Στην «Οδύσσεια» του Ομήρου, ο ήρωας Οδυσσέας ξεκινά ένα επικό ταξίδι διασχίζοντας ωκεανούς, αντιμετωπίζοντας τέρατα και θεούς για να επιστρέψει στο σπίτι και την οικογένειά του. Σε έναν αξιοσημείωτο παραλληλισμό, οι θαυμαστές του Κρίστοφερ Νόλαν (Christopher Nolan) ξεκινούν τα δικά τους επικά ταξίδια για να δουν τη δική του μεταφορά της «Οδύσσειας» (The Odyssey) σε έναν από τους ελάχιστους εναπομείναντες κινηματογράφους Imax 1570 σε όλο τον κόσμο — τη μορφή προβολής που προτιμά ο βραβευμένος με Όσκαρ δημιουργός.

Ο Νόλαν είναι εδώ και καιρό υπέρμαχος του φιλμ Imax 1570, της μορφής φιλμ με την υψηλότερη ανάλυση που υπάρχει, η οποία ονομάστηκε έτσι από το πλάτος του φιλμ (70mm) και τις 15 διατρήσεις σε κάθε καρέ. Η «Οδύσσεια» είναι η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου με κάμερες 1570, οι οποίες είναι πασίγνωστες για το ότι είναι βαριές, θορυβώδεις και απαιτούν συχνή επαναφόρτωση· το φιλμ έπρεπε να αλλάζει κάθε τρία λεπτά κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της «Οδύσσειας», με τον Νόλαν να συνεργάζεται με την Imax για την ανάπτυξη μιας ηχομονωτικής θήκης («blimp») που θα στέγαζε την κάμερα των 180 κιλών, ώστε να είναι αρκετά αθόρυβη ώστε να μπορεί να ηχογραφήσει διάλογο σε 1570 για πρώτη φορά.

Αλλά το 1570 είναι παλιά τεχνολογία· οι περισσότεροι κινηματογράφοι πέρασαν στην ψηφιακή εποχή πριν από περίπου μια δεκαετία, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχουν πλέον μόνο 41 κινηματογράφοι σε ολόκληρο τον κόσμο ικανοί να προβάλουν αυτή τη μορφή. Σε αυτούς περιλαμβάνεται το Imax στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, το οποίο αφαίρεσε τον προβολέα φιλμ το 2015, αλλά τον αγόρασε ξανά δύο χρόνια αργότερα, όταν ο Νόλαν απηύθυνε έκκληση στους κινηματογράφους Imax σε όλο τον κόσμο να προβάλουν την ταινία του «Δουνκέρκη» (Dunkirk, 2017) σε 1570.

Τώρα, ενόψει της κυκλοφορίας της «Οδύσσειας» αυτή την εβδομάδα, οι θαυμαστές του Νόλαν κατευθύνονται στο νότιο ημισφαίριο από μέρη τόσο μακρινά όσο η Τουρκία, η Σιγκαπούρη, η Μαλαισία, η Γερμανία και το Λος Άντζελες για να παρακολουθήσουν την ταινία στο Imax της Μελβούρνης, το οποίο είναι το μοναδικό σινεμά στο νότιο ημισφαίριο με μπομπίνα 1570 της «Οδύσσειας». Η τεράστια μπομπίνα έχει μήκος πάνω από 17 χιλιόμετρα, ζυγίζει 240 κιλά και είναι, όπως λέει ο τεχνικός διευθυντής του Imax Μελβούρνης, Νταν Ντρόμπικ (Dan Drobik), «ένα πολύτιμο αγαθό».

«Είμαστε ένας από τους μόλις 41 κινηματογράφους σε όλο τον κόσμο [όπου] μπορείτε να τη δείτε με τον τρόπο που ο Νόλαν δημιούργησε την ταινία», λέει ο γενικός διευθυντής του Imax Μελβούρνης, Τζέρεμι Φι (Jeremy Fee). «Υπάρχουν μόνο επτά εκτός Βόρειας Αμερικής σε ολόκληρο τον κόσμο, οπότε ο κόσμος αναζητά αυτή την πραγματικά ξεχωριστή εμπειρία. Δεν μπορούν να το δουν αυτό πουθενά αλλού.

«Βλέπουμε περισσότερους ανθρώπους να ταξιδεύουν από ποτέ. Έχουμε ανθρώπους που σχεδίασαν τις διακοπές τους γύρω από την προβολή της “Οδύσσειας”, κάτι που είναι αρκετά απίστευτο».

Το Imax της Μελβούρνης διαθέτει επίσης τη μεγαλύτερη κινηματογραφική οθόνη με αναλογία 1,43:1 στον κόσμο, με διαστάσεις 32 μέτρα πλάτος και 23 μέτρα ύψος (περίπου όσο ένα επταώροφο κτίριο). Όταν τα εισιτήρια για την «Οδύσσεια» βγήκαν για πρώτη φορά προς πώληση —πριν από έναν χρόνο— πουλήθηκαν περισσότερα από 17.000 εισιτήρια σε λιγότερο από 24 ώρες. Έκτοτε έχουν πουλήσει περισσότερα από 30.000 εισιτήρια· η «Οδύσσεια» είναι ήδη η όγδοη μεγαλύτερη ταινία τους όλων των εποχών, προτού καν κάνει πρεμιέρα.

Ο 45χρονος Κρίστιαν Βέχτερ (Christian Wächter) και η 42χρονη σύζυγός του, Ρόμι Ντεμέτερ (Romy Demeter), ταξίδεψαν από τη Γερμανία στην Ινδονησία για ένα επαγγελματικό ταξίδι, αλλά κατευθύνονται στη Μελβούρνη ειδικά για να δουν την «Οδύσσεια» σε 1570 στο Imax — και μάλιστα δύο φορές.

«Κάποιοι ρώτησαν, γιατί να πάρεις το αεροπλάνο για τη Μελβούρνη απλώς για να δεις μια ταινία; Επειδή είναι η μεγαλύτερη οθόνη 1570 στον κόσμο», λέει ο Βέχτερ. «Υπάρχει μεγαλύτερη οθόνη Imax στη Γερμανία, αλλά είναι ψηφιακή, οπότε δεν έχεις την πλήρη περιφερειακή όραση. Γι’ αυτό προτιμάμε να πάμε στη Μελβούρνη».

Πολλοί φίλαθλοι δεν θα το σκέφτονταν δεύτερη φορά να ξοδέψουν τεράστια ποσά για να παρακολουθήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο, το Γουίμπλεντον ή τη Φόρμουλα 1 — οπότε το να κάνεις το ίδιο για μια ταινία δεν είναι και τόσο περίεργο, υποστηρίζει ο ίδιος: «Εκείνοι ξοδεύουν χιλιάδες κι εμείς πληρώνουμε απλώς ένα μικρό ποσό, αλλά για μια πολιτιστική εμπειρία. Νομίζω ότι βγάζει νόημα. Δεν είναι ότι είμαστε εντελώς τρελοί».

Δεν καταλαβαίνουν όλοι το πάθος που εμπνέει ο Νόλαν. «Το είπα στη γιαγιά μου. Είναι 87 ετών τώρα. Και απλώς γελούσε. Δεν είπε τίποτα. Απλώς γελούσε και είπε: “Ω Θεέ μου, και οι δυο σας”», λέει η Ντεμέτερ.

«Ο 70χρονος πατέρας μου αντέδρασε κάπως έτσι: “Τι;”. Δεν μπορεί πραγματικά να το συλλάβει, επειδή δεν μεγάλωσε με αυτού του είδους τον κινηματογράφο. Αλλά η αδελφή μου και οι φίλοι μας, φυσικά και το καταλαβαίνουν», προσθέτει ο Βέχτερ.

Ως προβολεύας 1570, ο Ντρόμπικ συγκρίνει το φιλμ 1570 με το ψηφιακό με τον ίδιο τρόπο που οι λάτρεις του ήχου προτιμούν το βινύλιο από τα CD. «Και τα δύο σου παίζουν το ίδιο τραγούδι, αλλά το ένα έχει μια πολύ πιο γήινη, πλούσια, κάπως φυσική αίσθηση», λέει, προσθέτοντας: «[Το 1570] είναι η υψηλότερη ανάλυση στην οποία μπορείς να κάνεις προβολή, αλλά εξακολουθεί να έχει αυτή την αίσθηση ζεστασιάς και το συναίσθημα που, νομίζω, χάνεται σε κάποιο βαθμό με το ψηφιακό περιεχόμενο που παίζεται παντού».

Η προβολή σε 1570 είναι πολύ πιο περίπλοκη και δαπανηρή —ο Ντρόμπικ πρέπει να μένει κοντά στον προβολέα καθ’ όλη τη διάρκεια κάθε προβολής της «Οδύσσειας», «ακούγοντας προσεκτικά, προσπαθώντας να εντοπίσει οτιδήποτε μπορεί να ακούγεται ασυνήθιστο»— αλλά η σπανιότητά του σημαίνει ότι «ο κόσμος είναι πρόθυμος να πληρώσει για να έρθει να ζήσει κάτι τέτοιο και να αφήσει στην άκρη το τηλέφωνό του». Όλο και πιο συχνά, οι θεατές ζητούν να τον επισκεφθούν στον θάλαμο προβολής: «Μπορεί να νιώθεις πολύ απομονωμένος εκεί πάνω στον θάλαμο προβολής. Οπότε είναι πολύ συγκινητικό να ξέρεις ότι άνθρωποι έχουν ταξιδέψει τόσο μακριά μόνο και μόνο για να έρθουν να δουν την ταινία σε αυτή τη μορφή. Είναι υπέροχο».

Η άνοδος της καριέρας του Νόλαν συνδέεται με τη μικρή επιστροφή του 1570: ο αριθμός των κινηματογράφων που μπορούν να προβάλουν φιλμ 1570 έχει αυξηθεί από 30 σε 41 παγκοσμίως μετά την κυκλοφορία του «Οπενχάιμερ» (Oppenheimer) πριν από τρία χρόνια, ενώ παράλληλα αρκετοί δημιουργοί κινηματογραφιστές επιστρέφουν στα γυρίσματα σε φιλμ.

«Πολλοί άλλοι δημιουργοί γυρίζουν τώρα σε 35mm, σε 70mm, VistaVision — προβάλαμε το “One Battle After Another” εδώ, το οποίο γυρίστηκε σε VistaVision και έδειχνε απίστευτο», λέει ο Φι. «Είναι κάτι που ο κόσμος δεν μπορεί να βιώσει στην τηλεόρασή του ή σε μικρότερες οθόνες. Και είναι η ποιότητα και η πραγματική σφραγίδα του δημιουργού, νομίζω, που ορισμένοι κινηματογραφιστές θέλουν να προβάλλουν και θέλουν να δείξουν».

Ο Φι αναφέρει ότι το πάθος του Νόλαν ώθησε επίσης το κοινό, ιδιαίτερα τους νεότερους θεατές, να συνειδητοποιήσουν περισσότερο τις μορφές φιλμ: «Αυτό που έχω δει, ειδικά για αυτή την ταινία, ακόμη περισσότερο και από το “Οπενχάιμερ”, είναι ένα τεράστιο κύμα ανθρώπων που κατανοούν τη διαφορά μεταξύ των μορφών φιλμ και των μεθόδων κινηματογράφησης. Δεν έχω ξαναδεί κάτι παρόμοιο. Η “Οδύσσεια” έχει ξεπεράσει κάθε προσδοκία όσον αφορά τη δημοσιότητα και τη γνώση του κοινού. Οι μορφές φιλμ σχεδόν καθοδηγούν τη συζήτηση σχετικά με το πού να αναζητήσει κανείς μια ταινία — αυτό είναι πραγματικά νέο».

Οι προβολές σε 1570 για παλαιότερες ταινίες, όπως το «Interstellar» του Νόλαν (2014), είναι επίσης πιο δημοφιλείς τώρα από ό,τι όταν κυκλοφόρησαν. «Το “Interstellar” γίνεται [τώρα] πιο συχνά sold out από ό,τι τότε, επειδή ο κόσμος γνωρίζει πόσο πολύτιμο είναι και πόσο σημαντικές είναι αυτές οι μοναδικές εμπειρίες», λέει ο Ντρόμπικ.

Όπως πολλοί θαυμαστές του Νόλαν, ο Βέχτερ σέβεται το ταλέντο του αρκετά ώστε να αναζητά τις ταινίες του στη μορφή που εκείνος επιθυμεί: «Γυρίζει και ολοκληρώνει την ταινία του έχοντας αυτή τη μορφή κατά νου. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να παρακολουθήσετε αυτή την ταινία — τίποτα άλλο δεν βγάζει νόημα».

theguardian.com