Νέα κατάρρευση τμήματος του δυτικού εξωτερικού τοίχου στο ιστορικό φρούριο Ιτζεδίν στο Καλάμι Χανίων προκαλεί οργή και αγανάκτηση, με την «Λαϊκή Συσπείρωση» Κρήτης να καταθέτει ψήφισμα στο Περιφερειακό Συμβούλιο ζητώντας άμεσα μέτρα προστασίας και αποκατάστασης του μνημείου.

Η πρόσφατη κατάρρευση έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενα περιστατικά υλικής υποβάθμισης του φρουρίου, καθώς το 2021 και το 2023 είχαν καταρρεύσει τμήματα του εξωτερικού μαντρότοιχου, του διοικητηρίου και του ανατολικού προμαχώνα. Το Ιτζεδίν, το οποίο από το 1986 έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο και υπάγεται στις αρμοδιότητες του υπουργείου Πολιτισμού, συνεχίζει να ρημάζει λόγω εγκατάλειψης, όπως καταγγέλλουν οι περιφερειακοί σύμβουλοι της «Λαϊκής Συσπείρωσης».

Το φρούριο αποτελεί τόπο ιστορικής μνήμης στενά συνδεδεμένο με την Εθνική Αντίσταση και τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας. Στα κελιά του βασανίστηκαν και πέρασαν την τελευταία τους νύχτα πριν την εκτέλεση κομμουνιστές και αγωνιστές των λαϊκών αγώνων, ενώ παραμένουν ακόμα χαραγμένα στους τοίχους ονόματα και τελευταία λόγια κάποιων από αυτούς. Η συνεχιζόμενη κατάρρευση του μνημείου χαρακτηρίζεται από τους καταθέτοντες το ψήφισμα ως «προσβολή στη μνήμη των νεκρών» και «προαναγγελθέν έγκλημα».

Παρά τις δεσμεύσεις του υπουργείου Πολιτισμού για παρέμβαση σε συνεργασία με τον Δήμο Χανίων και την Περιφέρεια Κρήτης, οι διαδικασίες δεν έχουν προχωρήσει. Η παραχώρηση του φρουρίου από την ΕΤΑΔ στον Δήμο Χανίων έχει ολοκληρωθεί, ωστόσο δεν έχει υπογραφεί η προγραμματική σύμβαση για την αποκατάσταση και ανάδειξή του. Ευθύνες αποδίδονται τόσο στην Περιφέρεια Κρήτης όσο και στον Δήμο Χανίων για την έλλειψη μέριμνας προστασίας του μνημείου.

Υπενθυμίζεται ότι τον Οκτώβριο του 2021 το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης είχε εγκρίνει ομόφωνο ψήφισμα (απόφαση 93/2021, πρακτικό Ν° 17/05-10-2021) για την αποκατάσταση του Ιτζεδίν, με τον περιφερειάρχη να δεσμεύεται για ένταξη των απαιτούμενων μελετών στο ΕΣΠΑ ύστερα από παρεμβάσεις της «Λαϊκής Συσπείρωσης», του παραρτήματος Χανίων της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και μαζικών φορέων.

Το ψήφισμα που κατατέθηκε στις 19 Μαΐου 2026 υπογράφεται από τους περιφερειακούς συμβούλους Μαρινάκη Αλέκο, Βρύσαλη Δημήτρη και Μανουσάκη Νίκο και ζητά από το Περιφερειακό Συμβούλιο να απαιτήσει από την κυβέρνηση κατεπείγουσες ενέργειες για την άμεση αποκατάσταση του φρουρίου με ευθύνη και χρηματοδότηση του κράτους. Το μνημείο πρέπει να αποδοθεί στο κοινό ως χώρος ιστορικής μνήμης, πολιτισμού και εκπαίδευσης, χωρίς επιχειρηματική εκμετάλλευση, όπως επισημαίνεται.