Η έκθεση «Τρεις δρόμοι: Constantine Manos, Nikos Economopoulos, Enri Canaj» που παρουσιάζεται στο MUSEO TZORTZI στον Άγιο Νικόλαο, σε συνδιοργάνωση με το MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, το Μουσείο Μπενάκη, την GREEN PROJECT, την Περιφέρεια Κρήτης και το Δήμο Αγίου Νικολάου, υπό την Αιγίδα της Πρεσβείας της Αλβανίας στην Ελλάδα, από τις 11 Ιουλίου έως τις 15 Νοεμβρίου 2026, είναι μια πρωτότυπη πρόταση όσο κι ένας φόρος τιμής.

Με όχημα τη φωτογραφία δρόμου, κυρίαρχη καλλιτεχνική τάση του φωτογραφικού μέσου στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, γεφυρώνει τρεις γενιές δημιουργών με κοινό σημείο αναφοράς τη σχέση τους με την Ελλάδα και τη συμμετοχή τους ως μέλη στο φημισμένο πρακτορείο Magnum Photos, που έγραψε από την ίδρυσή του το 1947 μέχρι σήμερα, σε ικανό βαθμό, την ιστορία του σύγχρονου κόσμου σε εικόνες.

Ο Ελληνοαμερικανός Constantine Manos τη δεκαετία του ΄60 ψηλαφεί τη χώρα σαν σύγχρονος Οδυσσέας, αναζητώντας να επουλώσει το λανθάνον τραύμα της μετανάστευσης. Ο Νίκος Οικονομόπουλος διασχίζει την Ελλάδα και τα Βαλκάνια τις τελευταίες δυο δεκαετίες του 20ού αιώνα εστιάζοντας σε μεγάλο βαθμό σε εύθραυστες μειονότητες και αναταραγμένες κοινότητες. Ο Ελληνοαλβανός Enri Canaj, αντίστοιχα, επισκέπτεται τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα μια πατρίδα που δεν γνώρισε κανονικά, αλλά έχει αποτυπωθεί βαθιά στις μνήμες των παιδικών χρόνων και η οποία κατοικεί ακόμη τις οικογενειακές αφηγήσεις.

Η ζωντανή εκφραστικότητα του στιγμιότυπου, η προσήλωση στον καθημερινό, μη προνομιούχο άνθρωπο, ο βαλκανικός χώρος ως μήτρα κοινών βιωμάτων και τραυμάτων, η μελαγχολική ενίοτε λιτότητα των ασπρόμαυρων τόνων σε έναν σύγχρονο κόσμο που ενδύεται πλέον με λαμπρά κορεσμένα χρώματα, ενώνουν τις τρεις γενιές δημιουργών, που διατήρησαν μεταξύ τους διαδοχικά σχέση στήριξης και/ή μαθητείας. Διασχίζοντας την έκθεση εντοπίζει κανείς επίσης αυθόρμητα ιστορικές, αισθητικές και κοινωνικές συνάφειες στο έργο των τριών φωτογράφων, καθώς αποστάζουν από τον κόσμο το ουσιώδες της ζωής και της φωτογραφίας.

Τα έργα των Constantine Manos και Νίκου Οικονομόπουλου προέρχονται από τη συλλογή των Φωτογραφικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Αθήνα.

Επιμέλεια: Ηρακλής Παπαϊωάννου, Επιμελητής MOMUS-Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

Artists’ Talks

MUSEO TZORTZI (Πρώην Δημοτική Πινακοθήκη, Πεζόδρομος 28ης Οκτωβρίου 10, Άγιος Νικόλαος, Κρήτη)

Κυριακή, 12 Ιουλίου 2026, 18:00-20:00

Ο φωτογράφος Enri Canaj συζητά με τον επιμελητή της έκθεσης, Ηρακλή Παπαϊωάννου, και το κοινό για το έργο τους και τις διαστάσεις της φωτογραφίας δρόμου στη σύγχρονη εποχή.

Η συζήτηση θα διεξαχθεί στα ελληνικά, χωρίς διερμηνεία.

Συμμετοχή ελεύθερη.

Ο Constantine Manos (1934-2025) γεννήθηκε στην Κολούμπια της Νότιας Καρολίνας από Έλληνες γονείς και άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στην παγκόσμια φωτογραφία. Σε ηλικία μόλις δεκαεννέα ετών προσλήφθηκε ως επίσημος φωτογράφος της Συμφωνικής Ορχήστρας της Βοστόνης, ενώ αργότερα σπούδασε αγγλική λογοτεχνία και εργάστηκε στη Νέα Υόρκη για τα περιοδικά Esquire, Life και Look.

Από το 1961 έως το 1963 ο Manos έζησε στην Ελλάδα, δημιουργώντας τη σειρά A Greek Portfolio που εκδόθηκε ως λεύκωμα το 1972. Το έργο του βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Φωτογραφίας της Αρλ και την Έκθεση Βιβλίου της Λειψίας, ενώ το 1963 εξασφάλισε την αποδοχή του ως τακτικού μέλους στο θρυλικό πρακτορείο Magnum Photos. Φωτογραφίες του φιλοξενούνται σε κορυφαία ιδρύματα όπως το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστόνης, το Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγου, το Μουσείο Καλών Τεχνών του Χιούστον, το George Eastman House στο Ρότσεστερ και το Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα.

Το 1982 ο Manos πέρασε από την ασπρόμαυρη στην έγχρωμη φωτογραφία. Το 1995 κυκλοφόρησε το βιβλίο American Color, ακολουθούμενο το 2000 από το American Color 2. Το 2003 απέσπασε το Leica Medal of Excellence, μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις στον χώρο.

Ο δεσμός του Manos με την Ελλάδα υπήρξε καθοριστικός και για την επόμενη γενιά. Ο Νίκος Οικονομόπουλος, γεννημένος στην Πελοπόννησο το 1953, σπούδασε νομικά και εργάστηκε ως δημοσιογράφος στην Πάρμα της Ιταλίας πριν αφιερωθεί στη φωτογραφία. Έγινε μέλος του Magnum Photos το 1990 μετά από πρόταση του ίδιου του Constantine Manos, και οι φωτογραφίες του άρχισαν να δημοσιεύονται σε εφημερίδες και περιοδικά σε όλο τον κόσμο.

Την ίδια περίοδο ο Οικονομόπουλος άρχισε να ταξιδεύει και να φωτογραφίζει εκτεταμένα στα Βαλκάνια. Η σειρά αυτή κέρδισε το Mother Jones Award για έργο σε εξέλιξη. Ολοκληρώνοντας το πρότζεκτ των Βαλκανίων το 1994, έγινε πλήρες μέλος του Magnum Photos. Το βιβλίο του In the Balkans κυκλοφόρησε το 1995 στη Νέα Υόρκη και την Αθήνα.

Τη δεκαετία του 1990 ο Οικονομόπουλος άρχισε να δουλεύει με θέματα συνόρων και διέλευσής τους, φωτογραφίζοντας τους κατοίκους της «Πράσινης Γραμμής» στην Κύπρο, τους παράτυπους μετανάστες της ελληνοαλβανικής μεθορίου και τη μαζική μετανάστευση των Αλβανών του Κοσόβου. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 άρχισε να φωτογραφίζει κοινότητες Ρομά και άλλες μειονότητες. Το 2002 κυκλοφόρησε η αναδρομική έκδοση Οικονομόπουλος, Φωτογράφος, που παρουσιάστηκε ως έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη το 2005. Ο Οικονομόπουλος έχει στραφεί στην έγχρωμη φωτογραφία και περνά τον περισσότερο χρόνο του εκτός Ελλάδας, ταξιδεύοντας, διδάσκοντας και φωτογραφίζοντας σε όλο τον κόσμο.

Η παράδοση συνεχίζεται με τον Enri Canaj, γεννημένο στα Τίρανα της Αλβανίας το 1980. Εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Ελλάδα το 1991 και σπούδασε φωτογραφία στην Αθήνα. Το 2007 συμμετείχε σε πρόγραμμα του British Council για τη μετανάστευση, παρακολουθώντας εργαστήριο ετήσιας διάρκειας με τον Νίκο Οικονομόπουλο. Από το 2008 συνεργάζεται με σημαντικά εθνικά και διεθνή μέσα και είναι πλέον μέλος του Magnum Photos.

Με έδρα την Αθήνα, ο Canaj έχει εκθέσει το έργο του ευρέως στην Ελλάδα καθώς και στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Γαλλία, την Ελβετία, την Ιταλία και τη Γερμανία, ενώ έκανε ατομική έκθεση στο φεστιβάλ φωτογραφίας Rencontres d’Arles. Το έργο του έχει τιμηθεί με βραβεία και διακρίσεις, και έχει δημοσιευτεί σε μέσα όπως Times Magazine, CNN, The Guardian, New York Times, Financial Times, Newsweek, National Geographic, Le Monde και Wall Street Journal.

Ο Canaj έχει συνεργαστεί με ιδρύματα και θεσμούς όπως το Princeton University, την UNICEF, το Melissa – Network of Migrant Women στην Ελλάδα, τη MSF, το Solidarity Now, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Η διαδοχή των τριών φωτογράφων αποτυπώνει μια μοναδική ελληνική παρουσία στο Magnum Photos, από τον Constantine Manos που άνοιξε τον δρόμο τη δεκαετία του 1960, στον Νίκο Οικονομόπουλο που συνέχισε με τα Βαλκάνια και τα σύνορα, έως τον Enri Canaj που φέρνει τη ματιά του μετανάστη στην καρδιά της σύγχρονης ευρωπαϊκής φωτογραφίας.