Οι διαδηλώσεις στην Αλβανία για το προτεινόμενο πολυτελές θέρετρο, το οποίο υποστηρίζεται από τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, αναμένεται να ενταθούν, αφού οι πολέμιοι του έργου απέρριψαν την πρόταση του πρωθυπουργού της χώρας «να συζητήσουν λύσεις».

Χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους των Τιράνων για τρίτη συνεχή ημέρα την Τετάρτη, ορισμένοι εκ των οποίων κρατούσαν φουσκωτά φλαμίνγκο ως αναφορά στην επαπειλούμενη περιβαλλοντική καταστροφή, εν μέσω αυξανόμενων εκκλήσεων για μπλοκάρισμα του έργου.

Διαδηλώσεις σχεδιάζονται επίσης για τα νότια της χώρας, όπου πρόσφατα ξεκίνησαν οι χωματουργικές εργασίες για το συγκρότημα ύψους 1,6 δισ. δολαρίων, σε μια περιοχή που εδώ και καιρό θεωρείται μία από τις πιο περιβαλλοντικά ευαίσθητες της Μεσογείου.

«Από την αρχή μέχρι το τέλος υπήρξε πλήρης έλλειψη διαφάνειας. Δεν έχουμε δει καμία δημόσια διαβούλευση ή δημόσια έγγραφα σχετικά με τις άδειες, και έτσι τώρα αυτό που λέμε είναι ότι, αν απομακρύνουν τις μπουλντόζες, αφαιρέσουν τον φράχτη και αποκαταστήσουν τους βιοτόπους στην προηγούμενη κατάστασή τους, τότε μπορούμε να αρχίσουμε να μιλάμε», δήλωσε ο Αλεξάντρ Τράιτσε, εκτελεστικός διευθυντής της κορυφαίας περιβαλλοντικής οργάνωσης της χώρας, Προστασία και Διατήρηση του Φυσικού Περιβάλλοντος στην Αλβανία (PPNEA).

Ο πρωθυπουργός, Έντι Ράμα, ο οποίος έχει υπερασπιστεί την ανάπτυξη του έργου ως ορόσημο στην πορεία της μικρής βαλκανικής χώρας από σταλινικό κράτος σε πολυτελή τουριστικό προορισμό, πρότεινε την Τρίτη να συναντηθεί με τους διαδηλωτές σε μια προσπάθεια να σπάσει το αδιέξοδο. Ωστόσο, ο σοσιαλιστής ηγέτης επέμεινε στη θέση του, λέγοντας:

«Δεν υπάρχει απολύτως καμία περίπτωση να σταματήσει η επένδυση όσο βρίσκομαι εγώ εδώ».

Ως η παλαιότερη περιβαλλοντική οργάνωση της Αλβανίας, η PPNEA σήμανε συναγερμό όταν προέκυψαν προειδοποιήσεις ότι μια περιοχή μοναδικής βιοποικιλότητας και πολιτιστικής κληρονομιάς κινδυνεύει να καταστραφεί.

Νωρίτερα φέτος, η Ιβάνκα Τραμπ πραγματοποίησε επίσκεψη-έκπληξη στη χώρα με μια ομάδα αρχιτεκτόνων, περιοδεύοντας στην τοποθεσία που προορίζεται για ανάπτυξη από την επενδυτική εταιρεία του συζύγου της, Άφινιτι Πάρτνερς (Affinity Partners).

Στο στόχαστρο το νησί Σαζάν και προστατευόμενοι βιότοποι

Το θέρετρο προορίζεται να καλύψει μια περιοχή που δεν περιλαμβάνει μόνο την ακατοίκητη βραχονησίδα του Σαζάν, το μοναδικό νησί της Αλβανίας, αλλά και υγροτόπους και παράκτιους βιοτόπους στο θαλάσσιο εθνικό πάρκο που την περιβάλλει. Τα νερά αυτά αποτελούν ένα από τα τελευταία καταφύγια για τη μεσογειακή φώκια, ενώ η περιοχή φιλοξενεί επίσης περισσότερα από 200 είδη πουλιών –πολλά εκ των οποίων απειλούμενα– συμπεριλαμβανομένων των φλαμίνγκο και των αργυροπελεκάνων, σύμφωνα με την οργάνωση BirdLife International.

Εκτάσεις προστατευόμενου παράκτιου τοπίου, βόρεια του χωριού Ζβέρνετς, μεταξύ της λιμνοθάλασσας της Νάρτας και της θάλασσας, προορίζονται επίσης για ανάπτυξη.

«Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι παρόμοιο στις προστατευόμενες περιοχές της Αλβανίας. Δεν είναι απλώς πρωτοφανές, έχει υπάρξει πλήρης κατάρρευση του κράτους δικαίου χωρίς κανέναν σεβασμό προς την κοινωνία, χωρίς περιβαλλοντική μέριμνα, χωρίς άδειες, απλά μπουλντόζες που μπαίνουν μέσα», δήλωσε ο Τράιτσε.

Η ανησυχία, όπως είπε, μετατράπηκε σε δημόσια κατακραυγή όταν οι εργάτες άρχισαν να υψώνουν έναν φράχτη με βάση από σκυρόδεμα και αγκαθωτό σύρμα γύρω από το εργοτάξιο κοντά στο Ζβέρνετς, εγκατέστησαν μια ιδιωτική εταιρεία ασφαλείας για να το προστατεύει, και βαρέα μηχανήματα άρχισαν να καταστρέφουν αρχαίους αμμόλοφους και μεσογειακά πευκοδάση για να ανοίξουν τον δρόμο για οδούς πρόσβασης.

«Τότε ήταν που οι ντόπιοι θύμωσαν πραγματικά. Άνθρωποι με γη εκεί, ή που εργάζονται σε εκτάσεις εκεί, ξαφνικά δεν μπορούσαν να έχουν πρόσβαση… Πλέον έχει ξεπεράσει τα όρια του περιβαλλοντικού ζητήματος. Είναι ένα κοινωνικό ζήτημα. Είναι πολύ μεγαλύτερο», τόνισε.

Αυτή την εβδομάδα, η ειδική εισαγγελία κατά της διαφθοράς της Αλβανίας, η SPAK, ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε έρευνα για τις αμφιλεγόμενες νομοθετικές αλλαγές που υιοθετήθηκαν το 2024 σχετικά με τις προστατευόμενες περιοχές.

Οι κατασκευαστές δηλώνουν ότι θα προχωρήσουν με υπευθυνότητα. «Η εστίασή μας παραμένει στην υπεύθυνη διαχείριση, την περιβαλλοντική αναβάθμιση, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας για τις τοπικές κοινότητες. Σεβόμαστε τις εν εξελίξει δημόσιες και θεσμικές διαδικασίες», δήλωσε ο Άσερ Αμπεχσέρα, πρόεδρος της Sazan Real Estate Development LLC, η οποία αναπτύσσει τα σχέδια σε συνεργασία με την εταιρεία του Κούσνερ.

Η στάση του Έντι Ράμα και οι πολιτικές προεκτάσεις

Ο Ράμα, ο οποίος κέρδισε μια τέταρτη θητεία πέρυσι με την υπόσχεση να εντάξει την Αλβανία στην ΕΕ έως το 2030 και επιθυμεί διακαώς να προσελκύσει επενδύσεις σε μια χώρα που παραμένει μεταξύ των φτωχότερων της Ευρώπης, αρνείται επίσης ότι η ανάπτυξη θα θέσει σε κίνδυνο την παρθένα ακτογραμμή της.

Την 1η Ιουνίου δήλωσε στο αλβανικό κοινοβούλιο ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, χωρίς να έχει ακόμη επιτευχθεί οριστική συμφωνία για την πρόταση. Και σε δήλωσή του την Τετάρτη, ανέφερε ότι είναι «πολύ σημαντικό να παραμείνουμε φιλόξενοι, να παραμείνουμε δίκαιοι και σε καμία περίπτωση να μην λάβουμε το στίγμα μιας χώρας όπου οι επενδυτές αντιμετωπίζονται με εχθρότητα».

Σε συνέντευξή του στον Guardian, πριν εγκριθεί αρχικά το έργο, ο Ράμα αποκάλυψε ότι το ενδιαφέρον του Κούσνερ για την Αλβανία χρονολογείται εδώ και χρόνια «όταν ο Τραμπ δεν ήταν κοντά στο να γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ και φαινόταν πιο κοντά στο να πάει φυλακή παρά στον Λευκό Οίκο».

«Δεν είχε καμία σχέση με τον Τραμπ, αλλά με τον Τζάρεντ ως Αμερικανό επενδυτή με ένα σπουδαίο έργο», ανέφερε.

Αποκλεισμένη για σχεδόν 50 χρόνια υπό τη σιδηρά πυγμή ενός καθεστώτος που απαγόρευε τα ταξίδια, η Αλβανία γίνεται όλο και πιο δημοφιλής στους επισκέπτες που παρασύρονται από τη φυσική ομορφιά και τις προσιτές τιμές της.

Για τους υποστηρικτές, η προσπάθεια του Ράμα να προσελκύσει επενδυτές υψηλού επιπέδου θεωρείται επιβεβλημένη, προκειμένου ο προορισμός να αποφύγει τις παγίδες του υπερτουρισμού. Αλλά για τους αντιπάλους, η διαμάχη αυτή τροφοδότησε επίσης την αυξανόμενη δυσαρέσκεια προς την κυβέρνηση. «Ο θυμός δεν στρέφεται τόσο εναντίον του Κούσνερ ή της Ιβάνκα Τραμπ, αλλά εναντίον της κυβέρνησης και του τρόπου με τον οποίο διαχειρίστηκε την κατάσταση», υπογράμμισε ο Τράιτσε.