Της Federica Marsi

Διαδηλώσεις κατά της μετανάστευσης ξέσπασαν στο Μπέλφανστ της Βόρειας Ιρλανδίας, αφότου μια επίθεση με μαχαίρι, που φέρεται να διαπράχθηκε από Σουδανό πρόσφυγα, άφησε τη χώρα σε κατάσταση συναγερμού.

Εκατοντάδες διαδηλευτές, πολλοί από τους οποίους είχαν καλυμμένα τα πρόσωπά τους, απέκλεισαν δρόμους και πυρπόλησαν αυτοκίνητα και κτίρια το βράδυ της Τρίτης, ενώ κάτοικοι απομακρύνθηκαν από τις εστίες τους.

Η Μισέλ Ο’Νιλ (Michelle O’Neill), η πρώτη υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας, περιέγραψε τις ταραχές ως «τίποτα λιγότερο από αηδιαστική δειλία». «Ο ρατσισμός, ο εκφοβισμός και η βία είναι λάθος όπου κι αν συμβαίνουν», δήλωσε στην πλατφόρμα X.

Ο 30χρονος ύποπτος για την επίθεση με μαχαίρι, του οποίου το όνομα δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα, κατηγορήθηκε για απόπειρα ανθρωποκτονίας, κατοχή λεπίδας σε δημόσιο χώρο και απειλές για φόνο, αφού την Δευτέρα κατάφερε επανειλημμένα πλήγματα με μαχαίρι στο κεφάλι και τον λαιμό ενός άνδρα γύρω στα 40.

Ο αρχηγός της αστυνομίας της Βόρειας Ιρλανδίας, Τζον Μπούτσερ (Jon Boutcher), δήλωσε ότι ο ύποπτος είχε φτάσει στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2023 μέσω Παρισιού και Δουβλίνου. Το Υπουργείο Εσωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου (Home Office) επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για Σουδανό πρόσφυγα με νόμιμη άδεια διαμονής σε ισχύ έως το 2028.

Αυτό το τελευταίο ξέσπαμα βίας έρχεται σε μια περίοδο που οι εντάσεις παραμένουν υψηλές σε ολόκληρη τη Βρετανία, με λαϊκιστικά κόμματα να κατηγορούν την πολιτική ασύλου ότι επιτρέπει σε επικίνδυνους άνδρες να εισέρχονται στη χώρα.

Βίαιες συμπλοκές ξέσπαν την περασμένη εβδομάδα στο Σαουθάμπτον (Southampton) της νότιας Αγγλίας, σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης από την αστυνομία της δολοφονίας μιας νεαρής λευκής φοιτήτριας, η οποία μαχαιρώθηκε μέχρι θανάτου από έναν Βρετανό Σιχ. Την Τρίτη, δεκάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν επίσης εκεί έξω από ένα ξενοδοχείο που στεγάζει αιτούντες άσυλο, κρατώντας πανό που έγραφαν «όχι ρατσισμός, μόνο πατριωτισμός» και «ως εδώ».

Ρατσιστικές επιθέσεις σε άνοδο στη Βόρεια Ιρλανδία

Η μετανάστευση έχει γίνει ένα φλέγον ζήτημα στη Βρετανία και βοήθησε στην τροφοδότηση της ανόδου του σκληρού δεξιού κόμματος Reform UK στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές.

Υπήρξαν αντιμεταναστευτικές ταραχές στη Βόρεια Ιρλανδία πέρυσι εν μέσω οργής για μια υποτιθέμενη σεξουαλική επίθεση στην οποία ενεπλάκησαν δύο έφηβοι που περιγράφηκαν ως ξένης καταγωγής. Το σημείο των συγκρούσεων ήταν η πόλη Μπαλιμένα (Ballymena) στη Βόρεια Ιρλανδία, όπου ομάδες διαδηλωτών στοχοποίησαν σπίτια όπου διαμένουν μετανάστες.

Το Ηνωμένο Βασίλειο συγκλονίστηκε επίσης από βία τον Ιούλιο του 2024 μετά τη δολοφονία τριών μικρών κοριτσιών που μαχαιρώθηκαν κοντά στο Λίβερπουλ από έναν 17χρονο Βρετανό, γιο προσφύγων από τη Ρουάντα – ένα γεγονός που τότε οδήγησε σε ταραχές, ακόμη και στη Βόρεια Ιρλανδία. Ο έφηβος δήλωσε ένοχος για τις κατηγορίες της δολοφονίας των κοριτσιών και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη, με ελάχιστη έκτιση τα 52 έτη.

Τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, η Διεθνής Αμνηστία περιέγραψε τους προηγούμενους 12 μήνες ως «μια επαίσχυντη χρονιά μίσους» στη Βόρεια Ιρλανδία. Οι αστυνομικές υπηρεσίες κατέγραψαν 2.048 ρατσιστικά περιστατικά και 1.280 εγκλήματα φυλετικού μίσους σε αυτό το χρονικό πλαίσιο, ένα από τα υψηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί από τότε που άρχισαν να τηρούνται αρχεία το 2004.

Τέσσερα από τα πέντε υψηλότερα μηνιαία επίπεδα περιστατικών φυλετικού μίσους καταγράφηκαν μεταξύ Ιουνίου και Σεπτεμβρίου 2025. «Πίσω από κάθε σοκαριστική στατιστική, υπάρχει ένα πραγματικό πρόσωπο ή μια οικογένεια που ζει μέσα στον φόβο», δήλωσε τότε ο Πάτρικ Κόριγκαν (Patrick Corrigan), διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας για τη Βόρεια Ιρλανδία.

«Ωστόσο, πάρα πολλοί πολιτικοί αναπαρήγαγαν αντιμεταναστευτική παραπληροφόρηση που αποτελεί το υπόβαθρο αυτών των επιθέσεων, αντί να σταθούν στο πλευρό των θυμάτων εγκλημάτων μίσους».

Ο Μάικλ Κερ (Michael Kerr), καθηγητής σπουδών συγκρούσεων στο King’s College του Λονδίνου, δήλωσε ότι αν και ο αριθμός των διαδηλωτών που ενεπλάκησαν ήταν σχετικά μικρός, οι συνέπειες είναι δυνητικά πολύ σοβαρές.

«Μια μικρή αλλά αποφασισμένη ακροδεξιά μειοψηφία μπορεί να σπείρει τον φόβο πολύ γρήγορα, ειδικά όταν στοχοποιεί κοινότητες που είναι οι ίδιες μικροσκοπικές, ευάλωτες και ήδη εκτεθειμένες», δήλωσε ο Κερ στο Al Jazeera.

«Αυτό κάνει τις επιθέσεις ακόμη πιο ανησυχητικές. Δεν πρόκειται για την έκφραση κάποιου μεγάλου δημοκρατικού παραπόνου· είναι ρατσιστικός εκφοβισμός που στρέφεται εναντίον ανθρώπων που έχουν πολύ λίγη δύναμη».

Ένας κάτοικος κοιτάζει απανθρακωμένα συντρίμμια σκορπισμένα σε έναν δρόμο μετά από αντιμεταναστευτικές διαδηλώσεις στο Μπέλφαστ [Isabel Infantes/Reuters]

Αντιμεταναστευτικές προσωπικότητες, συμπεριλαμβανομένου του ηγέτη του κόμματος Reform, Νάιτζελ Φάρατζ (Nigel Farage), και του ηγέτη του Restore Britain, Ρούπερτ Λόου (Rupert Lowe), απαίτησαν λεπτομέρειες σχετικά με το μεταναστευτικό καθεστώς του δράστη της Δευτέρας. Ο Γκάβιν Ρόμπινσον (Gavin Robinson), ηγέτης του Δημοκρατικού Ενωτικού Κόμματος (DUP), κάλεσε τις αρχές να περιορίσουν την «ανεξέλεγκτη μετανάστευση».

Ο Μπούτσερ δήλωσε ότι ο φερόμενος ως δράστης δεν ήταν προηγουμένως γνωστός στην Αστυνομική Υπηρεσία της Βόρειας Ιρλανδίας (PSNI) — υποδηλώνοντας ότι δεν είχε ιστορικό σοβαρών εγκλημάτων.

Ενώ η ααστυνομία κάλεσε τους πολίτες να μην κοινοποιούν το σκληρό βίντεο του μαχαιρώματος, πολυάριθμοι λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που συνδέονται με τους αποκαλούμενους «πατριώτες» μοιράζονταν το υλικό, προτρέποντας τους ανθρώπους να «διαμαρτυρηθούν ενάντια στη μαζική μετανάστευση στις κοινότητές τους».

Ο Αμερικανός δισεκατομμυριούχος της τεχνολογίας Ίλον Μασκ (Elon Musk) έκανε retweet μια ανάρτηση του αντιμεταναστευτικού ακτιβιστή Τόμι Ρόμπινσον (Tommy Robinson), του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Στίβεν Γιάξλεϊ-Λένον (Stephen Yaxley-Lennon), η οποία έλεγε: «Μόνο με το να διαμαρτυρόμαστε ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΑ και ΔΥΝΑΤΑ θα υπάρξει οποιαδήποτε αλλαγή!!».

Το μαχαίρωμα της περασμένης εβδομάδας στο Σαουθάμπτον, που φέρεται να έγινε από Βρετανό μέλος της κοινότητας των Σιχ, εργαλειοποιήθηκε από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς (JD Vance), ο οποίος κατηγόρησε την «πολιτική της αυτοαπέχθειας και τη μαζική εισβολή μεταναστών» για τη βία. Βρετανοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι σημειώσαν ότι ο δράστης στο Σαουθάμπτον δεν ήταν μετανάστης και κατηγόρησαν τον Βανς ότι προσπαθεί να «παρέμβει στη δημοκρατία μας και επιδιώκει να υποδαυλίσει τον διχασμό στους δρόμους μας».

Η κοινότητα των Σιχ έχει έκτοτε αναφέρει περιστατικά φυλετικής και λεκτικής κακοποίησης, παρά το γεγονός ότι ο Μαρκ Νόβακ (Mark Nowak), ο συντετριμμένος πατέρας του θύματος, προειδοποίησε να μην χρησιμοποιηθεί ο θάνατος του γιου του για τη δημιουργία «περαιτέρω διχασμού, μίσους ή έντασης».

Η υπουργός Δικαιοσύνης της Βόρειας Ιρλανδίας, Ναόμι Λονγκ (Naomi Long), δήλωσε την Τετάρτη ότι όσοι προβαίνουν σε βίαιες πράξεις «εργαλειοποιούν τον πραγματικό πόνο, την ανησυχία και την οργή» του λαού και κατηγόρησε τους ακροδεξιούς διαδικτυακούς υποκινητές για την πυροδότηση των φυλετικών εντάσεων.

«Υπήρξαν κακόπιστοι παράγοντες στο Ηνωμένο Βασίλειο και ακόμη πιο μακριά, οι οποίοι πιθανότατα θα δυσκολεύονταν πριν από χθες να βρουν το Μπέλφαστ στον χάρτη… οι οποίοι ενθάρρυναν σκόπιμα τους ανθρώπους να βγουν στους δρόμους», δήλωσε στην εκπομπή BBC Breakfast. «Αυτό είναι ο απόλυτος ορισμός του ρατσισμού».

Ο Κερ, από το King’s College, δήλωσε ότι η αναπαραγωγή αντιμεταναστευτικού υλικού σε πλατφόρμες όπως το X, βοήθησε στη δημιουργία ενός πλαισίου στο οποίο τα περιστατικά μπορούν να πολιτικοποιηθούν γρήγορα και να χρησιμοποιηθούν για να πυροδοτήσουν την οργή. «Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συμμετέχων είναι επίσημα οργανωμένος από την ακροδεξιά, αλλά το ιδεολογικό πλαίσιο σαφώς διαμορφώνεται από αυτό το ευρύτερο οικοσύστημα», δήλωσε.

Η κληρονομιά των «Ταραχών» (The Troubles)

Η Εύη Χατζηπαναγιωτίδου (Evi Chatzipanagiotidou), λέκτορας ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Queen’s του Μπέλφαστ, δήλωσε ότι η βία της Τρίτης συνδέεται επίσης με τις «Ταραχές» (The Troubles), όπως είναι γνωστή η σεκταριστική σύγκρουση στη Βόρεια Ιρλανδία μεταξύ της δεκαετίας του 1960 και των τελών της δεκαετίας του 1990. Η ειρηνευτική συμφωνία του 1998, γνωστή ως Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής, οδήγησε σε σύμφωνα διακυβέρνησης μεταξύ των μεγαλύτερων κομμάτων των Εθνικιστών (εκείνων που θέλουν μια ενωμένη Ιρλανδία) και των Ενωτικών (εκείνων που θέλουν να παραμείνουν μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου).

Βίαιες ταραχές λαμβάνουν χώρα σε περιοχές που έχουν πληγεί από μακροχρόνια οικονομική αποστέρηση, ανεργία και περιθωριοποίηση, δήλωσε η Χατζηπαναγιωτίδου.

«Δεν έχει εδραιωθεί ακόμη σύνδεση των ταραχών με [ακροδεξιές] παραστρατιωτικές οργανώσεις, αλλά οι νεαροί άνδρες που συμμετέχουν σε αυτές τις ταραχές θα αποτελούσαν πρωταρχικούς στόχους στρατολόγησης για τέτοιες ομάδες», ανέφερε η Χατζηπαναγιωτίδου.

«Έτσι, οι τοπικές ιστορικές και ιδεολογικές διαδικασίες συγκλίνουν με την παγκόσμια ακροδεξιά πολιτική».

Η ίδια πρόσθεσε ότι στο αντιμεταναστευτικό αφήγημα, τα σύνορα με την Ιρλανδία κατηγορούνται ως διάδρομος διέλευσης μεταναστών, αναζωπυρώνοντας τις εντάσεις γύρω από την εθνική ταυτότητα μεταξύ των καθολικών και εθνικιστικών κοινοτήτων, οι οποίες αυτοπροσδιορίζονται έντονα ως Ιρλανδοί υπέρ μιας ενωμένης Ιρλανδίας, και των προτεσταντικών και ενωτικών κοινοτήτων που αυτοπροσδιορίζονται ως Βρετανοί και επιθυμούν να παραμείνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο Κερ, από το King’s College, επεσήμανε επίσης τις πολιτικές διαιρέσεις εντός της κυβέρνησης συνεργασίας ως έναν επιπλέον κίνδυνο. Χωρίς πολιτική ενότητα, «η ακροδεξιά μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτά τα περιστατικά για να μπει σφήνα ανάμεσα στα κόμματα, τις κοινότητες και την αστυνομία», δήλωσε.

«Εάν αυτό συνεχιστεί, θα αποτελέσει σημαντική πρόκληση για την αστυνόμευση στη Βόρεια Ιρλανδία και θα μπορούσε να τροφοδοτήσει ευρύτερες ταραχές σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο».