Η ελληνική οικονομική κρίση, η οποία εκδηλώθηκε με πρωτοφανή σφοδρότητα στα τέλη της δεκαετίας του 2000, αποτέλεσε το έναυσμα για μια από τις πιο ριζικές αναδιαρθρώσεις χρηματοπιστωτικού συστήματος και ιδιωτικού χρέους στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία.

Η ύφεση, η οποία οδήγησε σε μια άνευ προηγουμένου συρρίκνωση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) κατά περίπου 25% μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, συνοδεύτηκε από μια βίαιη εσωτερική υποτίμηση, ραγδαία αύξηση της ανεργίας, κατακόρυφη πτώση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών που οδήγησε και στη φυγή από τη χώρα εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων. Συνέπεια αυτού του μακροοικονομικού σοκ, ήταν το ελληνικό τραπεζικό σύστημα να βρεθεί αντιμέτωπο με μια εκρηκτική, συστημικής κλίμακας αύξηση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ – NPLs). Στο απόγειο της κρίσης, περί το 2016, τα κόκκινα δάνεια άγγιξαν ιστορικά υψηλά επίπεδα, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 48% έως 50% του συνολικού δανειακού χαρτοφυλακίου των συστημικών τραπεζών, το υψηλότερο ποσοστό σε ολόκληρη την Ευρωζώνη και ένα από τα υψηλότερα παγκοσμίως.

Η ανάγκη άμεσης εξυγίανσης των τραπεζικών ισολογισμών αποτέλεσε, συνεπώς, κορυφαία προτεραιότητα και κεντρικό πυλώνα των απαιτήσεων που έθεσαν οι διεθνείς πιστωτές (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) στο πλαίσιο των διαδοχικών Προγραμμάτων Οικονομικής Προσαρμογής, γνωστών ευρύτερα ως Μνημόνια.

Η λύση που βρέθηκε ήταν η παραχώρηση των δανείων μέσω ενός εξαιρετικά σύνθετου νομοθετικού πλαισίου στα funds («επενδυτικά ταμεία») και στους servicers (εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεις).

Το καθεστώς αυτό, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη μνημονιακή περίοδο, ευνόησε την ταχεία εκκαθάριση των τραπεζών μέσω εξωλογιστικών σχημάτων και κρατικών εγγυήσεων.

Ωστόσο, η φαινομενική επιτυχία αυτής της διαδικασίας σε χρηματοοικονομικό επίπεδο –καθώς τα NPLs στους τραπεζικούς ισολογισμούς μειώθηκαν σε μονοψήφια ποσοστά έως το 2024 (3,8% τον Δεκέμβρη του 2024) – συνοδεύτηκε από μια επικίνδυνη παρενέργεια: τη μαζική μεταφορά του βάρους στην πραγματική οικονομία.

Το χρέος δεν διαγράφηκε, αλλά άλλαξε χέρια! Και χιλιάδες πολίτες βρέθηκαν σε μία θέση χειρότερη από ποτέ.

Σήμερα, το συνολικό ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα έχει φτάσει σε δυσθεώρητα επίπεδα, ξεπερνώντας τα 407 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025. Αυτή η συσσώρευση χρέους, σε συνδυασμό με την επιθετική διαχείριση από τα funds, συνεχίζει να προκαλεί δομικές αναταράξεις στην αγορά εργασίας, στη στεγαστική ασφάλεια και στην ευρύτερη κοινωνική συνοχή.

Η Αγωνιστική Κίνηση κατά των Πλειστηριασμών Χανίων

Στα Χανιά, μια μικρή ομάδα ανθρώπων, αγωνίζεται να ενημερώσει την κοινωνία για την πραγματική διάσταση του προβλήματος των πλειστηριασμών. Έχει πετύχει να επικοινωνήσει το μήνυμα ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται σε αδυναμία να ανταποκριθούν στην εκπλήρωση δυσβάστακτων υποχρεώσεων δεν είναι «μπαταξήδες», όπως τους χαρακτήριζαν κάποιοι πολιτικοί, αλλά άνθρωποι που εγκλωβίστηκαν από τις συνθήκες που δημιούργησε η οικονομική κρίση.

Μιλήσαμε με την Ελένη Ραβάνη, ιδρυτικό μέλος αυτής της πρωτοβουλίας αλλά και με τον Χαράλαμπο Κουκιανάκη, Δήμαρχο Αποκορώνου, τον μόνο δήμαρχο στην Κρήτη που βγήκε μπροστά και στήριξε κάτοικο της περιοχής, του οποίου η πρώτη κατοικία είχε βγει σε πλειστηριασμό. Η κρίση, ποτέ πραγματικά δεν τελείωσε.

Η Κρήτη που «δεν είναι φτωχό νησί» — αλλά ερημώνει

Η Αγωνιστική Κίνηση κατά των Πλειστηριασμών Χανίων δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2025 — και γεννήθηκε από προσωπική ανάγκη. «Είχαμε εμείς οι ίδιοι πρόβλημα στην οικογένειά μας — η δική μου οικογένεια – πρόβλημα με το σπίτι μας», εξηγεί η Ελένη Ραβάνη. «Και αποφασίσαμε να μην το αντιμετωπίσουμε ως ένα ατομικό πρόβλημα, μία ατομική δυστυχία».

Στην Κρήτη παρουσίαζεται το εξής οξύμωρο… «Ενώ στο νησί κυκλοφορεί πολύ χρήμα, την ίδια στιγμή, πάρα πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν πολύ σοβαρά οικονομικά προβλήματα.»

Όπως μας λέει, πριν την κρίση του 2008 υπήρχε στην Κρήτη μια μεγάλη μεσαία τάξη που «έβλεπε με αισιοδοξία το μέλλον — ήθελαν να αγοράσουν σπίτι, να χτίσουν για τα παιδιά τους, να κάνουν μια επένδυση». Ο δανεισμός, μας είπε, «ήταν απότοκο ακριβώς της ύπαρξης αυτής της μεσαίας τάξης και των συνθηκών διαβίωσής της».

Μετά την οικονομική κρίση όμως, τα πράγματα άλλαξαν. «Οι υποχρεώσεις παρέμειναν οι ίδιες, αλλά τα λεφτά μειώθηκαν». Περιγράφει μία διαδικασία αναδιανομής του πλούτου εις βάρος των απλών πολιτών: «Οι τράπεζες ξεφορτώθηκαν τα δάνεια, ανακεφαλαιοποιήθηκαν. Η ψαλίδα άνοιξε. Το βάρος το επωμίσθηκε όλο ο απλός πολίτης που τώρα βρίσκεται σε μία θέση να αγωνίζεται να τα βγάλει πέρα και να κρατήσει το σπίτι του»

Τα στοιχεία αποτυπώνουν την αλήθεια αυτών που λέει.

Σύμφωνα με αναλύσεις της αγοράς, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2025, τα δάνεια που τελούσαν υπό τη διαχείριση των servicers προσέγγιζαν τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος αυτού του ποσού, αντιστοιχεί σχεδόν στο 1/3 του συνολικού ΑΕΠ της Ελλάδας!

Από αυτό το δυσθεώρητο ποσό, τα 28 δισ. ευρώ αφορούν δάνεια επιχειρήσεων, ενώ τα υπόλοιπα 42 δισ. ευρώ αφορούν δάνεια ιδιωτών.

Μέσα σε αυτή την τελευταία κατηγορία κρύβεται ίσως η πιο ευαίσθητη κοινωνική συνιστώσα: περισσότερα από 25 δισεκατομμύρια ευρώ είναι στεγαστικά δάνεια νοικοκυριών.

Αυτό σημαίνει ότι εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά, οι κατοικίες των οποίων αποτελούν την εξασφάλιση αυτών των δανείων, είναι άμεσα εκτεθειμένα στον κίνδυνο της αναγκαστικής ρευστοποίησης.

Το πρόβλημα των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων στην Ελλάδα δεν έχει πραγματικά μειωθεί στο σύνολό του• έχει απλώς μετασχηματιστεί. Έχει μεν πάψει να αποτελεί συστημικό κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα του εγχώριου τραπεζικού κλάδου, αλλά έχει μετεξελιχθεί σε έναν κολοσσιαίο, διάχυτο κίνδυνο για την κοινωνική συνοχή, τη στεγαστική ασφάλεια και την ευρύτερη οικονομική δραστηριότητα.

Χιλιάδες ακίνητα προς πλειστηριασμό στην Κρήτη

Τα στοιχεία μέσα από την πλατφόρμα e-auction αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος και για την κατ’ άλλα πλούσια Κρήτη.

Από τον Μάρτη του 2025 έως τον Μάρτη του 2026, 2.192 ακίνητα μπήκαν σε πλειστηριασμό εκ των οποίων 400 ολοκληρώθηκαν με κατακύρωση — εξ αυτών των 2.192 ακινήτων, 586 ήταν κατοικίες εκ των οποίων 145 ολοκληρώθηκαν με κατακύρωση.

Μόνο από την αρχή του 2026, 569 ακίνητα βγήκαν στο σφυρί, εκ των οποίων 155 κατοικίες.

Όταν ένας πλειστηριασμός κηρύσσεται άγονος δεν λύνεται κάποιο πρόβλημα. Στην πραγματικότητα δεν αποτελεί παρά μία μικρή ανάσα. Ο νόμος προβλέπει επαναληπτικές διαδικασίες κάθε 30-40 ημέρες, με συνεχώς μειούμενη τιμή — κρατώντας τους οφειλέτες σε καθεστώς διαρκούς ανασφάλειας. Κάθε άγονος πλειστηριασμός προσθέτει νέα έξοδα (αμοιβές συμβολαιογράφου, δημοσιεύσεις) που επιβαρύνουν το χρέος. Και αν τελικά πωληθεί σε χαμηλότερη τιμή, καλύπτεται μικρότερο μέρος της οφειλής!

Στην Αθήνα τα πράγματα είναι πιο οργανωμένα. Υπάρχει η Ενωτική Πρωτοβουλία κατά των Πλειστηριασμών που εδώ και καιρό δίνει αγώνες με σημαντικές επιτυχίες. Η κίνηση στα Χανιά είναι η μοναδική που υπάρχει στην Κρήτη.

Τα μέλη της Κίνησης κάθε μήνα εντοπίζουν τους προγραμματισμένους πλειστηριασμούς — στην πόλη και στην ύπαιθρο — και προσπαθούν να έρθουν σε επαφή με τους ανθρώπους που κινδυνεύουν. Πραγματοποιούνται συνελεύσεις κάθε Δευτέρα στις 9 το βράδυ στον χώρο του Κοινωνικού Στεκιού – Στεκιού Μεταναστών. Εκεί συζητούν τις δράσεις που πρέπει να κάνουν. Και πετυχαίνουν απτά αποτελέσματα.

Μέχρι στιγμής, μέσα από τις δράσεις τους έχουν καταγράψει τέσσερις νίκες — τέσσερις αναστολές πλειστηριασμών. Η πιο χαρακτηριστική ήρθε τον Απρίλιο, στον Αποκόρωνα.

Το δικαστήριο δεν είχε δεχτεί την αναστολή. Η κίνηση βρήκε τον άνθρωπο που αντιμετώπιζε το πρόβλημα, ζήτησε τη βοήθεια του Δήμου Αποκορώνου — ο οποίος, «προς τιμήν του», έστειλε υπόμνημα στην Τράπεζα της Ελλάδος και στον Διοικητή Γ. Στουρνάρα προσωπικά. Το fund δέχτηκε τελικά την προκαταβολή που πρόσφερε ο πολίτης, και η διαδικασία ρύθμισης ξεκίνησε.

Στην Αττική, δήμοι όπως στο Χαϊδάρι, στην Καισαριανή, στην Πετρούπολη έχουν ήδη σταθεί δίπλα σε ανθρώπους που τους κάνουν έξωση από τα σπίτια τους και εμποδίζουν πλειστηριασμούς. Στην Κρήτη όμως, με εξαίρεση τον Δήμο Αποκορώνου, ουδείς έχει δείξει την κοινωνική ευαισθησία να σταθεί δίπλα σε πολίτες που αγωνίζονται για τα αυτονόητα, για τη διάσωση του βιου τους.

Για την κίνηση στα Χανιά, αυτός αποτελεί ένας κυρίαρχος στόχος: η ενημέρωση δήμων, ιδίως στην επαρχία και η απαίτηση στήριξης των πολιτών. «Η επαρχία ερημώνει. Πολλά ακίνητα φεύγουν σε real estate — δεν ξέρουμε σε τι χέρια.», μας λέει η κ. Ραβάνη. Άραγε, σε μία ύπαιθρο που ερημώνει η λύση είναι και αυτοί οι λίγοι που απομένουν να χάνουν τα σπίτια τους από τα funds;

«Χαρακτήριζαν τους ανθρώπους “μπαταξήδες”, ενώ την ίδια στιγμή οι τράπεζες ανακεφαλαιοποιούνταν»

Η Ελένη Ραβάνη χωρίζει την ιστορία των πλειστηριασμών σε δύο περιόδους.

Πριν το 2019, οι πλειστηριασμοί γίνονταν δια ζώσης, σε δικαστικές αίθουσες. Υπό αυτές τις συνθήκες, «είχε μια δυνατότητα ο κόσμος, το κίνημα, να παρέμβει, να εκδηλώσει την αγανάκτησή του, ακόμα και να ακυρώσει πλειστηριασμούς. Αυτό το κίνημα ήταν πάρα πολύ δυνατό και είχε σημαντικότατες επιτυχία», λέει. Μετά το 2019 όμως, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ εισήγαγε τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς, «ήταν σαν να εξατομικεύτηκε το πρόβλημα, ενώ δεν είναι ατομικό. Κανένας δεν έπαιρνε χαμπάρι πότε γινόταν ο πλειστηριασμός, και τι πλειστηριάζεται»

Η μετάβαση, σύμφωνα με την Ελένη Ραβάνη, δεν ήταν τυχαία:

«Εφόσον τα funds είχαν αγοράσει τα δάνεια — και μάλιστα σε εξευτελιστικές τιμές — ήθελαν η διαδικασία να προχωρά γρήγορα και χωρίς εμπόδια».

Στο πλαίσιο αυτό, περιγράφει και την σταδιακή κυριαρχία ενός κλίματος δαιμονοποίησης των δανειοληπτών: «Η κυρίαρχη προπαγάνδα επένδυσε το ζήτημα με ενοχικά συμπλέγματα.

Μέσα σε έναν κόσμο που κινείται με βάση το χρήμα, το να μην έχεις χρήμα, το να βρίσκεσαι σε οικονομική αδυναμία, σήμαινε ότι δεν είσαι και άξιος… ότι δεν είσαι και έντιμος…
Χαρακτήριζαν τους ανθρώπους ως “μπαταξήδες”, ενώ την ίδια στιγμή οι τράπεζες ανακεφαλαιοποιούνταν και τα funds αγόραζαν τα δάνεια σε εξευτελιστικές τιμές».

Πόσοι άραγε άνθρωποι στην Ελλάδα αυτοκτόνησαν από αυτόν τον συνδυασμό τρομερής πίεσης λόγω οικονομικής αδυναμίας για την οποία δεν έφεραν το κύριο μέρος της ευθύνης και της ενοχοποίησής τους από πολιτικούς και μέρος της κοινωνίας;

Η τουριστική Κρήτη ως δέλεαρ

Σύμφωνα με την κ. Ραβάνη τα funds δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ακίνητα σε μέρη όπως τα Χανιά γιατί έχουν πολύ μεγαλύτερη αξία λόγω και της τουριστικής ανάπτυξης.
Όμως, όπως σημειώνει, «αυτή είναι η λογική του απανθρωπισμού».

«Δεν μπορούμε να τα μετράμε όλα μόνο με γνώμονα το κέρδος. Όταν ο άλλος έχει ένα σπίτι από τον πατέρα του, που το πήρε από τον παππού του, και πήρε δάνειο για να το αναστηλώσει, και πας εσύ και του το παίρνεις — δεν παίρνεις απλά ένα ακίνητο, σβήνεις την ιστορία μίας ολόκληρης οικογένειας!».

Τα funds, σύμφωνα με τη Ραβάνη, αποφεύγουν τη δημοσιότητα:

«Δεν θέλουν να μάθει ο κόσμος πόσο αρπακτικά είναι. Γιατί είναι εταιρείες-φαντάσματα, που λειτουργούν παράνομα, δεν φορολογούνται — όλες μαζί σε ένα γραφείο, σε κάποιον όροφο στο Δουβλίνο.»

Στην Κρήτη, όπως αναφέραμε και νωρίτερα, 2.192 ακίνητα μπήκαν σε πλειστηριασμό σε ένα χρόνο. Στην πραγματικότητα όμως υπάρχει ένας πολύ μεγαλύτερος αριθμός οικογενειών που βρίσκονται στα πρόθυρα.

Όπως σημειώνει η κ. Ραβάνη, στοιχεία γι’ αυτόν τον κρυφό αριθμό δεν υπάρχουν. Όμως, όπως σημειώνει: «Όσο δεν αντιμετωπίζεται το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους με την απαραίτητη πολιτική βούληση, θα έχουμε συνεχώς αυτό το φαινόμενο — Χρειάζεται αλλαγή πολιτικής.»

Η κ. Ραβάνη θέτει κι ένα ερώτημα προς κάθε δήμαρχο στην Κρήτη:

«Τι λέμε Τοπική Αυτοδιοίκηση; Να μαζεύει τα σκουπίδια και να δίνει δύο πακέτα μακαρόνια τα Χριστούγεννα και το Πάσχα; Η απαίτηση σήμερα είναι να σταθεί δίπλα σε δημότες που κινδυνεύουν να χάσουν την κατοικία τους. Θα πρέπει να γίνουν ρυθμίσεις με κριτήριο όχι το κέρδος του fund, αλλά να σωθεί η πρώτη κατοικία και να παραμείνουν βιώσιμες περιοχές… ειδικά στην επαρχία».

Το μήνυμα που θέλει να περάσει σε όσους βρίσκονται σε μία κατάσταση να αγωνίζονται για να σώσουν το σπίτι τους είναι σαφές:

«Κανείς δεν πρέπει να νιώθει ένοχος. Είναι μια συγκεκριμένη πολιτική. Υπάρχουν κι άλλοι στην ίδια κατάσταση. Μπορούμε, όλοι μαζί, αν δείξουμε εμπιστοσύνη ο ένας στον άλλον, να έχουμε επιτυχίες.»

Όταν ο Άρειος Πάγος στήριξε τα funds και όχι τους πολίτες

Σχετικά με τα funds και τους servicers, καλό είναι να παραθέσουμε κάποια επιπλέον στοιχεία:

Η συντριπτική πλειονότητα των funds δεν διατηρεί φυσική ή νομική παρουσία στην Ελλάδα, αλλά διατηρεί την έδρα της σε δικαιοδοσίες με εξαιρετικά ευνοϊκά φορολογικά καθεστώτα, όπως το Δουβλίνο της Ιρλανδίας.

Λόγω της έλλειψης φυσικής παρουσίας των funds, οι servicers – Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (Ε.Δ.Α.Δ.Π.) – αναλαμβάνουν, κατόπιν αυστηρής αδειοδότησης από την Τράπεζα της Ελλάδος, την πρακτική και καθημερινή διαχείριση των χαρτοφυλακίων. Αυτοί διενεργούν την επικοινωνία με τους δανειολήπτες, διαπραγματεύονται τις ρυθμίσεις οφειλών και, όταν απαιτείται, επισπεύδουν τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης και τους πλειστηριασμούς.

Ένα κρίσιμο δομικό στοιχείο προστασίας του δανειολήπτη που εισήγαγε αρχικά ο Ν. 4354/2015, προκειμένου να αμβλύνει τις κοινωνικές αντιδράσεις, ήταν η προϋπόθεση της προηγούμενης εξώδικης πρόσκλησης. Συγκεκριμένα, ο νόμος επέβαλε στα πιστωτικά ιδρύματα την υποχρέωση, πριν προσφέρουν προς πώληση μια απαίτηση από κόκκινο δάνειο, να έχουν καλέσει τον δανειολήπτη σε διακανονισμό βάσει συγκεκριμένης γραπτής πρότασης κατάλληλης ρύθμισης, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Δεοντολογίας του Ν. 4224/2013.

Όμως τα ξένα funds και οι servicers σύντομα αναζήτησαν ταχύτερες, φθηνότερες και λιγότερο ρυθμισμένες οδούς για την επίτευξη των στόχων τους.

Εκμεταλλευόμενα τη διαστρωμάτωση της ελληνικής νομοθεσίας, επέλεξαν σε μαζική κλίμακα να μην υπαγάγουν τις συναλλαγές τους στον νέο νόμο, αλλά να πραγματοποιούν τις τιτλοποιήσεις και τις μεταβιβάσεις των δανειακών χαρτοφυλακίων κάνοντας χρήση του προϋφιστάμενου Ν. 3156/2003 (περί τιτλοποίησης απαιτήσεων), ενός νόμου που είχε δημιουργηθεί σε μια εντελώς διαφορετική οικονομική συγκυρία για την ανάπτυξη της κεφαλαιαγοράς, πετυχαίνοντας έτσι εκτεταμμένα φορολογικά πλεονεκτήματα και παρακάμπτωντας την όποια προστασία του δανειολήπτη.

Κι ενώ το λογικό θα ήταν η πολιτεία να ταχθεί υπέρ των πολιτών και να σταματήσει αυτή τη νομική «πονηριά», τον Φεβρουάριο του 2023, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, συνεδριάζοντας επί του φλέγοντος αυτού ζητήματος, εξέδωσε την υπ’ αριθμ. 1/2023 απόφασή της, λύνοντας οριστικά τον νομικό γόρδιο δεσμό …υπέρ των funds και των εταιρειών διαχείρισης.

Η απόφαση αυτή θεωρήθηκε ορόσημο για το τραπεζικό σύστημα, αλλά και σημείο καμπής για τους δανειολήπτες, καθώς πρακτικά απελευθέρωσε τον δρόμο για τη διενέργεια μαζικών πλειστηριασμών, αφαιρώντας το βασικότερο νομικό και διαδικαστικό εμπόδιο που επικαλούνταν οι δικηγόροι.

Σημειώνουμε επίσης ότι το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα δεν υποχρεώνει τα funds και τους servicers να καταγράφουν και να δημοσιοποιούν στα δικαστήρια τη λογιστική αξία με την οποία απέκτησαν τα κόκκινα δάνεια. Αυτό σημαίνει ότι ένα fund μπορεί να αγοράσει στη δευτερογενή αγορά ένα δάνειο μόλις στο 10% ή 15% της ονομαστικής του αξίας και, στη συνέχεια, να επιδιώξει αδιάλλακτα να ανακτήσει το 70% ή το 100% αυτής της αξίας μέσω της εκπλειστηρίασης του ακινήτου του οφειλέτη.

Ο Δήμαρχος στα Χανιά που δεν έμεινε απαθής

Ο Χαράλαμπος Κουκιανάκης, Δήμαρχος Αποκορώνου, είναι — απ’ όσο γνωρίζουμε — ο μοναδικός δήμαρχος στην Κρήτη που παρενέβη ενεργά σε υπόθεση πλειστηριασμού. Η υπόθεση αφορούσε πολίτη της περιοχής, γνωστό και αγαπητό στην κοινότητα, οικογενειάρχη. Ο συγκεκριμένος πολίτες πήρε δάνειο 225.000 ευρώ, είχε καταβάλλει 280.000 ευρώ, εξόφληση 110.000 ευρώ από το κεφάλαιο — και το σπίτι του όμως βρέθηκε στο σφυρί…

«Καμία σημασία δεν έχουν τα έργα, αν στο επίκεντρο της όποιας πολιτικής δεν είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Δεν μπορούσαμε να μείνουμε απαθείς», είπε ο Δήμαρχος Αποκορώνου. Ο δήμος κινήθηκε άμεσα — προς τους κρατικούς μηχανισμούς, τη συγκεκριμένη τράπεζα, τον Διοικητή της Τράπεζας Ελλάδος, «όπου ομολογουμένως βρήκαμε ανταπόκριση».

Η κατάληξη ήταν θετική. Ενώ ο πολίτης πρόσφερε 90.000 ευρώ και το fund αρνιόταν, τελικά ο διακανονισμός έγινε με προκαταβολή μόλις 15.000 ευρώ. Ο Χαράλαμπος Κουκιανάκης χαρακτηρίζει την συγκεκριμένη εξέλιξη ως «μια νίκη της κοινωνίας». «Ένα σπίτι που εκτιμάται σε πολλές εκατοντάδες χιλιάδες να βγαίνει στο σφυρί για 240.000, μόνο και μόνο για να καρπωθούν κάποιοι οφέλη.»

Δεσμεύτηκε ότι ο δήμος θα συνεχίσει: «Θα είμαστε στο πλευρό όλων εκείνων που βρίσκονται σε αυτές τις καταστάσεις — είτε δεν μπορούν πλέον να ανταποκριθούν, είτε ενώ πλήρωναν, γιατί ο συγκεκριμένος πλήρωνε το δάνειό του.»

Ερωτηθείς αν τα funds ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για ακίνητα σε τουριστικές περιοχές, ο Κουκιανάκης απάντησε: «Η γη — όχι μόνο στον Αποκόρωνα, σε όλη την Ελλάδα εχει τεράστια αξία. Και γι’ αυτό ακριβώς είναι και το δέλεαρ.»

Ο Δήμος Αποκορώνου έδειξε ότι οι δήμοι μπορούν να έχουν σημαντικό ρόλο δίνοντας θεσμική κάλυψη στους αγώνες που δίνουν πολίτες για τη διάσωση της περιουσίας τους και αποτελώντας ταυτόχρονα τη γέφυρα για την αποτελεσματική μεταβίβσα των αιτημάτων τους προς την κεντρική εξουσία.

Το ερώτημα είναι, θα ακολουθήσουν κι άλλοι το παράδειγμα του Δήμαρχου Αποκορώνου;

Ιδιωτικό χρέος: Ένα πρόβλημα που έχει ξεφύγει από κάθε όριο

Το ζήτημα των πλειστηριασμών ειδικά της πρώτης κατοικίας πολιτών δεν αναμένεται να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά όσο δεν αντιμετωπίζεται το πραγματικό πρόβλημα που είναι η γιγάντωση του ιδιωτικού χρέους.

Τα πλέον πρόσφατα και αποκαλυπτικά στοιχεία των επίσημων αρχών πιστοποιούν ότι το συνολικό ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα έχει ξεφύγει από κάθε όριο ομαλής βιωσιμότητας.

Με βάση τα δεδομένα του τρίτου τριμήνου του 2025, η συνολική δανειακή επιβάρυνση (συμπεριλαμβανομένων όλων των μορφών οφειλών) που βαραίνει τα ελληνικά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις ανήλθε στο ιλιγγιώδες ποσό των 407,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το μέγεθος αυτό ισοδυναμεί με περίπου 164% του ελληνικού ΑΕΠ, καταγράφοντας μάλιστα συνεχιζόμενη αυξητική τάση, καθώς το προηγούμενο έτος (2024) βρισκόταν στα 392,8 δισ. ευρώ.

Το πλέον ανησυχητικό και δομικά προβληματικό στοιχείο αυτού του αποθέματος των 407,6 δισεκατομμυρίων είναι η ποιότητά του.

Από το συνολικό αυτό ποσό, τα 236,5 δισ. ευρώ (ήτοι το 58% του συνόλου) δεν είναι ενήμερα δάνεια που χρηματοδοτούν την ανάπτυξη, αλλά εμπίπτουν στην κατηγορία των ληξιπρόθεσμων, βαθιά καθυστερημένων υποχρεώσεων κυρίως προς το κράτος (φορολογικές και ασφαλιστικές εκκρεμότητες).

Η εξήγηση για το πώς μια ευρωπαϊκή χώρα έφτασε να συσσωρεύσει ένα τόσο δυσθεώρητο ποσό ιδιωτικού (και κυρίως ληξιπρόθεσμου) χρέους δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε “κουλτούρα κακοπληρωτών” –όπως συχνά αναφέρεται για τους “στρατηγικούς κακοπληρωτές” που εκτιμάται ότι αποτελούσαν μόλις το 20% των συνολικών Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων – αλλά στις βαθιές και αλληλένδετες μακροοικονομικές παθογένειες της πολιτικής λιτότητας των τελευταίων 15 ετών:

Η κατάρρευση του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2008-2016 οδήγησε σε δραματική και απότομη συρρίκνωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος. Τα νοικοκυριά, τα οποία είχαν δανειστεί με βάση τις προσδοκίες εισοδημάτων της δεκαετίας του 2000, βρέθηκαν ξαφνικά να καλούνται να εξυπηρετήσουν τα ίδια δάνεια με μισθούς μειωμένους κατά 30% ή 40%.

Ακόμη και σήμερα, εν έτει 2024-2025, σε μία περίοδο που οι αριθμοί ευημερούν, ο πληθωρισμός και το αυξημένο κόστος διαβίωσης ροκανίζουν την αγοραστική δύναμη. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ το ονομαστικό διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε κατά 1,4% το τέταρτο τρίμηνο του 2024, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών (αφού αφαιρεθεί ο πληθωρισμός) μειώθηκε ουσιαστικά κατά 2,6%.

Στην προσπάθεια εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους –το οποίο παρότι βαίνει μειούμενο, παρέμενε στο 154,2% του ΑΕΠ το 2024, και πάλι το υψηλότερο στην ΕΕ – οι μνημονιακές κυβερνήσεις επέβαλαν αλλεπάλληλους άμεσους και έμμεσους φόρους (όπως ο ΕΝΦΙΑ) και δραματικά αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές σε μια ήδη εξαντλημένη φορολογική βάση.
Ο αποτελεσματικός φορολογικός συντελεστής (effective tax rate) τόσο στο κεφάλαιο (ιδίως λόγω της αντιμετώπισης των ελεύθερων επαγγελματιών) όσο και στην εργασία εκτοξεύθηκε σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο.

Αυτή η υπέρμετρη επιβάρυνση δημιούργησε ισχυρά αντικίνητρα, οδήγησε σε αδυναμία πληρωμής τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και προκάλεσε την ανεξέλεγκτη συσσώρευση χρεών στην ΑΑΔΕ και τον ΕΦΚΑ.

Ίσως η πιο τεχνική, αλλά κρίσιμη, αιτία για το νούμερο των 407 δισ. είναι η μαθηματική λειτουργία του ανατοκισμού.

Τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο (φόροι) και τα “κόκκινα” δάνεια προς τις Τράπεζες και τα Funds κεφαλαιοποιούνταν συνεχώς όλα αυτά τα χρόνια.

Τα εξαιρετικά υψηλά επιτόκια υπερημερίας και τα αλλεπάλληλα διοικητικά πρόστιμα πολλαπλασίασαν τις αρχικές βασικές οφειλές σε βαθμό που το σημερινό οφειλόμενο ποσό να μην ανταποκρίνεται πλέον σε καμία περίπτωση στην πραγματική αξία του αρχικού κεφαλαίου που δανείστηκε ή του φόρου που δεν καταβλήθηκε.

Η άρση της προστασίας της κατοικίας, σε συνδυασμό με την πλήρη ενίσχυση του νομικού οπλοστασίου των funds (επιβεβαιωμένη από την ιστορική απόφαση 1/2023 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου), οδήγησε αναπόδραστα στην εκτίναξη των πλειστηριασμών σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Τα επίσημα στοιχεία είναι αμείλικτα: το 2022, η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) κατέγραψε 5.760 ολοκληρωμένους πλειστηριασμούς (εμφανίζοντας εντυπωσιακή αύξηση της τάξης του 140,7% σε σχέση με το 2021) και 14.939 κατασχετήριες εκθέσεις, επιδόσεις που συνιστούν απόλυτο ρεκόρ της τελευταίας δεκαετίας.

Η αυξητική αυτή τάση συνεχίστηκε αμείωτη καθ’ όλη τη διάρκεια του 2023, του 2024 και του 2025.

Το κύμα αυτό υλοποιείται πλέον ταχύτατα μέσα από την κεντρική πλατφόρμα των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών (eauction.gr), όπου καθημερινά βγαίνουν «στο σφυρί» εκατοντάδες ακίνητα.

Πέρα από την προφανή απώλεια της στέγης, υπάρχει μια εξαιρετικά βαθιά, συστημική συνέπεια της υπερχρέωσης η οποία συχνά αποσιωπάται στον κυρίαρχο δημόσιο λόγο:
Η διαρκής, αγωνιώδης προσπάθεια των νοικοκυριών για την αποπληρωμή του ιδιωτικού χρέους απορροφά παραγωγικούς πόρους που σε άλλη περίπτωση θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην εγχώρια κατανάλωση και την επιχειρηματική καινοτομία, στη βελτίωση των μισθών, φρενάροντας έτσι εσαεί την οργανική οικονομική ανάπτυξη της χώρας και δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο υποανάπτυξης.

Άραγε, η Ελλάδα έχει το περιθώριο να συνεχιζει εγκλωβισμένη στις δαγκάνες του χρέους; Λαμβάνοντας υπόψη τις θυσίες που έγιναν από τον ελληνικό λαό για την αντιμετώπιση του προβλήματος χρέους της χώρας, τη φυγή εκατοντάδων χιλιάδων νέων που συνεχίζεται και σήμερα, αυτό που αποτυπώνεται είναι η αποτυχία αυτών των πολιτικών και η ανάγκη μίας ριζικά διαφορετικής αντιμετώπισης του ζητήματος που θα βάζει στο προσκήνιο την κοινωνία και τις ανάγκες των πολιτών.

Υπάρχει όμως η πολιτική βούληση για μία τόσο αναγκαία αλλαγή; Προς το παρόν, όχι.

Ως τότε, πρωτοβουλίες όπως αυτή της Αγωνιστικής Κίνησης κατά των Πλειστηριασμών στα Χανιά θα είναι όχι μόνο χρήσιμες, αλλά αναγκαίες.