπου περιγράφηκε ως ένας δρόμος που απαιτεί την απαρνηση του εαυτού και την απόλυτη ταύτιση με τον ανθρώπινο πόνο. «Μόνο μάτια δακρυσμένα και στήθη πληγωμένα μπορούν να αγγίξουν τον άνθρωπο και τα προβλήματά του», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας το στίγμα μιας ποιμαντορίας που οφείλει να είναι προσωποκεντρική και θυσιαστική.

Ο νέος Μητροπολίτης καλείται να διαχειριστεί μια βαριά πνευματική και ιστορική κληρονομιά, με προεξάρχουσα την παράδοση του Αποστόλου Τίτου, του πρώτου Επισκόπου Κρήτης. Ο κ. Αμφιλόχιος κατέστησε σαφές ότι η Εκκλησία δεν είναι ένας θεσμός που απλώς διοικείται, αλλά ένα μυστήριο στο οποίο η ηγεσία οφείλει να κατοικεί και να διακονεί με πραότητα και δικαιοσύνη.

Η πνευματική παρακαταθήκη και η επόμενη ημέρα

Κλείνοντας την τοποτηρητεία του, ο Μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου παρέδωσε τη διοίκηση της Μητρόπολης Κυδωνίας και Αποκορώνου στον κ. Τίτο, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι ο νέος ποιμενάρχης θα εργαστεί για τη σωτηρία του λαού και την ευκλεία της Εκκλησίας της Κρήτης. Δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει τον Πρωτοσύγκελλο της Μητρόπολης, Αρχιμανδρίτη Νικηφόρο, για την αποτελεσματική συνεργασία τους κατά τη διάρκεια της περιόδου μετάβασης.

Ακολουθεί το β’ μέρος της ομιλίας του Μητροπολίτη Κισάμου και Σελίνου κ. Αμφιλόχιου στο οποίο έκανε αναφορά στα εκκλησιαστικά σκάνδαλα που ταλάνισαν την εκκλησία στα Χανιά:

Εις ό,τι αφορά τον καθ’ ημάς, τέλος, μικρό κόσμο μας, μέρος του μακρόκοσμου……τους τελευταίους καιρούς, γνωστά και άγνωστα, τα οποία στενοχώρησαν, σκανδάλισαν, προβλημάτισαν και κυρίως κλόνισαν την εμπιστοσύνη του πληρώματος της τοπικής Εκκλησίας σε πρόσωπα και θεσμούς. Οφείλει, φρονούμε, η Εκκλησία, την ιστορική ετούτη ώρα, να κοιτάξει τον λαό του Θεού στα μάτια και ταπεινά να ζητήσει συγγνώμη για την όποια δική της ευθύνη. Οφείλουν όμως και κάποιοι άλλοι — όχι εκκλησιαστικοί — θεσμικοί παράγοντες, οφείλουν να ζητήσουν συγγνώμη για ό,τι και όσα προκάλεσαν, για λόγους που εκείνοι, ως και άλλοι πολλοί, γνωρίζουν, και γνωρίζουμε.

Καθώς, για να δανειστώ και πάλι τη σοφή σκέψη του προηγουμένου της Ιεράς Μονής Ιβήρων Βασιλείου: «Αν είσαι ψεύτικος εσύ και ο λόγος σου, σύντομα θα αρχίσεις να παραπατάς, θα μεταδίδεις απόγνωση και θα σβήνεις χωρίς να έχεις να πεις τίποτε. Ο αληθινός δυναμώνει όταν δοκιμάζεται και ευγνωμονεί αυτούς που τον αρνούνται, γιατί η αποστολή του δεν είναι να δείξει την αντοχή του, αλλά να φανερώσει τη δύναμη που γεννά και σώζει τον άνθρωπο.»

Αυτή λοιπόν τη δύναμη, που γεννά και σώζει τον άνθρωπο, καλείσαι και εσύ, αδελφέ Τίτε, να λιτανεύσεις στον αρχιερατικό σου δόλιχο, αφού η είδηση, το άγγελμα στην Εκκλησία, είναι εκείνο που φανερώνει το θέλημα του Θεού και όχι ό,τι συμβαίνει μέσα στην Εκκλησία. Καθώς η Εκκλησία πορεύεται αναστάσιμα, με εσχατολογική προοπτική και ευθύνη, συμπορευόμενη κυριακά με τη ζωή κάθε πιστού.

Εάν αληθεύει — και αληθεύει — ότι με τον νου του Θεού μεγαλώνει ο άνθρωπος και με τη λογική του κόσμου μικραίνει, τότε πείρα και εμπειρία εκκλησιαστικής ζωής, εμπειρίες Χριστοζωής, έχει ανάγκη. Να γινόμαστε και να είμαστε ελεύθεροι στα δύσκολα και τα επώδυνα.

Τι σημαίνει αυτό; Ότι η ενότητα και η αγάπη, από μόνες τους, χωρίς την αλήθεια, είναι σκύβαλα. Αλαλάζουν αγάπη και δεν αγαπούν εν αληθεία. Αυτός δεν μπορεί να τραφεί από την ιστορία των εσχάτων, όπου τα πάντα καταυγάζει φως άκτιστο και ανέσπερο. Μένει κενός, άδειος, κάλπικος, άγευστος της χάριτος του Θεού, προκαλώντας σύγχυση και ταραχή στους γύρω του. Διότι η ενότητα της Εκκλησίας είναι πρωτίστως καρπός σταυρικού φρονήματος και όχι άθροισμα συμπτωμάτων.

Είναι αλήθεια. Χόρτασε και πληγώθηκε ο κόσμος από λόγια. Απογοητεύτηκε από τους πάσης φύσεως σωτήρες, οι οποίοι επαγγέλλονται μια ιδιότυπη σωτηρία, θυσιάζοντας τους άλλους και όχι τον εαυτό τους. Αντίδοτο, το βίωμα και η εμπειρία της αληθινής ζωής. Αυτό λείπει στους καιρούς μας.

Ανάγκη επανεύρεσης του πνευματικού κόσμου και του πνευματικού ουρανού μέσα μου. Ανάγκη να ζήσω στο αιώνιο παρόν του Θεού από τώρα. Ανάγκη από φως, ελπίδα, ανάσταση και ανάσα ψυχής. Καθώς λόγος που δεν συνοδεύεται από ψυχή εξοστρακίζεται.

Ψυχή, πνοή και ζωή λοιπόν χρειάζονται οι καιροί μας. Αντίσταση ποιότητος σε κάθε τι που σκοτώνει την ψυχή, που στερεί την ικμάδα της χάριτος, που αφαιρεί την παρουσία του Θεού από τη ζωή. Και εσύ, μέσα από όλα αυτά και σε όλα αυτά, καλείσαι — όπως όλοι μας εξάλλου — να μείνεις και να τρέφεσαι από το μυστήριο της αγάπης του Θεού. Να γίνεσαι το αλάτι του κόσμου, δίδοντας μαρτυρία Ιησού Χριστού, μεταμορφώνοντας τη λαχούσα σου επαρχία σε τόπο της προσωπικής σου Πεντηκοστής.

Καλείσαι, σύμφωνα με τη σκέψη του πατρός Γεωργίου Φλορόφσκυ, «να αγκαλιάσεις μέσα σου όλη την Εκκλησία». Καθώς η ικανότητα που δόθηκε από τον Χριστό στον επίσκοπο να διδάσκει είναι η ικανότητά του να φέρει τη μαρτυρία της καθολικής εμπειρίας της Εκκλησίας.

Δεν είναι εύκολο αυτό. Χρειάζεται να δώσεις αίμα για να λάβεις πνεύμα. Χρειάζεται δηλαδή να γίνεις ο έσχατος πάντων. Με άλλα λόγια, να απαρνηθείς τον εαυτό σου. Να πονέσεις και να κλάψεις. Γιατί μόνο μάτια δακρυσμένα και στήθη πληγωμένα μπορούν, όχι μόνο να ατενίσουν τον Χριστό, μα και να ακουμπήσουν, να αγγίξουν τον άνθρωπο, τον πόνο του και τα προβλήματά του. Τελικά μας σώζει αυτό που μας καταστρέφει, όπως σώζει τον σπόρο ο θάνατός του μέσα στη γη, όταν έλθει η ώρα του — σύμφωνα και πάλι με τον λόγο του προηγουμένου Βασιλείου Ιβηρίτη.

Ιδού λοιπόν καιρός ευπρόσδεκτος. Θες την χείρα επί τ’ άροτρον. Μη δειλιάσεις, μην απογοητευτείς και μη διστάσεις στις προκλήσεις των καιρών. Διότι, εάν θέλουμε να καταυγαστούμε από την αυθεντική ζωή του Χριστού, χρειάζεται να συνειδητοποιούμε ότι η Εκκλησία δεν είναι ένας θεσμός που διοικούμε, αλλά μυστήριο στο οποίο κατοικούμε και διακονούμε.

Μη λησμονήσεις ότι είσαι διάδοχος ιερής αλυσίδας αποστολικής διαδοχής, με προεξάρχοντα τον Απόστολο Τίτο, πρώτο Επίσκοπο Κρήτης, του οποίου και το όνομα φέρεις — και όχι αποτέλεσμα μιας νέας εποχής, όπως κάποιοι, άγευστοι της εμπειρίας ότι στην Εκκλησία δεν υπάρχει παλαιό και νέο αφού ο Χριστός καινά ποιεί τα πάντα, επαγγέλλονται.

Ότι τέλος, μαζί με τα ερχόμενα, έρχεται και ο Ερχόμενος.

Σε αυτή σου την Οδύσσεια σε συνοδεύει η βαρύτιμη και πολύτιμη πνευματική, ποιμαντική, κοινωνική και πολιτιστική κληρονομιά και παρακαταθήκη που παραλαμβάνεις από τους μακαρίους εναρέτους προκατόχους σου. Σε συνοδεύουν οι Άγιοι και οι Όσιοι του τόπου που σε υποδέχονται σήμερα, με προεξάρχουσα την Παναγία Τριάδα της Ιεράς Μονής των Τζαγκαρόλων και τους ασκητές Γεράσιμο και Ακάκιο, την Παναγία Ζωοδόχο Πηγή της Μονής Αγίας, τον Όσιο Ιωάννη τον Ερημίτη του Γουβερνέτου, τον Τίμιο Πρόδρομο των Κορακιών, τον Όσιο Ιωάννη τον Ξένο, ως και τους Αγίους Γρηγόριο, Ιωάννη εκ Κρήτης, Νικόλαο Ομολογητή, Γεώργιο Οδηγήτη, Βασιλείδη εκ των Δέκα Μαρτύρων, και τον Άγιο Εθνομάρτυρα προκάτοχό σου Καλλίνικο, μετά πλήθους άλλων Αγίων, Οσίων και Μαρτύρων, γνωστών και αγνώστων, αλλά γνωστών στον Θεό, που αιώνες τώρα όχι μόνο ευλογούν και αγιάζουν τον τόπο και τους ανθρώπους του, αλλά μαρτυρούν και την ταυτότητά του.

Σε υποδέχονται και σε συνοδεύουν οι προσευχές, οι ευχές και η αγάπη όλων μας. Όσοι πιστέψαμε σε σένα και σε εμπιστευτήκαμε, ανοίγουμε διάπλατα την καρδιά μας και την αγκαλιά μας και σε καλωσορίζουμε με όλο το είναι της υπάρξεώς μας, ομού μετά του ιερού κλήρου, των μοναστικών αδελφοτήτων και του ευσεβούς, φιλαγίου και φιλοτίμου λαού των επαρχιών Κιδωνίας και Αποκορώνου.

Τρέφουμε όχι μόνο την προσδοκία, αλλά και τη βεβαιότητα, ότι ουκ ήλθες διακονηθήναι αλλά διακονήσαι, και την ψυχήν σου θήσεις υπέρ των εμπιστευμένων λογικών σου προβάτων, γινόμενος τοις πάσι τα πάντα, ίνα πάντας οδηγήσεις στην επουράνιο Βασιλεία.

Την ώρα αυτή οφείλω να εκφράσω τις ολόθυμες ευχαριστίες μου προς τον πρωτοσύγκελλο της Ιεράς Μητροπόλεως, πανοσιολογιώτατο Αρχιμανδρίτη πατέρα Νικηφόρο, διά την αγαστή, γόνιμη και καρποφόρο συνεργασία μας υπέρ της τοπικής Εκκλησίας, ως και τη συνέπεια και αποτελεσματικότητά του εις το πλήθος των πολλών και ποικίλων που του αναθέσαμε καθ’ όλη την περίοδο της τοποτηρητείας.

Σεβασμιότατε Μητροπολίτα Κιδωνίας και Αποκορώνου κύριε Τίτε, περίζωσαι την ρομφαίαν σου επί τον μηρόν σου, και έντεινον και κατευοδού και βασίλευε, ένεκεν αληθείας και πραότητος και δικαιοσύνης. Κατακόσμησον τον θρόνον σου προς δόξαν Θεού, σωτηρίαν του λαού αυτού, ευκλείαν της αποστολοβαδίστου Εκκλησίας της Κρήτης και έπαινον της Μεγάλης του Χριστού Μητρός Εκκλησίας.

Ως τοποτηρητής σου παραδίδω τη λαχούσα σου επαρχία.