Μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, η Ελλάδα μετρά πέντε νεκρούς της πρώτης γραμμής, δύο πυροσβέστες στο Ρέθυμνο, έναν ακόμη στο Γύθειο και δύο μέλη πληρώματος ελικοπτέρου στην Ψάθα, ενώ περισσότερα από 190.000 στρέμματα (πηγή: Firewatch) έχουν μετατραπεί σε στάχτη. Εκατοντάδες σπίτια και επιχειρήσεις έχουν καταστραφεί, χιλιάδες στρέμματα δάσους χάθηκαν, εκατοντάδες ζώα κάηκαν ζωντανά.

Λίγο μετά τις 3 το μεσημέρι της Κυριακής, πάνω από την Ψάθα γράφτηκε μία από τις πιο μαύρες σελίδες στην ιστορία της αεροπυρόσβεσης στην Ελλάδα. Δύο ελικόπτερα τύπου Bell (μισθωμένα από το Πυροσβεστικό Σώμα από την αυστραλιανή εταιρεία McDermott Aviation), που πραγματοποιούσαν συνεχείς ρίψεις νερού στο ίδιο μέτωπο, συγκρούστηκαν στον αέρα. Σύμφωνα με τα όσα καταγράφονται στο ανατριχιαστικό βίντεο, είχε χαθεί τελείως ο αυστηρός και απαραίτητος διαχωρισμός ύψους ανάμεσά τους. Τα πέδιλα του ελικοπτέρου που βρισκόταν ψηλότερα χτύπησαν και κατέστρεψαν ολοσχερώς το κύριο στροφείο του ελικοπτέρου που βρισκόταν από κάτω. Η σύγκρουση ήταν σφοδρή, το χαμηλότερο ελικόπτερο έχασε την αεροδυναμική του ικανότητα και έπεσε ακυβέρνητο στο έδαφος. Νεκροί ανασύρθηκαν ο Δανός χειριστής και ο Ελληνας σύνδεσμος του ελικοπτέρου. Οι δύο επιβαίνοντες του δεύτερου, ένας Ελληνας και ένας Βρετανός ευτυχώς διασώθηκαν και διακομίστηκαν στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας.

Μετά το δυστύχημα, όλα τα ελικόπτερα τύπου Bell που συμμετείχαν σε επιχειρήσεις κατάσβεσης καθηλώθηκαν, βάσει πρωτοκόλλου. Η τραγική είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου πολύ γρήγορα.

Στο επίκεντρο της διερεύνησης των αιτιών της τραγωδίας αναμένεται να βρεθούν ζητήματα όπως ο συντονισμός πολλών ελικοπτέρων στην ίδια πυρκαγιά, οι διαδικασίες διαχωρισμού στον αέρα, η επικοινωνία μεταξύ πληρωμάτων και συντονιστή, οι μετεωρολογικές και επιχειρησιακές συνθήκες την ώρα του συμβάντος, ο φόρτος των συνεχόμενων αποστολών αλλά και πιθανές μηχανικές βλάβες. Τουλάχιστον επτά εναέρια μέσα έχουν χαθεί την τελευταία εικοσαετία στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα τέσσερα ήταν ελικόπτερα Bell, ενώ οι νεκροί σε αεροπορικά δυστυχήματα αεροπυρόσβεσης ανέρχονται πλέον σε εννέα. Στις 25 Ιουνίου, ένα ελικόπτερο Bell της Πυροσβεστικής είχε συντριβεί στην τεχνητή λίμνη Αώου, στο Μέτσοβο, με αποτέλεσμα τον ελαφρό τραυματισμό των δύο επιβαινόντων.

Κόλαση

Η πυρκαγιά που ξεκίνησε από την περιοχή του Αγίου Βασιλείου στη Βοιωτία, πέρασε στο Πόρτο Γερμενό καταστρέφοντας ένα πανέμορφο δασικό οικοσύστημα και επεκτάθηκε προς τα Βίλια και τα Μέγαρα, έχει πλέον μετατραπεί σε ένα από τα μεγαλύτερα πύρινα μέτωπα του φετινού καλοκαιριού. Διασχίζοντας τον Κιθαιρώνα και περνώντας στη Δυτική Αττική άφησε πίσω της καμένες δασικές εκτάσεις, σπίτια, επιχειρήσεις και μια τεράστια επιχείρηση εκκένωσης οικισμών. Μέχρι αργά χθες το βράδυ δεν υπήρχε οριοθέτηση, με την Πυροσβεστική να επιχειρεί σε μια περίμετρο δεκάδων χιλιομέτρων.

Η πρώτη ειδοποίηση ήρθε το μεσημέρι της Παρασκευής. Η φωτιά εκδηλώθηκε στην περιοχή της Ξηρονομής Βοιωτίας, σε ένα ανάγλυφο με χαράδρες, πευκοδάση και δύσβατες πλαγιές. Από τις πρώτες κιόλας ώρες οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες προμήνυαν το χειρότερο: υψηλές θερμοκρασίες, χαμηλή υγρασία και άνεμοι που άλλαζαν συνεχώς κατεύθυνση, δημιουργώντας αλλεπάλληλες κηλιδώσεις. Ολο το Σαββατοκύριακο κάθε αλλαγή του ανέμου δημιουργούσε νέα ενεργά μέτωπα εκατοντάδων μέτρων. Οι αναζωπυρώσεις διαδέχονταν η μία την άλλη πριν προλάβουν οι πυροσβέστες να ασφαλίσουν το προηγούμενο σημείο. Οικισμοί άδειαζαν, δρόμοι έκλειναν, άνθρωποι προσπαθούσαν να σώσουν ό,τι μπορούσαν μέσα σε λίγα λεπτά.

Εντολές εκκένωσης

Ηδη από το απόγευμα του Σαββάτου η πυρκαγιά είχε πλέον αποκτήσει χαρακτηριστικά που οι πυρομετεωρολόγοι περιγράφουν ως ακραία. Από νωρίς το πρωί της Κυριακής οι κάτοικοι πολλών περιοχών έλαβαν διαδοχικά μηνύματα από το 112 για να απομακρυνθούν από τις εστίες κινδύνου. Οι εντολές εκκένωσης αφορούσαν τις περιοχές Τουτούλη, Νέα Δάφνη, Πευκενέα, Αγιο Σαράντη, τη Βιομηχανική Περιοχή Μεγάρων, το Κανδήλι και την Αγία Σκέπη. Παράλληλα, δυνάμεις της ΕΛ.ΑΣ., του ΕΚΑΒ και των Ενόπλων Δυνάμεων παρέμειναν σε επιφυλακή για την ασφαλή απομάκρυνση πολιτών.

Στη Δυτική Αττική η μάχη δίνεται σε δύο βασικά μέτωπα· το ένα βρίσκεται στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής και στο Κρύο Πηγάδι, όπου οι φλόγες έφτασαν σε κατοικημένες περιοχές προκαλώντας ζημιές σε σπίτια, ενώ το δεύτερο κινείται προς την περιοχή των Μεγάρων και το πεδίο βολής Κανδηλίου, με την κατάσταση να παραμένει δύσκολη σε σημεία γύρω από τα Βίλια και τη Λούμπα. Η εικόνα που αφήνει μέχρι στιγμής η πυρκαγιά είναι βαριά, καθώς στο Πόρτο Γερμενό έχουν καταγραφεί καταστροφές σε πολλές κατοικίες και υποδομές, ενώ οι φλόγες προκάλεσαν ζημιές και σε επιχειρήσεις όπως εγκαταστάσεις θερμοκηπίων, στην περιοχή Λιακωτό, στα όρια των Μεγάρων.

Στην επιχείρηση κατάσβεσης την Κυριακή συμμετείχαν 496 πυροσβέστες με 22 ομάδες πεζοπόρων τμημάτων των ΕΜΟΔΕ, 134 οχήματα, πάρα πολλοί εθελοντές, υδροφόρες και μηχανήματα έργου από τις Περιφέρειες Αττικής και Στερεάς Ελλάδας. Σημαντική είναι και η συνδρομή ξένων πυροσβεστικών δυνάμεων, με ομάδες από τη Γαλλία και τη Ρουμανία να επιχειρούν όσο το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες (οκτώ αεροσκάφη και 20 ελικόπτερα). Παράλληλα στις πυρόπληκτες περιοχές συνεχίζονται επιχειρήσεις διάσωσης ζώων, με συνεργεία να επιχειρούν ακόμη και κοντά στις φλόγες για να απεγκλωβίσουν αδέσποτα που αναζήτησαν καταφύγιο στα βράχια της παραλίας του Πόρτο Γερμενού και της Ψάθας.

Παρά τη σταδιακή υποχώρηση των ανέμων, η μάχη με τις φλόγες παρέμεινε εξαιρετικά δύσκολη, καθώς η περίμετρος της πυρκαγιάς ήταν δαιδαλώδης και εκτείνεται σε δύο νομούς. Ο πυρομετεωρολόγος Θοδωρής Μ. Γιάνναρος χαρακτήρισε τη φωτιά ως την πρώτη «μεγα-πυρκαγιά» του φετινού καλοκαιριού, εκτιμώντας ότι η καμένη έκταση ενδέχεται να ξεπεράσει τα 100.000 στρέμματα. Οπως σημείωσε, η υποχώρηση των ανέμων, η δράση των εναέριων μέσων και το γεγονός ότι σε αρκετές περιοχές η φωτιά κινείται σε εκτάσεις που είχαν καεί στο παρελθόν δημιουργούν τις προϋποθέσεις για σταδιακό περιορισμό της. Ωστόσο, υπογράμμισε το βασικό πρόβλημα της χώρας κάθε χρόνο, ότι δηλαδή το μέγεθος της καταστροφής αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τα μεγάλα κενά στην πρόληψη και στην οργάνωση της δασοπυρόσβεσης, επισημαίνοντας την ανάγκη μόνιμου προσωπικού, ενίσχυσης των ΕΜΟΔΕ και καλύτερης προετοιμασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

* Δύο δασοπυροσβέστες μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία: Ενας 50χρονος εθελοντής υπέστη έμφραγμα μετά την επιχείρησή του στη φωτιά, ενώ ένας 40χρονος πυροσβέστης νοσηλεύεται με αναπνευστικά προβλήματα.