Εκδήλωση με θέμα «Η Πανεπιστημιακή κοινότητα και το στεγαστικό ζήτημα στο Ρέθυμνο» στο Σπίτι του ΠολιτισμούΣύμφωνα με στοιχεία της φοιτητικής μέριμνας το 2025-2026 έγιναν 419 αιτήσεις για τις ήδη υφιστάμενες εστίες στο Πανεπιστήμιο, εγκρίθηκαν 388, καλύφθηκαν 357 και έμειναν 38 κενές θέσεις

Η Π.Ε. Ρεθύμνου διαθέτει το 22% των κλινών βραχυχρόνιας μίσθωσης από το σύνολο της Κρήτης, με 34.834

«Εξαφανίστηκαν οι φοιτητές από το Ρέθυμνο και οι λίγοι που υπάρχουν δουλεύουν στην εστίαση και στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις – εξαφανίστηκαν και οι φοιτητές από το Πανεπιστήμιο»

Καθοριστικός παράγοντας φτωχοποίησης των νοικοκυριών, εκτόπισης της φοιτητικής κοινότητας, ιδιαίτερα από τον κεντρικό αστικό ιστό και αλλοίωσης τόσο της ταυτότητας της ίδιας της πόλης του Ρεθύμνου, όσο και της σχέσης της με το Πανεπιστήμιο είναι το στεγαστικό πρόβλημα. Το Ρέθυμνο σήμερα αποτελεί μία από τις πιο ακριβές περιφερειακές πόλεις της χώρας σημειώνοντας αύξηση στα ενοίκια πάνω από 30% την τελευταία πενταετία και περιορίζοντας σημαντικά το διαθέσιμο οικιστικό του απόθεμα.

Η ραγδαία τουριστική ανάπτυξη, η εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, η αύξηση των κενών και αναξιοποίητων κατοικιών στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου, η απουσία πολιτικών για την προσφορά κοινωνικής στέγασης και η παροχή κινήτρων για την προσέλκυση ξένου επενδυτικού ενδιαφέροντος, μέσω του καθεστώτος της Golden Visa, έχουν καταστήσει το στεγαστικό, βασικό προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο κατοικείται και αναπτύσσεται ο τόπος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των πανελλαδικών εξετάσεων για το 2025-2026, από τις 1.653 διαθέσιμες θέσεις φοιτητών στα τμήματα του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο, έχουν καλυφθεί περίπου 1.200 θέσεις, δηλαδή περίπου το 73,6%, ποσοστό που μειώνεται σταδιακά τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με ρεπορτάζ των «Ρ.Ν.» στις 28/8/2025.

Την ίδια ώρα, εκτός της σταδιακά μειούμενης φοιτητικής δύναμης των σχολών του Πανεπιστημίου, οι διδάσκοντες επισημαίνουν ότι ο σύγχρονος φοιτητής διακρίνεται από τα χαρακτηριστικά της παράλληλης εργασίας συνήθως στους κλάδους του τουρισμού και της εστίασης, της εξ αποστάσεως παρακολούθησης μαθημάτων λόγω της αδυναμίας εύρεσης προσιτής στέγης στο Ρέθυμνο και της αδιαφορίας για την ευρύτερη δράση του Πανεπιστημίου.

Κάνουν λόγο για ερημωμένα αμφιθέατρα και φοιτητές που εκτοπίζονται ακόμα και από τις κατοικίες τους στο τέλος των μηνών της άνοιξης, καθώς αυτά διατίθενται προς την βραχυχρόνια μίσθωση. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης με θέμα «Η Πανεπιστημιακή κοινότητα και το στεγαστικό ζήτημα στο Ρέθυμνο» που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τετάρτης στο Σπίτι του Πολιτισμού, αναδείχθηκαν όχι μόνο τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η φοιτητική κοινότητα, αλλά και η ανάγκη συνεργασίας ανάμεσα στο πανεπιστήμιο και την τοπική κοινωνία για την αντιμετώπισή τους. Μέσα από παρεμβάσεις ακαδημαϊκών και ερευνητών τονίστηκαν οι ανάγκες πρόσβασης των πολιτών στην προσιτή κατοικία και η κρισιμότητα της φοιτητικής στέγασης για την ταυτότητα και το μέλλον των φοιτητοπόλεων όπως το Ρέθυμνο.

Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Εργαστήριο Κοινωνικής Ανάλυσης και Εφαρμοσμένης Κοινωνικής Έρευνας του Τμήματος Κοινωνιολογίας, το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, τον Ενιαίο Φορέα Διδασκόντων της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης και το Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας.

«Το έργο των φοιτητικών κατοικιών δεν θα λύσει το στεγαστικό πρόβλημα»

Σημαντικό και απολύτως αναγκαίο για την ανακούφιση του προβλήματος της στεγαστικής στέγης είναι το έργο ΣΔΙΤ κατασκευής των φοιτητικών εστιών στην περιοχή του Γάλλου, οι διαδικασίες για το οποίο βρίσκονται σε εξέλιξη.

Πρόκειται για ένα έργο που θα ενισχύσει τη διαθέσιμη μόνιμη κατοικία για φοιτητές και θα αποτελέσει εν δυνάμει πόλο έλξης για παιδιά από όλη την Ελλάδα. Ωστόσο και σύμφωνα με όσα σημείωσε μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια της παρέμβασής του ο Γιάννης Ζαϊμάκης, διευθυντής του Εργαστηρίου Κοινωνικής Ανάλυσης, υπάρχουν αμφιβολίες για το κατά πόσο οι εστίες θα δώσουν αποτελεσματική λύση στο πρόβλημα.

Σύμφωνα με στοιχεία της φοιτητικής μέριμνας που παρέθεσε, το 2025-2026 έγιναν 419 αιτήσεις για τις ήδη υφιστάμενες εστίες στο Πανεπιστήμιο, εγκρίθηκαν 388, καλύφθηκαν 357 και έμειναν 38 κενές θέσεις. Παρά την αντικειμενικά ευρεία ζήτηση και τη χαμηλή προσφορά σήμερα, οι εστίες δεν είναι πλήρεις, πρώτον γιατί οι περισσότεροι φοιτητές δεν πληρούν τα ιδιαίτερα χαμηλά οικονομικά κριτήρια για να δικαιούνται εστία και δεύτερον γιατί η περιοχή του Γάλλου βρίσκεται μακρυά από τον αστικό ιστό.

«Πολλά παιδιά προτιμούν να παίρνουν το φοιτητικό επίδομα και να μένουν μέσα στην πόλη. Άρα, το έργο των φοιτητικών κατοικιών θα καλύψει κάποιες σημαντικές ανάγκες και είναι ένα θετικό βήμα αλλά, δεν θα λύσει το στεγαστικό πρόβλημα. Επίσης, είναι ένα ερώτημα αν θέλουμε μία κοινωνική νησίδα να φτιαχτεί στις παρυφές της πόλης με 2.000 φοιτητές – δεν νομίζω να έρθουν τόσοι φοιτητές εκεί – που και αυτό έχει κάποιες συνέπειες για την πολιτισμική αύρα που δίνουν οι φοιτητές μέσα στην πόλη», σημείωσε ο κ. Ζαϊμάκης.

Παράλληλα, ο κ. Ζαϊμάκης αναφέρθηκε στην έντονη τουριστική πίεση που ασκείται στο Ρέθυμνο, έχοντας οδηγήσει σε πολύ υψηλό μέσο όρο ενοικίου και ευρύτερου κόστους ζωής. Περίπου το 35% των ενοικιαζόμενων σπιτιών στο Ρέθυμνο διατίθεται στη βραχυχρόνια μίσθωση, δηλαδή 7.307 σπίτια σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ το 2021, την ώρα που η Π.Ε. Ρεθύμνου διαθέτει το 22% των κλινών βραχυχρόνιας μίσθωσης από το σύνολο της Κρήτης, με 34.834, σύμφωνα με στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ το 2023.

Σύμφωνα με στοιχεία του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Κρήτης  1 στα 4 κτίρια στον νομό Ρεθύμνου, τόσο εντός του αστικού ιστού, όσο κυρίως σε ορεινές και αγροτικές περιοχές, είτε δεν αξιοποιούνται καθόλου είτε υποχρησιμοποιούνται. «Ένα πρώτο που εγώ θα σκεφτόμουν είναι να δούμε οι περίπου 7.000 κενές κατοικίες πώς μπορούν να ανακατασκευαστούν και ένα μέρος από αυτές τουλάχιστον, να διοχετευτούν στη μακροχρόνια μίσθωση. Κάποιες από αυτές ανήκουν σε επενδυτές της golden visa, κάποιες από αυτές είναι αδρανείς, είναι συνιδιοκτησίες», σημείωσε ο κ. Ζαϊμάκης.

«Το θέμα της στέγης είναι μία από τις 4-5 πληγές του ελληνικού νοικοκυριού»

Τη σύνδεση της στεγαστικής κρίσης με τη φτώχεια ανέδειξε μέσα από την παρέμβασή της η Μαριανέλλα Κλώκα, πρόεδρος ΔΣ του Ελληνικού Δικτύου για την Καταπολέμηση της φτώχειας. Σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσε, το 2005, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης βρισκόταν στο 86.5% ένα από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, ενώ το 2025 το ποσοστό αυτό έπεσε στο 70%.

Το δίκτυο ορίζει τη φτώχεια μέσα από ποιοτική ανάλυση που δείχνει ότι ο κόσμος αδυνατεί να ανταποκριθεί σε έκτακτες, αλλά σημαντικές ανάγκες, να πάει διακοπές, να πληρώσει πάγια έξοδα, όπως ενοίκιο και δόσεις δανείου, να αντικαταστήσει έπιπλα και οικιακές συσκευές, να καταναλώσει υψηλής διατροφικής αξίας τρόφιμα, να κάνει χόμπι και δραστηριότητες που δεν διατίθενται δωρεάν και να προβεί σε απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις, ιδιαίτερα οδοντιατρικές που δεν παρέχονται δωρεάν.

«Το θέμα της στέγης είναι μία από τις 4-5 πληγές του ελληνικού νοικοκυριού. Έχουμε πάρα πολύ μεγάλα προβλήματα τουριστικοποίησης στα αστικά κέντρα, περιοχές όπως για παράδειγμα και το Ρέθυμνο, αλλά και άλλες, βασίζονται σε αυτό που λέμε μόνο καλλιέργεια, δηλαδή στον τουρισμό και μόνο.

Άρα λοιπόν, αυτό το εκρηκτικό μείγμα έχει δημιουργήσει μια μεγάλη ομάδα ατόμων που τα σπίτια τους πλειστηριάζονται, φοιτητές και φοιτήτριες που δεν μπορούν να βρουν φτηνή στέγη, εποχικούς εργαζόμενους που επίσης δεν μπορούν να βρουν φτηνή στέγη», ανέφερε η κ. Κλώκα. Τέλος, σημείωσε: «Από τα ευρήματα προκύπτει ότι οι ευάλωτα κοινωνικές ομάδες πλήττονται αφενός αλλά αυτό που προκύπτει και είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικό είναι ότι αυτή η κρίση δεν περιορίζεται στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Εξαπλώνεται και μάλιστα με πολύ άνισο τρόπο όσον αφορά τα οικονομικά βάρη και στα μεσαία στρώματα».

«Είναι πάρα πολλές οι πόλεις που έχουν πανεπιστήμια, αλλά πολύ λίγες οι πόλεις που είναι πανεπιστημιουπόλεις»

Στην αποσύνδεση της πανεπιστημιακής κοινότητας από την ίδια την πόλη αναφέρθηκε η Ελευθερία Ζέη, πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης κατά την ομιλία της. Το αντικείμενο της παρέμβασης επικεντρώθηκε στο αν το Ρέθυμνο είναι ακόμα Πανεπιστημιούπολη ή όχι.

«Είναι πάρα πολλές οι πόλεις που έχουν πανεπιστήμια, αλλά πολύ λίγες οι πόλεις που είναι πανεπιστημιουπόλεις. Είναι ακριβώς αυτή η στενή σχέση του Πανεπιστημίου με τον αστικό χώρο και τους κατοίκους. Η τοπική οικονομία επικεντρώνεται στο Πανεπιστήμιο, το περιβάλλει, ενώ αυτό τη στηρίζει και τη τροφοδοτεί, την ώρα που τα μέλη του πανεπιστημίου συμμετέχουν πλήρως στην καθημερινή ζωή της πόλης, εντάσσονται, παρεμβαίνουν σε αυτήν.

Αυτή ήταν τουλάχιστον η εικόνα της πανεπιστημιούπολης που είχαμε σε διάφορες μικρές τέτοιες πανεπιστημιουπόλεις μέχρι τις αρχές του 21ου αιώνα. Από εκεί και έπειτα νομίζω ότι αυτά τα κριτήρια δεν ισχύουν πια» όπως συμπλήρωσε. «Εξαφανίστηκαν οι φοιτητές από το Ρέθυμνο και οι λίγοι που υπάρχουν δουλεύουν στην εστίαση και στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. Εξαφανίστηκαν επίσης και οι φοιτητές από το πανεπιστήμιο, γιατί δεν μπορούν να ζήσουν στο κέντρο της πόλης και οι φοιτητικές εστίες εξ ορισμού δεν είναι για όλους.

Εντοπίζω λοιπόν μία ερήμωση, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες, το Ρέθυμνο ήταν ζωντανό κάποτε και τώρα δεν είναι πια. Η στέγη και η κατακόρυφη άνοδος των ενοικίων έχει παίξει πολύ σημαντικό ρόλο, για την οποία ένας πολύ σημαντικός λόγος είναι τα AirBnB, σε περιοχές που συχνάζουν νέοι άνθρωποι και χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, δεν μπορούν να μείνουν πια και να ζήσουν σε αυτές, γιατί το κόστος ζωής έχει ανέβει κατακόρυφα».

Πρόγραμμα προσιτής κατοικίας από τον δήμο Ρεθύμνης για την κατασκευή 250-300 κατοικιών

Σε εξέλιξη βρίσκονται οι συζητήσεις του δήμου Ρεθύμνης με την Γενική Γραμματεία Χωροταξίας ώστε να δοθεί το πράσινο φως για fast track διαδικασίες πολεοδόμησης στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος προσιτής κατοικίας που ετοιμάζει ο δήμος και θα περιλαμβάνει την κατασκευή 250-300 κατοικιών σε περιοχή μικρότερης των 10 χιλιομέτρων απόστασης από την πόλη.

Πρόκειται για ένα πρόγραμμα για το οποίο ο δήμος αναζητά την παροχή χρηματοδοτικών πόρων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το ΕΣΠΑ. «Θέλουμε μία fast track διαδικασία και το είπαμε στο κεντρικό κράτος. Δεν θέλουμε να μας δώσετε λεφτά, θα τα βρούμε μόνοι μας, αλλά δώστε μας τον τρόπο, νομοθετώντας ειδικά για τη δική μας περίπτωση, για να πάμε να το εφαρμόσουμε σε δική μας γη. Ακόμα δεν έχουμε αποτελέσματα που μπορούν να μας κάνουν να χαρούμε ή όχι, αλλά η αυτοδιοίκηση προσπαθεί να βρει μία άκρη», ανέφερε μεταξύ άλλων κατά την παρέμβασή του στην εκδήλωση, ο γενικός γραμματέας του δήμου Ρεθύμνης, Μαρίνος Ρουσιάς.

Η οικονομοτεχνική η μελέτη του δήμου προβλέπει ενοίκιο που δεν θα ξεπερνά τα 6 ευρώ στα σπίτια πάνω από 70 τ.μ. και τα 5 ευρώ/τ.μ. στα σπίτια μέχρι 50 τ.μ. «Προσπαθούμε να βρούμε τους πόρους πρώτον και δεύτερον το θεσμικό πλαίσιο, που υπάγεται στην πολεοδόμηση, εκεί έχουμε μεγάλες καθυστερήσεις. Μην νομίζετε ότι θα κάνουμε κάποιο θαύμα αν το καταφέρουμε αυτό, αλλά θα καλυφθεί στην ουσία ένα 30% της ανάγκης που υπάρχει για μόνιμη στέγαση», ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Ρουσιάς.

rethnea.gr