Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου για την ασφάλεια, την περιφερειακή σταθερότητα και την εθνική κυριαρχία βρέθηκε η Βάση της Σούδας, κατά τη διάρκεια ομιλίας που πραγματοποίησε η οικονομολόγος και συγγραφέας Νάντια Βαλαβάνη στο Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας στα Χανιά. Στο πλαίσιο διήμερων αντιπολεμικών κινητοποιήσεων, η πρώην αναπληρώτρια υπουργός Οικονομικών παρουσίασε άγνωστα ιστορικά τεκμήρια από τις δεκαετίες του 1960 και 1970, ενώ συνέδεσε την επιχειρησιακή γιγάντωση των εγκαταστάσεων με τις πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και τον αμερικανικό νόμο του 2025.

Ολόκληρη η ομιλία Νάντιας Βαλαβάνη στην εκδήλωση στο Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας στα Χανιά στο πλαίσιο του διημέρου για το κλείσιμο των βάσεων της Σούδας:

Ανακάλυψα τυχαία μια επιστολή του 1960, 98 Ρεθεμνιωτών, για τους οποίους το συνοδευτικό έγγραφο της βρετανικής πρεσβείας σημείωνε ότι πρόκειται για την κοινωνία του Ρεθύμνου. Οι Ρεθεμνιώτες ζητούσαν να μη δημιουργηθεί πεδίο βολής στη Σούδα και ξένες στρατιωτικές βάσεις στο νησί. Οι Βρετανοί στην αλληλογραφία τους περιγράφουν αυτό που δεν είχε τότε ακόμα υπάρξει ως «Crete Rocket Base», δηλαδή βάση πυραύλων στην Κρήτη.

Ερευνώντας την εφημερίδα «Αλλαγή» του Ηρακλείου για το έτος 1962, ανακάλυψα ότι επί εβδομάδες δημοσίευε καθημερινά δύο άρθρα: ένα υπέρ και ένα κατά της εγκατάστασης αμερικανικών βάσεων στο νησί και του πεδίου βολής στη Σούδα. Ακόμα πιο έκπληκτη, ανακάλυψα ότι ένα από τα άρθρα για το «όχι» το υπέγραφε ο πατέρας μου, Γιώργος Βαλαβάνης, που δεν ήταν διανοούμενος αλλά έμπορος, και αυτό θα πρέπει να ήταν το μοναδικό άρθρο που είχε γράψει σε ολόκληρη τη ζωή του. Ένα επόμενο άρθρο το υπέγραφε ο τότε γραμματέας της ΕΔΑ Ηρακλείου, Αντώνης Μαμαλάκης, ο στενότερος οικογενειακός μας φίλος.

Επιτρέψτε μου, από αυτό το μακρινό 1962 και από το άρθρο του Μαμαλάκη, να σας διαβάσω ένα μικρό απόσπασμα που λέει: «Όταν οι βάσεις είναι εγκατεστημένες μόνο στα εδάφη της Σοβιετικής Ένωσης και της Αμερικής, είναι πολύ δύσκολο να ξεσπάσει πόλεμος. Ενώ όταν βρεθούν —ας μου επιτραπεί η λέξη— κορόιδα να δεχτούν στα εδάφη τους την εγκατάσταση βάσεων, τότε αυξάνονται πολύ οι κίνδυνοι πολέμου».

Οι Πολεμικές Επιχειρήσεις και ο Ρόλος της Σούδας

Είμαι σίγουρη ότι οι βετεράνοι Χανιώτες από το κίνημα ενάντια στη βάση της Σούδας είναι εδώ απόψε μαζί μας — και έχω έναν από αυτούς πλάι μου, παρόλο που είναι αρκετά μικρότερος από εμένα, τον Γιάννη Κυριακάκη. Θα είχαν πολλές ιστορίες να μας πουν από εκείνη την εποχή που δεν υπήρχε ακόμα αυτό το τεράστιο αμερικανονατοϊκό σύμπλεγμα θανάτου στο δυτικό άκρο του νησιού, πλάι στην πόλη σας. Οι πατεράδες μας δεν ήξεραν ποιες ακριβώς συνέπειες θα είχε αυτή η εγκατάσταση, αλλά είχαν πολεμήσει οι ίδιοι και καταλάβαιναν τι σημαίνουν αμερικανικές βάσεις πλάι στα σπίτια τους.

Εμείς έχουμε, δυστυχώς, το αμφίβολο προνόμιο να ξέρουμε. Όπως είπε αμέσως πριν και ο Δημήτρης Μητρόπουλος, η φιέστα της νίκης για τον Πρώτο Πόλεμο του Κόλπου ενάντια στο Ιράκ το 1991, όχι τυχαία, γιορτάστηκε μέσα στη βάση της Σούδας. Και εκεί, παρουσία του τότε πρωθυπουργού της Ελλάδας, Κωνσταντίνου Μητσοτάκη (του πατέρα), ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, George Bush ο πρεσβύτερος, έκανε τον σύντομο απολογισμό: «Από τις 24 Αυγούστου 1990, η Σούδα συντήρησε 97 πλοία, φόρτωσε και ξεφόρτωσε 13.000 τόνους εφοδίων, εξυπηρέτησε 31.000 πτήσεις και τροφοδότησε αεροσκάφη με 4.500 τόνους υγρών καυσίμων. Λειτούργησε 24 ώρες το 24ωρο με εξαντλητικούς ρυθμούς, 300% έως 400% γρηγορότερους από τους κανονικούς».

Η βάση της Σούδας το 1999, συνδεδεμένη με το Άκτιο και τα κατασκοπευτικά αεροπλάνα AWACS, διευκόλυνε τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς ενάντια στον φίλο λαό της Σερβίας. Το 2003, στη βάση της Σούδας στάθμευαν και απογειώνονταν 5.270 αεροσκάφη κάθε λογής: κατασκοπευτικά ηλεκτρονικού πολέμου, μεταγωγικά και βομβαρδιστικά, που κονιορτοποιούσαν επί ένα δίμηνο το Αφγανιστάν. Είχε προηγηθεί το 2001 η επιχείρηση «Σοκ και Δέος» ενάντια στο Ιράκ, κατά την οποία, εκτός των άλλων, 200 πολεμικά πλοία έδρευαν και εξορμούσαν από τη Σούδα. Τότε, φιλοξενώντας 16 υποβρύχια, είχε εγκαινιαστεί και η μοναδική μέχρι σήμερα στη Μεσόγειο προβλήτα Κ-14 για τα πολύ μεγάλα αεροπλανοφόρα. Μόνο εδώ μπορούν να πιάσουν.

Ο Νόμος του 2025 και η Επίθεση στο Ιράν

Σήμερα, στον άδικο και παράνομο πόλεμο του αμερικανικού ιμπεριαλισμού —στα πιο επιθετικά και τυχοδιωκτικά του σχέδια— ενάντια στους λαούς του Ιράν, του Λιβάνου (θα μας τα πει εδώ και ο Νίκος Κοσματόπουλος σε λίγο) και βεβαίως της Παλαιστίνης, είναι αδύνατο να επικαλεστεί κανείς ότι δεν ξέρει. Οι ποταμοί ψεμάτων για την «ωφελιμότητα» του να έχεις αμερικανικές βάσεις πλάι στο σπίτι σου στέγνωσαν μπροστά στα χτυπήματα του Ιράν· ενάντια σε κάθε γειτονική του χώρα, από αμερικανικές βάσεις σηκώθηκαν αεροπλάνα, πύραυλοι ή drones για να το χτυπήσουν.

Αγαπητές φίλες και φίλοι, όχι τυχαία, πέρυσι τέτοια εποχή (το 2025) ξεκίνησε στο αμερικανικό Κογκρέσο η νομοθετική διαδικασία που ονομάζεται «Νόμος συνεργασίας του αμερικανο-ελληνο-ισραηλινού εταιρικού σχήματος ενάντια στην τρομοκρατία και για τη θαλάσσια ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο». Όλο αυτό είναι ο επίσημος τίτλος του νόμου. Σε αυτό το νομικό κείμενο, η Σούδα αποκαλείται «σημείο συνάντησης τριών ηπείρων» και η βάση «ο μοναδικός λιμένας βαθέων υδάτων στη Μεσόγειο —όχι μόνο στην Ανατολική, σε ολόκληρη τη Μεσόγειο— ικανός να ελλιμενίσει τα μεγαλύτερα αεροπλανοφόρα».

Όχι τυχαία, λοιπόν, στις 26 Φεβρουαρίου, από τη βάση της Σούδας απέπλευσε το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο στον κόσμο, το αμερικανικό USS Gerald R. Ford, για να συμμετάσχει δύο μέρες αργότερα, στις 28 Φεβρουαρίου, από τα ανοιχτά της Χάιφα (γιατί δεν χωράει να μπει μες στο λιμάνι), στον αιφνιδιαστικό βομβαρδισμό του Ιράν εν μέσω διαπραγματεύσεων. Έτσι ξεκίνησε. Όχι συμβολικά, αλλά απολύτως πρακτικά.

Η Αναγκαιότητα του Αγώνα για το Κλείσιμο της Βάσης

Αυτός ο πόλεμος στρέφεται επίσης ενάντια σε όλους τους λαούς της περιοχής και ενάντια στον δικό μας λαό, με την άμεση εμπλοκή και της ελληνικής κυβέρνησης. Είναι ένας πόλεμος που τίναξε στον αέρα την όποια εύθραυστη παγκόσμια ισορροπία υπήρχε, και κανείς δεν ξέρει τι έχουμε μπροστά μας, με ποιον τρόπο θα τελειώσει, ούτε καν αν θα τελειώσει. Και βαθιά φωλιασμένη στο επίκεντρο του ιστού, μέσα από τον οποίο διεξάγεται αυτός ο πόλεμος, βρίσκεται η βάση της Σούδας.

Με άλλα λόγια, η πάλη για να κλείσει η βάση είναι πραγματικά δρόμος χωρίς γυρισμό. Γιατί αυτό που παίζεται δεν είναι μόνο ή κυρίως το «ψωμί» της πόλης, ενός νησιού και μιας χώρας που ζει κυρίως από τον τουρισμό — και ξέρουμε ότι ο τουρισμός είναι η πρώτη οικονομική δραστηριότητα που εξαερώνεται, όχι μετά από ένα χτύπημα, αλλά μετά την εμφάνιση απλώς ενός drone, όσο κι αν αποφεύγουμε ακόμα και να το σκεφτόμαστε επειδή δεν θέλουμε να το πιστέψουμε.

Αυτό που παίζεται σήμερα —και στο επίκεντρο, ξαναλέω, βρίσκεται η βάση της Σούδας— είναι η ίδια η ζωή όπως την ξέρουμε μέχρι σήμερα, η τόσο μίζερη και τόσο πανέμορφη ταυτόχρονα. Αυτό υπογράφουμε, αυτό συζητούμε μεταξύ μας και με όλο τον κόσμο. Γι’ αυτό γράφουμε άρθρα, γι’ αυτό στηρίζουμε με κάθε τρόπο που μπορούμε να σκεφτόμαστε αυτό το κίνημα.

Γι’ αυτό κινητοποιούμαστε με ένα αίτημα που ξεκινάει ξανά, μετά από δεκαετίες που κράτησε πάρα πολύς κόσμος στους ώμους του αυτό το κίνημα, στα πάνω του και στα κάτω του. Έρχεται να βοηθήσει τους Κρητικούς, γιατί μόνο οι Κρητικοί μπορούν να δώσουν αυτή τη μάχη — ας μην κοροϊδευόμαστε. Όλοι οι υπόλοιποι μπορούμε απλώς να βοηθήσουμε, αλλά στους Κρητικούς και, πριν από όλα, στους Χανιώτες πέφτει αυτό το βάρος. Το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο, το Λασίθι μπορούν να βοηθήσουν πολύ αποφασιστικά, αλλά να βοηθήσουν να κλείσει η βάση της Σούδας.