Την Τρίτη 31 Μαρτίου 2026 στις 14:00, το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στο Ηράκλειο Κρήτης υποδέχεται τον καθηγητή Reinhard Genzel, βραβευμένο με Νόμπελ Φυσικής 2020, για μια δημόσια ομιλία ανοιχτή στο ευρύ επιστημονικό κοινό. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Αμφιθέατρο «Γ. Λιάνης» του ΙΤΕ, με πρόσκληση από το Ινστιτούτο Αστροφυσικής του ΙΤΕ και το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Ο καθηγητής Genzel είναι Διευθυντής στο Ινστιτούτο Max Planck Εξωγήινης Φυσικής στη Γερμανία, Καθηγητής της Μεταπτυχιακής Σχολής Φυσικής και Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας, Berkeley, στις ΗΠΑ, καθώς και Επίτιμος Καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Ludwig Maximilian του Μονάχου. Η βράβευσή του με το Νόμπελ Φυσικής το 2020 αφορούσε «για την ανακάλυψη ενός υπερμεγέθους συμπαγούς αντικειμένου στο κέντρο του γαλαξία μας».

Η ομιλία του στο ΙΤΕ φέρει τον τίτλο «Ένα ταξίδι 40 ετών» και θα αφορά την πολυετή ερευνητική πορεία που οδήγησε στην επιβεβαίωση της ύπαρξης μαύρης τρύπας στο κέντρο του Γαλαξία μας. Όπως επισημαίνεται στη σχετική ανακοίνωση, η ιστορία ξεκινά από περισσότερο από εκατό χρόνια πριν, όταν ο Albert Einstein δημοσίευσε τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας. Έναν χρόνο αργότερα, ο Karl Schwarzschild έλυσε τις εξισώσεις της θεωρίας για μια μη περιστρεφόμενη, σφαιρική κατανομή μάζας, αποδεικνύοντας ότι αν αυτή η μάζα είναι επαρκώς συμπαγής, ακόμη και το φως δεν μπορεί να διαφύγει από τον λεγόμενο ορίζοντα γεγονότων.

Έτσι γεννήθηκε η θεωρία της «μαύρης τρύπας», η οποία βελτιώθηκε τις επόμενες δεκαετίες από το έργο των Penrose, Wheeler, Kerr, Hawking και πολλών άλλων. Μια μαύρη τρύπα είναι ένα υπερμεγέθες συμπαγές αντικείμενο με βαρυτική δύναμη τόσο μεγάλη ώστε τίποτα, ούτε καν το φως, να μην μπορεί να διαφύγει από αυτήν. Ο μόνος τρόπος να παρατηρηθεί είναι μέσω της ακτινοβολίας και της κίνησης των κοντινών αντικειμένων. Τα πρώτα έμμεσα στοιχεία για την ύπαρξη τέτοιων μαύρων τρυπών στο Σύμπαν προήλθαν από παρατηρήσεις συμπαγών δυαδικών συστημάτων ακτίνων Χ και μακρινών φωτεινών κβάζαρ.

Από τη δεκαετία του 1990, οι ερευνητικές ομάδες του καθηγητή Genzel και της Δρ. Andrea Ghez ανέπτυξαν και βελτίωσαν τεχνικές για τη μελέτη της κίνησης των άστρων. Στην ομιλία του στο Ηράκλειο, ο καθηγητής θα παρουσιάσει το σαραντάχρονο ταξίδι που έχει πραγματοποιήσει με τους συνεργάτες του για τη μελέτη της κατανομής μάζας στο κέντρο του Γαλαξία μας, μέσα από όλο και πιο ακριβείς και μακροχρόνιες μελέτες της κίνησης αερίων και άστρων ως δοκιμαστικών σωματιδίων του χωροχρόνου.

Οι παρατηρήσεις των άστρων στην περιοχή γύρω από το Sagittarius A* στο κέντρο του γαλαξία μας δείχνουν την ύπαρξη ενός αντικειμένου μάζας τεσσάρων εκατομμυρίων ηλιακών μαζών, το οποίο, πέρα από κάθε αμφιβολία, πρέπει να είναι μια ενιαία υπερμεγέθης μαύρη τρύπα. Η παρουσίαση του Reinhard Genzel στο ΙΤΕ αναμένεται να αποτελέσει σημαντική επιστημονική εκδήλωση για την ακαδημαϊκή κοινότητα της Κρήτης, προσφέροντας σπάνια ευκαιρία στο κοινό να παρακολουθήσει από κοντά τις εξελίξεις στην αιχμή της αστροφυσικής έρευνας.