Πολλά ερωτήματα δημιούργησε η χθεσινή ανάρτηση του Παύλου Πολάκη σχετικά με τον τρόπο που μοιράζει τη διαφήμιση ο Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης και η Περιφέρεια Κρήτης.

Είναι βέβαιο πως το ζήτημα της χρηματοδότησης της λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια έχει γίνει τεράστιο. Τα έσοδα από τις πωλήσεις φύλλων έχουν καταρρεύσει, τόσο λόγω της στροφής του κοινού στη διαδικτυακή ενημέρωση όσο και λόγω του κόστους της εκτύπωσης αλλά και της διανομής των φύλλων και του κόστους της ενέργειας. Την ίδια στιγμή η διαφημιστική δαπάνη έχει συρρικνωθεί αφού η πλειοψηφία πλέον των επιχειρήσεων διαφημίζεται μέσω social, πληρώνοντας κατευθείαν τους τεχνολογικούς κολοσσούς του meta και της google κατά κύριο λόγο. Αυτό αποτυπώνεται και σε στοιχεία.

Για δεκαετίες, τα τοπικά μέσα (εφημερίδες, ραδιόφωνα) στηρίζονταν σε δύο πυλώνες: τις πωλήσεις/συνδρομές και την τοπική διαφήμιση. Σήμερα, αυτοί οι πυλώνες έχουν γκρεμιστεί.

Το αποτέλεσμα είναι παγκοσμίως, χιλιάδες τοπικοί τίτλοι να έχουν αναστείλει τη λειτουργία τους. Ενδεικτικά, στις ΗΠΑ έχουν κλείσει πάνω από το 1/4 των τοπικών εφημερίδων από το 2005, ενώ στην Ευρώπη και την Ελλάδα, η οικονομική κρίση σε συνδυασμό με την πανδημία οδήγησαν ιστορικά έντυπα στο κλείσιμο ή στην υπολειτουργία.

Όπως είπαμε και παραπάνω, το μεγαλύτερο πλήγμα ήρθε από τη μετατόπιση της διαφήμισης. Ενώ οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να διαφημίζονται, τα χρήματά τους δεν καταλήγουν πλέον στα μέσα ενημέρωσης που παράγουν το περιεχόμενο.

Το δίδυμο Google-Meta: Υπολογίζεται ότι απορροφούν περίπου το 70-80% της παγκόσμιας ψηφιακής διαφημιστικής δαπάνης. Οι πλατφόρμες λειτουργούν ως «διαμεσολαβητές» που καρπώνονται τα έσοδα από την προσοχή του κοινού, την οποία προσελκύουν χρησιμοποιώντας τις ειδήσεις που παράγουν οι δημοσιογράφοι, χωρίς όμως να επιστρέφουν ένα δίκαιο μερίδιο πίσω στους παραγωγούς του υλικού.

Το αποτέλεσμα είναι να περιορίζεται η ικανότητα των μέσων να ασκούν τον ρόλο τους, να μεγαλώνει η εξάρτησή τους από την διαφήμιση και στη χειρότερη των περιπτώσεων να δημιουργούνται “δημοσιογραφικές ερημοι”,  γεωγραφικές περιοχές όπου δεν υπάρχει πλέον κανένα τοπικό μέσο ενημέρωσης που να καλύπτει τα δρώμενα.

Μελέτες δείχνουν ότι στις «ενημερωτικές ερήμους» τα ποσοστά διαφθοράς στην τοπική αυτοδιοίκηση αυξάνονται, καθώς οι τοπικοί άρχοντες λειτουργούν χωρίς τον φόβο του δημόσιου ελέγχου.

Η έλλειψη πόρων έχει αλλάξει δραματικά και τη φύση της δημοσιογραφίας:

Λόγω της αδυναμίας πρόσληψης του αναγκαίου προσωπικού, οι εναπομείναντες δημοσιογράφοι αναγκάζονται να παράγουν δεκάδες ειδήσεις την ημέρα, καταλήγοντας συχνά σε απλή αναπαραγωγή (copy-paste) δελτίων τύπου.

Η ανάγκη για νούμερα που θα φέρουν έστω και λίγα έσοδα από την ψηφιακή διαφήμιση ωθεί τα μέσα στην παραγωγή ελαφρού, σκανδαλοθηρικού ή viral περιεχομένου, υποβαθμίζοντας την ποιοτική έρευνα, που θέλει κόπο, χρόνο, έχει ρίσκα και δημιουργεί κινδύνους, και δεν θα γίνει αναγκαία viral.

Την ίδια στιγμή η σκλήρυνση των όρων για τη χορήγηση κρατικής διαφήμισης έχει οδηγήσει στο περιθώριο πάρα πολλά μέσα ενημέρωσης που λόγω της οικονομικής αδυναμίας στην οποία έχουν περιέλθει, δεν μπορούν να εκπληρώσουν τους όρους.

Σε αυτό το περιβάλλον, βλέπουμε να εμφανίζονται και φαινόμενα διαφθοράς στο επίκεντρο της οποίας βρίσκονται τα χρήματα της διαφήμισης.

Η χθεσινή ανάρτηση του βουλευτή Χανίων του ΣΥΡΙΖΑ Παύλου Πολάκη σχετικά με τοπικό μέσο ενημέρωσης (εβδομαδιαία εφημερίδα και ιστοσελίδα) το οποίο είχε λάβει πάνω από 60.000 ευρώ από τον Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης και πάνω από 25.000 ευρώ από την Περιφέρεια Κρήτης, χωρίς να δικαιολογούνται επ’ ουδενί αυτά τα ποσά γεννά πάρα πολλά ερωτηματικά.

Σε αυτά τα ερωτηματικά απαντήσεις οφείλουν να δώσουν οι εμπλεκόμενοι ιδιοκτήτες αλλά πρώτα και κύρια οφείλουν να δώσουν εξηγήσεις ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης και η διοίκηση του Οργανισμού Ανάπτυξης Δυτικής Κρήτης.

Με ποια λογική δόθηκαν αυτά τα σημαντικά χρήματα σε μία εβδομαδιαία εφημερίδα και σε μία ιστοσελίδα με πραγματικά ανύπαρκτη παρουσία; Ποιος ήταν ο λόγος που δόθηκαν; Ασκήθηκαν πιέσεις; Υπήρξε πολιτική παρέμβαση;

Μέχρι τώρα όλοι οι εμπλεκόμενοι έχουν επιλέξει τον δρόμο της σιωπής, τόσο οι δημοσιογράφοι, όσο και οι εμπλεκόμενοι φορείς. Είναι ένοχη σιωπή, είναι ο νόμος της σιωπής ή απλά δεν έχουν απαντήσει ακόμα;

Εμείς θα περιμένουμε.

Τελειώνοντας, είναι καιρός η πολιτεία να κοιτάξει σοβαρά τι συμβαίνει στο χώρο της ενημέρωσης. Και αν η κυβέρνηση φαίνεται ότι έχει συμβιβαστεί ή και να επιθυμεί για τους δικούς της λόγους αυτή την πραγματικότητα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης οφείλουν να κοιτάξουν σοβαρά το θέμα γιατί αφορά στον πυρήνα του την ίδια τη Δημοκρατία.

Η Δημοκρατία μας χρειάζεται μέσα ενημέρωσης ανεξάρτητα, που μπορούν να ασκήσουν αποτελεσματικά το ρόλο τους ανεξαρτήτως ιδεολογικής κατεύθυνσης. Αυτή τη στιγμή, η συνθήκη αυτή απουσιάζει. Η διαφθορά θεριεύει. Η διαπλοκή απλώνει τα πλοκάμια της παντού. Η Δικαιοσύνη δε μπορεί να αποδοθεί. Η Δημοκρατία νοσεί.

Τα Χανιά νοσούν.