Νέο κύκλο δημόσιων συζητήσεων και ιστορικών αντιπαραθέσεων γύρω από τις ρίζες της μεσανατολικής κρίσης άνοιξε παρέμβαση του Υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο οποίος επικαλέστηκε ένα νόμισμα της περιόδου της Βρετανικής Εντολής του 1927 για να υποστηρίξει ότι δεν υπήρξε ιστορικά «Αραβική Παλαιστίνη».
Προβάλλοντας τη συντομογραφία δύο εβραϊκών γραμμάτων που παραπέμπουν στον όρο «Γη του Ισραήλ» (Eretz Yisrael), ο υπουργός επιχείρησε να αντλήσει επιχειρήματα για την αρχέγονη ταυτότητα της περιοχής, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και κριτική περί επιλεκτικής ανάγνωσης ιστορικών τεκμηρίων.
Η λεπτομερής εξέταση των αρχειακών πηγών και των νομισματικών δεδομένων της εποχής αποκαλύπτει ότι, ενώ η γλωσσική επισήμανση των εβραϊκών αρχικών είναι απολύτως ακριβής, η πολιτική ερμηνεία παρακάμπτει το πραγματικό ιστορικό πλαίσιο: η συγκεκριμένη αναγραφή δεν αποτελούσε μονομερή διαπίστωση αποκλειστικότητας, αλλά έναν λεπτό διοικητικό και πολιτικό συμβιβασμό των βρετανικών αρχών ανάμεσα στις εβραϊκές διεκδικήσεις και στις αντιδράσεις του αραβικού πληθυσμού, σε μία εποχή όπου η συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων ήταν μουσουλμάνοι και χριστιανοί.
Η ανάρτηση του Άδωνι Γεωργιάδη και το νόμισμα του 1927
Στη δημόσια τοποθέτησή του, ο υπουργός Υγείας εστίασε στην εικασία ότι η έννοια της Παλαιστίνης αποτελεί σύγχρονη κατασκευή που εξάλειψε έναν προϋπάρχοντα αραβικό χώρο, καλώντας τους ακολούθους του να παρατηρήσουν τη νομισματική έκδοση της Βρετανικής Εντολής:
«Επειδή συνεχώς ακούω στην Ελλάδα για την “Παλαιστίνη” θεωρώντας ότι υπήρχε Αραβική Παλαιστίνη την οποία εξαφάνισε η ίδρυση του @IsraelinGreece @Israel δείτε εδώ τι έγραφε το νόμισμα που είχε εκδώσει η Βρετανική Αρχή όταν η Παλαιστίνη διοικούνταν από την Μ. Βρετανία του 1927. Το όνομα “Παλαιστίνη” γραφόταν στα Αραβικά, Αγγλικά και Εβραϊκά αλλά μέσα στον κύκλο είχαν βάλει στα Εβραϊκά αυτά τα δύο γράμματα που είναι συντομογραφία του Eretz Yisrael (ארץ ישראל), δηλαδή “Γη του Ισραήλ”! Όλοι ήξεραν ότι η χώρα αυτή ήταν πάντα η Γη του Ισραήλ. Οι Άραβες και οι Βρετανοί είχαν έρθει μετά, αρχέγονα η Γη αυτή ήταν η Γη του Ισραήλ. Αυτά για να ξέρουμε γιατί μιλάμε».
Η δήλωση αυτή βασίστηκε στη φωτογραφική απεικόνιση των επισήμων νομισμάτων που κυκλοφόρησαν στην περιοχή υπό τη διακυβέρνηση του Λονδίνου, πυροδοτώντας άμεσο έλεγχο των ιστορικών δεδομένων από ερευνητές και χρήστες του διαδικτύου.
Η ανατομία των επιγραφών: Τρεις επίσημες γλώσσες και ένας πολιτικός συμβιβασμός
Σύμφωνα με τα ιστορικά και νομισματικά αρχεία της Βρετανικής Εντολής για την Παλαιστίνη (Mandatory Palestine), η επιγραφή του νομίσματος του 1927 αποτυπώνει με ακρίβεια την πολυεθνική και πολύγλωσση πραγματικότητα της τότε διοίκησης. Το νόμισμα έφερε το όνομα της περιοχής και στις τρεις επίσημες γλώσσες που είχαν αναγνωριστεί:
-
Αραβικά: فلسطين (Filasṭīn – Παλαιστίνη).
-
Αγγλικά: PALESTINE.
-
Εβραϊκά: פלשתינה (א”י) (Palestina [E.Y.] – Παλαιστίνη [Γη του Ισραήλ]).
-
Χρονολογία: Αναγραφή του έτους 1927 τόσο με γρηγοριανούς αριθμούς όσο και με ανατολικούς αραβικούς αριθμούς (١٩٢٧).
Τα δύο εβραϊκά γράμματα Άλεφ (א) και Γιοντ (י) εντός της παρένθεσης συνιστούν πράγματι συντομογραφία των λέξεων Eretz Yisrael. Ωστόσο, η παρουσία τους δεν οφειλόταν σε κάποια καθολική παραδοχή ότι η χώρα ονομαζόταν αποκλειστικά κατ’ αυτόν τον τρόπο.
Αντιθέτως, αποτέλεσε το αποτέλεσμα μιας οξύτατης διπλωματικής διελκυστίνδας: η εβραϊκή ηγεσία της εποχής αξίωνε το επίσημο όνομα της επικράτειας στα εβραϊκά να είναι αποκλειστικά Eretz Yisrael. Το αίτημα αυτό απορρίφθηκε κατηγορηματικά τόσο από τις βρετανικές εντολοδόχους αρχές όσο και από τον αραβικό πληθυσμό, οι οποίοι επέμεναν στην καθιέρωση του ονόματος Palestina.
Ως σημείο ισορροπίας, αποφασίστηκε η υιοθέτηση της εβραϊκής φωνητικής απόδοσης του όρου «Παλαιστίνη», ακολουθούμενης από τα αρχικά (א”י) σε παρένθεση. Μέσω αυτής της προσθήκης, οι βρετανικές αρχές αναγνώρισαν επισήμως την παραδοσιακή σιωνιστική ονομασία και τις εθνικές επιδιώξεις του εβραϊκού λαού —όπως αυτές είχαν διατυπωθεί στη Διακήρυξη Μπάλφουρ του 1917—, ικανοποιώντας παράλληλα την αυστηρή διοικητική απαίτηση για καθολική αναγραφή του ονόματος «Παλαιστίνη».
Τα δημογραφικά δεδομένα του 1922 και η ιστορική διαδρομή του όρου «Παλαιστίνη»
Η χρήση του νομίσματος ως απόδειξη για την «ανυπαρξία αραβικής Παλαιστίνης» προσκρούει στα επίσημα πληθυσμιακά και ιστορικά δεδομένα της εποχής. Σύμφωνα με την επίσημη βρετανική έκθεση για την απογραφή του 1922, ο συνολικός καταγεγραμμένος πληθυσμός ανερχόταν σε 757.182 ανθρώπους. Η καταγραφή αυτή, η οποία έγινε με βάση το θρησκευτικό δόγμα και όχι τον εθνικό διαχωρισμό, κατέδειξε ότι το 78% των κατοίκων ήταν μουσουλμάνοι, το 11% Εβραίοι και το 9,6% χριστιανοί.
Παράλληλα, οι ιστορικοί επισημαίνουν ότι ο αραβικός πληθυσμός διαβιούσε αδιάλειπτα στη συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη επί αιώνες —από την αραβική κατάκτηση του 7ου αιώνα μ.Χ., ενσωματώνοντας και προγενέστερους τοπικούς πληθυσμούς.
Επιπλέον, η ίδια η ονομασία «Παλαιστίνη» διαθέτει βαθύτατες ιστορικές ρίζες που ανάγονται στην κλασική αρχαιότητα:
-
Χρησιμοποιήθηκε ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ. από τον ιστορικό Ηρόδοτο για τον προσδιορισμό της περιοχής.
-
Υιοθετήθηκε επισήμως ως διοικητική περιφέρεια από τους Ρωμαίους με την ονομασία Syria Palaestina.
-
Διατηρήθηκε στη βυζαντινή διοικητική διαίρεση ως Palaestina Prima και Palaestina Secunda.
-
Ενσωματώθηκε στη συνέχεια από τις ισλαμικές δυναστείες υπό τη στρατιωτική και διοικητική ονομασία Jund Filastin.
Η αναμόχλευση ιστορικών τεκμηρίων από την περίοδο της αποικιακής διακυβέρνησης της Μέσης Ανατολής καταδεικνύει την πολυπλοκότητα των συμβόλων σε μία περιοχή με επάλληλα στρώματα ιστορίας, θρησκείας και πολιτισμού. Το νόμισμα του 1927, αντί να πιστοποιεί την κυριαρχία μίας μοναδικής ιστορικής αφήγησης, αποτελεί στην πραγματικότητα ένα υλικό αποτύπωμα των ανταγωνισμών, των διπλωματικών ισορροπιών και της πολυεθνικής σύνθεσης που χαρακτήριζαν την υπό βρετανική διοίκηση Παλαιστίνη. Σε μία συγκυρία όπου η διεθνής προσοχή παραμένει στραμμένη στη σύγκρουση, η αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας απαιτεί τη συνολική εξέταση των πηγών και την αποφυγή αποσπασματικών αναγνώσεων που εξυπηρετούν σύγχρονες πολιτικές σκοπιμότητες.



