Σε μία εξαιρετικά σημαντική κινηματογραφική καταγραφή για τους μηχανισμούς του σύγχρονου πολέμου και την ανθρωπιστική κρίση στη Μέση Ανατολή στρέφει τους προβολείς του το 14ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, εξασφαλίζοντας την ειδική προβολή του ερευνητικού ντοκιμαντέρ «NAZA» των Ισραηλινών δημιουργών Γιουβάλ Άμπραχαμ (Yuval Abraham) και Ρέιτσελ Σορ (Rachel Szor).

Η ταινία, η οποία απέσπασε το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο Φεστιβάλ Βενετίας 2026, θα παρουσιαστεί την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2026, στις 15:00, στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων, στο πλαίσιο της ενότητας «Με το Βλέμμα στον Κόσμο!».

Φέρνοντας στο φως τις αποκαλύψεις 24 στελεχών και αξιωματικών του ισραηλινού στρατιωτικού μηχανισμού πληροφοριών υπό καθεστώς αυστηρής ανωνυμίας, το ντοκιμαντέρ καταγράφει εκ των έσω τη λειτουργία αυτοματοποιημένων συστημάτων επιτήρησης και εξ αποστάσεως στοχοποίησης, θέτοντας το καίριο ερώτημα για το κατά πόσο οι απώλειες αμάχων στις επιχειρήσεις στη Γάζα αποτελούν όντως «παράπλευρες» συνέπειες.

Η προβολή στα Χανιά και η διεθνής διάκριση στη Βενετία

Η εξασφάλιση της προβολής του «NAZA» από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων εντάσσει τη διοργάνωση στον πυρήνα των διεθνών κινηματογραφικών συζητήσεων. Οι σκηνοθέτες Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ συγκαταλέγονται στους τέσσερις συνδημιουργούς του ντοκιμαντέρ «Καμιά Άλλη Γη» (No Other Land), έργου που τιμήθηκε με το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ καθώς και με το Βραβείο Χρυσής Αθηνάς στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα των 30ών Νυχτών Πρεμιέρας.

Μετά τη διάκριση στο Φεστιβάλ Βενετίας 2026, το σκηνοθετικό δίδυμο παρουσιάζει στα Χανιά μια έρευνα που εισχωρεί απευθείας στο εσωτερικό της ισραηλινής στρατιωτικής δομής. Η ειδική προβολή της 28ης Οκτωβρίου στο Πνευματικό Κέντρο της πόλης δίνει στο κοινό τη δυνατότητα να παρακολουθήσει μία από τις πλέον συζητημένες καταγραφές της σύγχρονης ερευνητικής κινηματογραφίας.

«Nezek Agavi»: Το ακρωνύμιο των απωλειών και οι μυστικές ταράτσες του Τελ Αβίβ

Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από τα αρχικά του εβραϊκού στρατιωτικού όρου Nezek Agavi (NAZA), ο οποίος μεταφράζεται ως «παράπλευρη απώλεια» και χρησιμοποιείται επιχειρησιακά για τον προσδιορισμό των αναμενόμενων απωλειών μεταξύ των αμάχων κατά τη διάρκεια μιας πολεμικής επιχείρησης.

Το κεντρικό ερευνητικό ερώτημα που θέτουν οι δημιουργοί είναι το κατά πόσο οι θάνατοι αυτοί παραμένουν ακούσιοι ή αν εντάσσονται σε έναν προκαθορισμένο αλγοριθμικό σχεδιασμό. Για να δώσουν απαντήσεις, οι σκηνοθέτες οργάνωσαν μυστικές, νυχτερινές συναντήσεις σε ταράτσες κτιρίων στο Τελ Αβίβ, συγκεντρώνοντας τις καταθέσεις 24 Ισραηλινών στρατιωτών και αξιωματικών. Για λόγους ασφαλείας, τα πρόσωπα και οι φωνές των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος (whistleblowers) έχουν αλλοιωθεί ψηφιακά.

Το πρόγραμμα «Lavender» και η κυνική μηχανοποίηση των εκτελέσεων

Μέσα στα 80 λεπτά της διάρκειας του φιλμ αποτυπώνονται μαρτυρίες καθοριστικής σημασίας για όσα διαδραματίστηκαν κατά τα προηγούμενα —τουλάχιστον τρία— χρόνια στη Λωρίδα της Γάζας. Στο επίκεντρο των αποκαλύψεων τίθεται το ψηφιακό σύστημα «Lavender», μία πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης που φακελώνει τα τηλέφωνα των Παλαιστινίων, παρακολουθώντας και αποκωδικοποιώντας συστηματικά τις συνομιλίες τους.

Παρότι ο Γιουβάλ Άμπραχαμ είχε φέρει στο φως την ύπαρξη του Lavender μέσω δημοσιογραφικών ερευνών, η ταινία προσδίδει νέα βαρύτητα στο θέμα, καθώς ο μηχανισμός περιγράφεται αναλυτικά από τα ίδια τα στελέχη που τον χειρίστηκαν. Οι συνεντευξιαζόμενοι εξηγούν πώς ο αλγόριθμος χρησιμοποιείται για την επιλογή ανθρώπινων στόχων προς παρακολούθηση ή εξ αποστάσεως θανάτωση, με ορισμένους εξ αυτών να περιγράφουν τις διαδικασίες με ωμό και κυνικό τρόπο, παραπέμποντας σε πίστες βιντεοπαιχνιδιού.