Η ένταση στο Ηράκλειο κλιμακώνεται με αφορμή τις επιπτώσεις των αποκλεισμών στη λειτουργία του νοσοκομείου, φέρνοντας στην επιφάνεια βαθύτερες παθογένειες του ΕΣΥ και καταγγελίες για «κοινωνικό αυτοματισμό».

Μια οξύτατη δημόσια αντιπαράθεση, με φόντο τη λειτουργία των κρίσιμων υποδομών υγείας εν μέσω των αγροτικών κινητοποιήσεων, εξελίσσεται τις τελευταίες ημέρες στο Ηράκλειο της Κρήτης. Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται το Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου (ΠΑΓΝΗ) και η πρόσφατη αδυναμία πραγματοποίησης προγραμματισμένων εξετάσεων PET scan σε καρκινοπαθείς, γεγονός που πυροδότησε έναν δημόσιο διάλογο για τα όρια των κοινωνικών αγώνων και τις ευθύνες της πολιτείας. Η Πρωτοβουλία Προπτυχιακών Φοιτητ(ρι)ών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, με μια μακροσκελή παρέμβαση, απαντά στις αιτιάσεις γνωστού πανεπιστημιακού και πνευμονολόγου, αναδεικνύοντας ζητήματα που υπερβαίνουν τη συγκυρία και αγγίζουν τον πυρήνα της λειτουργίας του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Το χρονικό της έντασης και τα αιτήματα του πρωτογενούς τομέα

Η αφετηρία της έντασης εντοπίζεται στην κλιμάκωση των κινητοποιήσεων από τον αγροτικό και κτηνοτροφικό κόσμο. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση των φοιτητών, η μετάβαση σε πιο δυναμικές μορφές δράσης, όπως οι αποκλεισμοί λιμανιών και αεροδρομίων, δεν προέκυψε εν κενώ. Περιγράφεται ως απόρροια της «συστηματικής αδιαφορίας» του κράτους απέναντι σε αιτήματα επιβίωσης.

Οι διαμαρτυρόμενοι διεκδικούν, μεταξύ άλλων, αφορολόγητο πετρέλαιο —κατ’ αναλογία των προνομίων που απολαμβάνει ο εφοπλιστικός κλάδος— και την κρατική μέριμνα για τον εμβολιασμό του ζωικού κεφαλαίου, ώστε να αποφευχθεί το δυσβάσταχτο κόστος των ασθενειών. Παράλληλα, κομβικό σημείο των διεκδικήσεων αποτελεί η απαίτηση για διαφάνεια και μη μετακύλιση του οικονομικού βάρους στους παραγωγούς από τη διαχείριση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Σύμφωνα με τους φοιτητές, η διατάραξη της «κανονικότητας» μέσω των αποκλεισμών αποτέλεσε το μοναδικό μέσο πίεσης για να αναδειχθεί ο αγώνας τους ως ζήτημα υπαρξιακής σημασίας.

Η ακύρωση των εξετάσεων και η ρητορική του «Κοινωνικού Αυτοματισμού»

Η αντιπαράθεση έλαβε νέες διαστάσεις μετά τη δημόσια τοποθέτηση Ομότιμου Καθηγητή και πρώην διευθυντή της Πνευμονολογικής Κλινικής του ΠΑΓΝΗ. Ο γνωστός πανεπιστημιακός, επικαλούμενος το ηθικό καθήκον του ιατρού, κατήγγειλε τις επιπτώσεις των κινητοποιήσεων στους ασθενείς, φέρνοντας ως παράδειγμα την αναβολή 22 ραντεβού για PET scan, καθώς το απαραίτητο ραδιοφάρμακο δεν έφτασε στο νοσοκομείο λόγω του αποκλεισμού του αεροδρομίου.

Η Πρωτοβουλία των φοιτητών, ωστόσο, χαρακτηρίζει την επιχειρηματολογία αυτή ως «βαθύτατα υποκριτική», παρότι εκ πρώτης όψεως φαντάζει εύλογη και συναισθηματικά φορτισμένη. Οι φοιτητές κάνουν λόγο για προσπάθεια ενεργοποίησης του «κοινωνικού αυτοματισμού» και στιγματισμού των αγροτών ως εχθρών του κοινωνικού συνόλου, προκειμένου να απομονωθούν πολιτικά. Καταγγέλλουν πως η χρήση ενός προβεβλημένου προσώπου με επιστημονικό κύρος και τηλεοπτική παρουσία από την περίοδο της πανδημίας, λειτουργεί ως «πολιορκητικός κριός» για την απονομιμοποίηση των διαδηλώσεων υπό τον μανδύα της ανθρωπιστικής ευαισθησίας.

Οι συστημικές παθογένειες πίσω από την εικόνα

Στην ανάλυσή τους, οι μελλοντικοί ιατροί μετατοπίζουν τη συζήτηση από το συγκυριακό γεγονός του αποκλεισμού στις χρόνιες δομικές ελλείψεις του ΠΑΓΝΗ. Υποστηρίζουν ότι η ευθύνη για την υπολειτουργία του ποζιτρονικού τομογράφου (PET scan) βαραίνει πρωτίστως τις διαχρονικές κρατικές αμέλειες και όχι τους διαδηλωτές.

Συγκεκριμένα, αναδεικνύουν τα πάγια αιτήματα εργαζομένων και ασθενών για:

• Παρασκευή ραδιοφαρμάκων εντός Κρήτης, ώστε να εξαλειφθεί η εξάρτηση από την προμήθεια της πρωτεύουσας, η οποία επιβαρύνει το σύστημα με επταπλάσιο κόστος.

• Επέκταση της λειτουργίας του τμήματος και κατά τις απογευματινές ώρες, καθώς και άρση των οικονομικών εμποδίων στη λειτουργία του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται, η λίστα αναμονής φτάνει ήδη μέχρι τον Απρίλιο, γεγονός που αποδεικνύει ότι το πρόβλημα είναι μόνιμο και όχι απόρροια μιας μεμονωμένης κινητοποίησης. Κατηγορούν, δε, τμήμα της ακαδημαϊκής κοινότητας ότι επιλέγει την «αναπαραγωγή φιλοκυβερνητικής ρητορικής» αντί να διεκδικήσει την ουσιαστική ενίσχυση των υποδομών.

Αιχμές για «Ιατρική δύο ταχυτήτων» και οικονομική επιβάρυνση

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν οι καταγγελίες των φοιτητών για τον τρόπο λειτουργίας μέρους του πανεπιστημιακού κατεστημένου εντός του δημόσιου νοσοκομείου. Η ανακοίνωση στηλιτεύει τη στάση ορισμένων «μεγαλοκαθηγητών», οι οποίοι, όπως αναφέρεται, εμφανίζονται να εθελοτυφλούν μπροστά στην κοινωνική διάσταση του ιατρικού λειτουργήματος.

Οι φοιτητές προχωρούν σε σοβαρές επισημάνσεις σχετικά με την οικονομική αιμορραγία των ασθενών, εκτιμώντας πως μόνο στο ΠΑΓΝΗ έχουν δαπανηθεί περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ απευθείας από τις τσέπες των πολιτών για «εξυπηρετήσεις», όπως τα απογευματινά ιατρεία. Επιπλέον, γίνεται λόγος για φαινόμενα όπου πανεπιστημιακοί περιορίζουν την παρουσία τους στο δημόσιο νοσοκομείο, δίνοντας έμφαση στην ιδιωτική τους δραστηριότητα ή στα απογευματινά ιατρεία, εκμεταλλευόμενοι τη δυσχερή θέση των ασθενών με σοβαρά νοσήματα.

Καταλήγοντας, η Πρωτοβουλία Προπτυχιακών Φοιτητ(ρι)ών καλεί σε επαναπροσδιορισμό της έννοιας της ιατρικής αγαθότητας, ζητώντας να αποκτήσει ουσιαστικό κοινωνικό περιεχόμενο. Ζητούμενο, όπως τονίζουν, είναι η άρση των φραγμών που δημιουργούν ασθενείς «δύο ταχυτήτων» και η οριστική κατάργηση των μηχανισμών άμεσου ή έμμεσου χρηματισμού που ταλανίζουν το δημόσιο σύστημα υγείας.