Από μικρό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια, λέει η παροιμία…

Τρελό πήγαν να τον βγάλουν, ρακοσυλλέκτη τον γράφουν οι ειδήσεις… Κανείς όμως δεν είπε ότι ήταν ένας άνθρωπος, ένας 89χρονος υπερηλικας, οργισμένος που προχώρησε σε μία πράξη απόγνωσης επειδή, όπως είπε μία μέρα νωρίτερα, 20 χρόνια προσπαθεί να βγάλει σύνταξη από το ΕΦΚΑ και δεν μπορεί… Δε μπορούσε να βγάλει, σύμφωνα με τις τελευταίες αναφορές, για 400 ένσημα!

Άραγε, πόσοι Έλληνες έχουν φτάσει στην απόγνωση προσπαθώντας να βρουν μία άκρη με τον ΕΦΚΑ; Πόσοι χρωστούν στον ΕΦΚΑ και αυτή τη στιγμή είναι ανασφάλιστοι, χωρίς δικαιώματα σύνταξης;

Η Ελλάδα μπορεί να έχει βγει από τα μνημόνια, αλλά δεν υπάρχει καμία επιστροφή σε καμία κανονικότητα, όσο κι αν αυτοθαυμάζεται ο Μητσοτάκης.

Χαρακτηριστικό είναι και το εξής:

Με βάση τα δεδομένα του τρίτου τριμήνου του 2025, η συνολική δανειακή επιβάρυνση (συμπεριλαμβανομένων όλων των μορφών οφειλών) που βαραίνει τα ελληνικά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις ανήλθε στο ιλιγγιώδες ποσό των 407,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το μέγεθος αυτό ισοδυναμεί με περίπου 164% του ελληνικού ΑΕΠ, καταγράφοντας μάλιστα συνεχιζόμενη αυξητική τάση, καθώς το προηγούμενο έτος (2024) βρισκόταν στα 392,8 δισ. ευρώ.

Το πλέον ανησυχητικό και δομικά προβληματικό στοιχείο αυτού του αποθέματος των 407,6 δισεκατομμυρίων είναι η ποιότητά του.

Από το συνολικό αυτό ποσό, τα 236,5 δισ. ευρώ (ήτοι το 58% του συνόλου) δεν είναι ενήμερα δάνεια που χρηματοδοτούν την ανάπτυξη, αλλά εμπίπτουν στην κατηγορία των ληξιπρόθεσμων, βαθιά καθυστερημένων υποχρεώσεων κυρίως προς το κράτος (φορολογικές και ασφαλιστικές εκκρεμότητες).

Με λίγα λόγια, το συνολικό ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα έχει ξεφύγει από κάθε όριο ομαλής βιωσιμότητας.

Η εξήγηση για το πώς μια ευρωπαϊκή χώρα έφτασε να συσσωρεύσει ένα τόσο δυσθεώρητο ποσό ιδιωτικού (και κυρίως ληξιπρόθεσμου) χρέους δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε “κουλτούρα κακοπληρωτών” –όπως συχνά αναφέρεται για τους “στρατηγικούς κακοπληρωτές” που εκτιμάται ότι αποτελούσαν μόλις το 20% των συνολικών Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων – αλλά στις βαθιές και αλληλένδετες μακροοικονομικές παθογένειες της πολιτικής λιτότητας των τελευταίων 15 ετών:

Η κατάρρευση του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2008-2016 οδήγησε σε δραματική και απότομη συρρίκνωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος. Τα νοικοκυριά, τα οποία είχαν δανειστεί με βάση τις προσδοκίες εισοδημάτων της δεκαετίας του 2000, βρέθηκαν ξαφνικά να καλούνται να εξυπηρετήσουν τα ίδια δάνεια με μισθούς μειωμένους κατά 30% ή 40%.

Ακόμη και σήμερα, εν έτει 2024-2025, σε μία περίοδο που οι αριθμοί ευημερούν, ο πληθωρισμός και το αυξημένο κόστος διαβίωσης ροκανίζουν την αγοραστική δύναμη. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ το ονομαστικό διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε κατά 1,4% το τέταρτο τρίμηνο του 2024, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών (αφού αφαιρεθεί ο πληθωρισμός) μειώθηκε ουσιαστικά κατά 2,6%.

Στην προσπάθεια εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους –το οποίο παρότι βαίνει μειούμενο, παρέμενε στο 154,2% του ΑΕΠ το 2024, και πάλι το υψηλότερο στην ΕΕ – οι μνημονιακές κυβερνήσεις επέβαλαν αλλεπάλληλους άμεσους και έμμεσους φόρους (όπως ο ΕΝΦΙΑ) και δραματικά αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές σε μια ήδη εξαντλημένη φορολογική βάση.

Ο αποτελεσματικός φορολογικός συντελεστής (effective tax rate) τόσο στο κεφάλαιο (ιδίως λόγω της αντιμετώπισης των ελεύθερων επαγγελματιών) όσο και στην εργασία εκτοξεύθηκε σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο.

Αυτή η υπέρμετρη επιβάρυνση δημιούργησε ισχυρά αντικίνητρα, οδήγησε σε αδυναμία πληρωμής τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και προκάλεσε την ανεξέλεγκτη συσσώρευση χρεών στην ΑΑΔΕ αλλά και τον τον ΕΦΚΑ.

Ίσως η πιο τεχνική, αλλά κρίσιμη, αιτία για το νούμερο των 407 δισ. είναι η μαθηματική λειτουργία του ανατοκισμού.

Τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο (φόροι) και τα “κόκκινα” δάνεια προς τις Τράπεζες και τα Funds κεφαλαιοποιούνταν συνεχώς όλα αυτά τα χρόνια.

Τα εξαιρετικά υψηλά επιτόκια υπερημερίας και τα αλλεπάλληλα διοικητικά πρόστιμα πολλαπλασίασαν τις αρχικές βασικές οφειλές σε βαθμό που το σημερινό οφειλόμενο ποσό να μην ανταποκρίνεται πλέον σε καμία περίπτωση στην πραγματική αξία του αρχικού κεφαλαίου που δανείστηκε ή του φόρου που δεν καταβλήθηκε.

Μέσα σε όλο αυτό τον κυκεώνα, ο Έλληνας βρίσκεται απροστάτευτος, η πολιτεία είναι αδιάφορη, τα κόμματα έχουν στρέψει αλλού το βλέμμα τους, αυτοί που αδυνατούν να ανταπεξέλθουν τώρα τους λένε κακοπληρωτές, όχι ανθρώπους που χρήζουν στήριξης! Με αποτέλεσμα να πληθαίνουν οι περιπτώσεις ανθρώπων που πετιούνται στους δρόμους, που βρίσκονται να ζουν ρακένδυτοι, που απελπίζονται, που τους πιάνει απόγνωση. Κάποιοι από αυτούς καταλήγουν στα ψυχιατρεία, άλλοι στις φυλακές. Κάποιοι τρελαίνονται και προχωρούν σε πράξεις απόγνωσης.

Ο 89χρονος τελικά αποκαλύπτεται ότι ήταν γνωστός στους υπαλλήλους, είχε διαμάχη με τον ΕΦΚΑ για κάποια ένσημα που δεν του είχαν αναγνωριστεί η οποία εξελίχθηκε και σε δικαστική διαμάχη την οποία έχασε.

Άραγε, η πράξη του 89χρονου δεν ήταν μία πράξη απόγνωσης; Φταίει ότι ήταν “τρελός” όπως έσπευσε η πλειοψηφία των ΜΜΕ να τον παρουσιάσει, ή ότι ήταν απεγνωσμένος;

Η παροιμία λέει, από μικρό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια. Η αλήθεια του 89χρονου είναι πως η κατάσταση στην Ελλάδα κάθε άλλο παρά κανονική είναι. Και μέρος αυτής της άσχημης, μη φυσιολογικής κατάστασης που έχουμε αποδεχτεί ως κανονική, είναι και ο ΕΦΚΑ.

Χωρίς να αιτιολογούμε τέτοιες πράξεις βίας, το πρόβλημα δεν είναι ατομικό. Δεν αφορά έναν 89χρονο που ξέφυγε που μπορεί να είχε και ψυχικά προβλήματα. Ρωτήστε τους εκατοντάδες Κρητικούς που ταλαιπωρούνται προσπαθώντας να βρούνε άκρη και θα καταλάβετε… Ρωτήστε τους χιλιάδες μικροεπιχειρηματίες που δε μπορούν να ανταπεξέλθούν στο να πληρώνουν υπέρογκα ποσά κάθε μήνα στον ΕΦΚΑ. Ρωτήστε τους εκατομμύρια ασφαλισμένους που βλέπουν ότι τα λεφτά που δίνονται δεν ανταποκρίνονται στις υπηρεσίες που θα έπρεπε να λαμβάνουν στα νοσοκομεία.