Αναφορά προς τους υπουργούς Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και Υγείας κατέθεσε ο βουλευτής Ηρακλείου του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. – Προοδευτική Συμμαχία Χάρης Μαμουλάκης, με αφορμή επιστολή της Ένωσης Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος Περιφέρειας Κρήτης, η οποία αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη επικαιροποίησης του εθνικού νομοθετικού πλαισίου για την προστασία της υγείας των πυροσβεστών.

Η αναφορά βασίζεται στην από 23 Ιουνίου 2026 επιστολή της Ένωσης, με θέμα την επαγγελματική έκθεση των πυροσβεστών ως καρκινογόνο παράγοντα, μετά την ιστορική απόφαση του Διεθνούς Οργανισμού για την Έρευνα του Καρκίνου (IARC) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τον Ιούνιο του 2022, με την οποία η επαγγελματική έκθεση των πυροσβεστών αναβαθμίστηκε στην Κατηγορία 1 («Αποδεδειγμένα καρκινογόνος για τον άνθρωπο»).

Η επιστημονική αυτή κατάταξη προέκυψε από την ομόφωνη απόφαση διεθνούς ομάδας 25 κορυφαίων επιστημόνων από οκτώ χώρες, οι οποίοι επανεξέτασαν το σύνολο των διαθέσιμων επιδημιολογικών ερευνών. Τα στοιχεία που οδήγησαν στην αναβάθμιση περιλαμβάνουν επαρκή τεκμηρίωση για την πρόκληση μεσοθηλιώματος και καρκίνου της ουροδόχου κύστης, περιορισμένα στοιχεία για καρκίνο του παχέος εντέρου, του προστάτη, του μελανώματος, καθώς και για non-Hodgkin λέμφωμα και λευχαιμία, καθώς και ισχυρά μηχανιστικά στοιχεία που αποδεικνύουν γονιδιοτοξικότητα, επιγενετικές αλλοιώσεις, οξειδωτικό στρες και χρόνια φλεγμονή.

Σύμφωνα με τα όσα επισημαίνει η Ένωση Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος Περιφέρειας Κρήτης, οι πυροσβέστες εκτίθενται σε σύνθετο μείγμα καύσης που περιλαμβάνει Πολυκυκλικούς Αρωματικούς Υδρογονάνθρακες (PAHs), Πτητικές Οργανικές Ενώσεις (VOCs) όπως βενζόλιο και φορμαλδεΰδη, καθώς και αμίαντο και ανόργανες ίνες. Η σύγχρονη έρευνα έχει ανατρέψει την παλαιότερη αντίληψη ότι η προστασία της αναπνοής επαρκεί, καθώς μελέτες κατέδειξαν ότι οι καρκινογόνες ουσίες απορροφώνται σε μεγάλο βαθμό μέσω του δέρματος. Για κάθε αύξηση της θερμοκρασίας του δέρματος κατά δύο βαθμούς Κελσίου, η απορροφητικότητα των πόρων αυξάνεται κατά 400%, επιτρέποντας στα τοξικά σωματίδια να εισέλθουν απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος.

Η μεγαλύτερη στατιστική μελέτη που έχει διεξαχθεί, από το Εθνικό Ινστιτούτο Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας των ΗΠΑ (NIOSH) σε δείγμα 30.000 πυροσβεστών, κατέγραψε 9% αύξηση στις διαγνώσεις καρκίνου και 14% αύξηση στους θανάτους από καρκίνο. Εντοπίστηκε επίσης διπλάσιος κίνδυνος εμφάνισης μεσοθηλιώματος λόγω έκθεσης σε αμίαντο, καθώς και σημαντική αύξηση του κινδύνου για καρκίνους του πεπτικού και του ουροποιητικού συστήματος σε πυροσβέστες με μικρή ηλικία και υψηλό αριθμό ωρών έκθεσης στο πεδίο.

Η Ένωση υπογραμμίζει ότι για τον περιορισμό του κινδύνου, οι διεθνείς οργανισμοί National Fire Protection Association (NFPA) και International Association of Fire Fighters (IAFF) έχουν θεσπίσει αυστηρά τεχνικά πρωτόκολλα. Τα πρωτόκολλα αυτά περιλαμβάνουν το Gross Decontamination για υποχρεωτικό επιτόπιο καθαρισμό στολών και εξοπλισμού, το Shower Within the Hour για υποχρεωτικό ντους εντός μιας ώρας από την επιστροφή στον σταθμό, καθώς και Zoning με αρχιτεκτονικό διαχωρισμό των πυροσβεστικών σταθμών σε «Κόκκινη ζώνη» (μολυσμένη) και «Πράσινη ζώνη» (καθαρή).

Η επιστολή επισημαίνει τρία κρίσιμα σημεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τη νομοθέτηση. Πρώτον, τον κίνδυνο εκλεκτικής επιλογής μορφών καρκίνου, με πιθανό περιορισμό της νομοθεσίας σε μία ή δύο σπάνιες μορφές, αφήνοντας εκτός τις πιο συνηθισμένες. Δεύτερον, την ανάγκη αναδρομικής ισχύος του νόμου για την κάλυψη αποστράτων, δεδομένης της μακράς περιόδου επώασης της νόσου. Τρίτον, τη θέσπιση υποχρεωτικού, δωρεάν και ισόβιου εξειδικευμένου ιατρικού ελέγχου ως βασική προϋπόθεση για την έγκαιρη διάγνωση.

Η Ένωση στηρίζει ανεπιφύλακτα τη σχετική πρόταση νόμου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος (ΠΟΕΥΠΣ), η οποία κατατέθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 με τίτλο «Αναγνώριση του καρκίνου ως επαγγελματική ασθένεια». Ζητείται από την πολιτεία η άμεση νομοθετική υιοθέτηση της ρύθμισης, η ρητή συμπερίληψη του συνόλου των μορφών καρκίνου χωρίς δημοσιονομικούς περιορισμούς, η πλήρης και αναδρομική κάλυψη των αποστράτων, η θεσμοθέτηση ετήσιου δωρεάν εξειδικευμένου ιατρικού ελέγχου για εν ενεργεία και αποστράτους, καθώς και η άμεση ενσωμάτωση των διεθνών τεχνικών πρωτοκόλλων NFPA στις πυροσβεστικές υπηρεσίες της χώρας.

Ο βουλευτής Χάρης Μαμουλάκης ζητά από τους αρμόδιους υπουργούς να λάβουν θέση επί των αιτημάτων και να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες για την προστασία της υγείας των πυροσβεστών, οι οποίοι καθημερινά θέτουν τη ζωή τους σε κίνδυνο κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους.