Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες εξοπλιστικές συμβάσεις στην ιστορία της χώρας. Διαφημίστηκε όσο καμία άλλη και κινδυνεύει να αποδομηθεί από τη δήλωση του διευθυντή του οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας Μοσέ Πατέλ ο οποίος απαντώντας σε ερώτηση (Καθημερινή) αν η Ελλάδα θα έχει πρόσβαση στον «πηγαίο κώδικα» (source code) που σχετίζεται με τις δυνατότητες διοίκησης και ελέγχου (command and control – C2) απάντησε πως:

«Όχι. Επειδή ο «πηγαίος κώδικας» δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Ωστόσο, επαναλαμβάνω, είμαστε εκεί για να παρέχουμε υποστήριξη και συντήρηση, καθώς και κάθε είδους βοήθεια και ό,τι άλλο χρειαστεί στο μέλλον».

Οι διευκρινήσεις από το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας

Ακολούθησαν διευκρινήσεις και μία δήλωση του εκπροσώπου του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ, στην οποία αναφερόταν ότι:

«Στο πλαίσιο της συμφωνίας “Ασπίδα του Αχιλλέα”, το υπουργείο Αμυνας του Ισραήλ και το ελληνικό υπουργείο Εθνικής Αμυνας συμφώνησαν στη μεταφορά ισραηλινής τεχνογνωσίας στις ελληνικές εταιρείες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

Αυτό καλύπτει τόσο την επιχειρησιακή εμπειρία που έχει συσσωρευτεί επί δεκαετίες στην ανάπτυξη και λειτουργία συστημάτων αεράμυνας όσο και την τεχνολογική υποστήριξη που θα επιτρέψει στις ελληνικές εταιρείες να αναπτύξουν το κεντρικό λογισμικό διοίκησης και ελέγχου, ώστε ο ελληνικός πηγαίος κώδικας που θα αναπτυχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος, μαζί με οποιεσδήποτε τροποποιήσεις και προσθήκες σε αυτόν, να παραμείνει υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο και να προσαρμοστεί στις ελληνικές επιχειρησιακές απαιτήσεις.

Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι τα τελευταία χρόνια, στο πλαίσιο της διαμόρφωσης της συμφωνίας, καταβλήθηκε προσπάθεια για την προώθηση της μεταφοράς τεχνολογιών και δυνατοτήτων σε ελληνικές εταιρείες, οι οποίες θα ενσωματωθούν στην παραγωγή της αρχιτεκτονικής που θα παραδοθεί στην Ελλάδα.

Οι ισχυρισμοί που έγιναν τις τελευταίες ημέρες σχετικά με τον πηγαίο κώδικα που υποστηρίζει τα επιχειρησιακά συστήματα του ίδιου του Ισραήλ δεν έχουν σχέση με τη συμφωνία για την “Ασπίδα του Αχιλλέα”, υπό την οποία ένας εξειδικευμένος ελληνικός πηγαίος κώδικας θα αναπτυχθεί με ισραηλινή υποστήριξη».

Οι σαφείς εντολές από τον Δένδια

Αυτά τον Σεπτέμβριο, οπότε και άναψαν οι «φωτιές» της αντιπαράθεσης σε προεκλογικό κλίμα, και αφού είχαν προηγηθεί οι δηλώσεις του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια στις 23 Ιουλίου 2026 μετά το ΚΥΣΕΑ, για το πακέτο των εξοπλιστικών το οποίο περιλαμβάνει την «Ασπίδα του Αχιλλέα», στις οποίες ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «υπάρχει πάγια εντολή.

Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν αποκτούν και δεν θα αποκτήσουν σύστημα πέραν απολύτως εξειδικευμένων περιπτώσεων, που δεν γνωρίζω αυτή τη στιγμή αλλά πρέπει σε αυτό τον τομέα να αφήνουμε πάντοτε μια ειδική επιφύλαξη, στον οποίον δεν θα έχουμε τον πηγαίο κώδικα. Ιδίως για «command and control» είναι απολύτως στοιχείο κομβικό για την εθνική ύπαρξη, όχι για την εθνική κυριαρχία.

Καταλαβαίνετε λοιπόν ότι να χειρίζονται οι Ένοπλες Δυνάμεις ένα σύστημα με τις δυνατότητες «C5 ISRT», τις οποίες σας περιέγραψα προηγουμένως χωρίς να έχουν τον πηγαίο κώδικα, δηλαδή χωρίς να μπορούν να παρέμβουν στην αρχιτεκτονική και στην εξέλιξη του συστήματος, ήτοι να είναι «όμηροι» οποιασδήποτε και της φιλικότερης και συμμαχικότερης των ξένων χωρών, είναι παντελώς αδύνατο».

Τόνιζε δε ότι η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στον αντιαεροπορικό θόλο θα είναι σε ποσοστό 25%, ήτοι 700 εκατομμύρια ευρώ.

Αναφερόμενος μάλιστα στο ζήτημα της ελληνικής συμμετοχής ο Δένδιας έλεγε ότι «η λογική εδώ, δεν είναι η λογική της αγοράς συστημάτων από το κράτος του Ισραήλ. Είναι η λογική της παραγωγής συστημάτων στην Ελλάδα από ισραηλινές εταιρείες, με δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα, συνεργασίας με ελληνικές επιχειρήσεις και δημιουργίας δυνατοτήτων εξαγωγής αυτών των προϊόντων και στον ευρωπαϊκό χώρο, αλλά και στον χώρο της Μέσης Ανατολής. Προσβλέπουμε, δηλαδή, στη χρήση αυτού του Εξοπλιστικού Προγράμματος ως καταλύτη για να δημιουργήσουμε παραγωγική βάση με δυνατότητες εξαγωγής. Σε αυτήν την εξαγωγή, η πρόθεσή μας είναι η ελληνική συμμετοχή να υπερβαίνει το ελάχιστο το οποίο τέθηκε ως όρος για τη συμμετοχή σε αυτό το πρόγραμμα».

Αυτό που δεν κατέστη σαφές είναι ότι η Ελλάδα δημιουργεί ελληνικό πηγαίο κώδικα για το κεντρικό Σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου (Command and Control – C2) το οποίο αποτελεί και τον «εγκέφαλο» αυτού του δικτύου, καθώς συλλέγει και συνθέτει τα δεδομένα όλων των αισθητήρων, δημιουργεί την ενιαία επιχειρησιακή εικόνα, αξιολογεί και ιεραρχεί τις απειλές και υποστηρίζει την κατανομή στόχων και την επιλογή του κατάλληλου όπλου.

Τι είναι ο πηγαίος κώδικας

Ο πηγαίος κώδικας του κεντρικού Συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου (Command and Control – C2) μειώνει καθοριστικά την εξάρτηση από τον κατασκευαστή και επιτρέπει στην Ελλάδα να εξελίσσει την αρχιτεκτονική του συστήματος.

Το έργο έχει αναλάβει η Scytalys, η οποία ανήκει στον όμιλο EFA.

Όπως σημείωναν στο in αρμόδιες πηγές, η υπογραφή της συμφωνίας με το Ισραήλ καθυστέρησε στη βάση ακριβώς αυτής της απαίτησης του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της ηγεσίας του ΓΕΕΘΑ ώστε να δοθεί η δυνατότητα στην Ελλάδα να δημιουργήσει το δικό της πηγαίο κώδικα για το κεντρικό Σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου.

Με τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Δένδια και τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, Στρατηγό, Δημήτρη Χούπη να είναι αυτοί που σήκωσαν και το βάρος της διαπραγμάτευσης. Με όσους γνωρίζουν να σημειώνουν ότι ήταν μία κίνηση που μπορεί να αποδειχθεί ορόσημο στον τρόπο που γίνονται από εδώ και στο εξής οι συμφωνίες για τα εξοπλιστικά.

Η δημιουργία ελληνικού πηγαίου κώδικα για την «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Η δημιουργία του ελληνικού πηγαίου κώδικα όπως τόνιζαν στο in οι ίδιες πηγές επιτρέπει να ενσωματωθεί στο μέλλον η διαχείριση περαιτέρω οπλικών συστημάτων (ραντάρ, πυραυλικά συστήματα κλπ) χωρίς την απαραίτητη εμπλοκή του Ισραήλ.

Στο ερώτημα προς την κυβέρνηση όσων ασκούν κριτική στην κυβέρνηση για το τι ακριβώς αποκτά συμβατικά η Ελλάδα; Source code, object code, APIs, interface-control documents, technical data rights, δικαιώματα τροποποίησης και αναβάθμισης — ή απλώς δικαίωμα χρήσης και, κυρίως, ποια από αυτά αφορούν το εθνικό C2 και ποια τα επιμέρους ισραηλινά συστήματα, αρμόδιες πηγές έδιναν διαβεβαιώσεις στο in ότι «η κυβέρνηση πέτυχε την ανάπτυξη του εθνικού λογισμικού C2 , εγχώρια από ομάδα εταιριών του χώρου που θα λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ελέγχου και διοίκησης των διαφόρων επιμέρους συστημάτων της Αεράμυνας».

Ωστόσο η κριτική συνεχίζεται με τις ισραηλινές δηλώσεις για τον πηγαίο κώδικα να εντείνουν τη δυσπιστία, ενώ αναλυτές και ειδικοί που επιχειρούν να διαβάσουν πίσω από τις δηλώσεις, να σημειώνουν μεν ότι δεν αμφισβητείται η ανάγκη για σύγχρονη αεράμυνα ούτε της επιχειρησιακής αξίας των συγκεκριμένων συστημάτων, αλλά οι όροι.

Το κόστος για την «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές στο in ότι «η τιμή δεν είναι το κόστος» και αναφέρουν ενδεικτικά ότι δεν έχει δημοσιοποιηθεί πόσο από τα 3,035 δισ. ευρώ αντιστοιχεί στο David’s Sling, πόσο στο BARAK MX, πόσο στο SPYDER, πόσο στα ραντάρ, πόσο στο C2 και πόσο στο αρχικό απόθεμα πυραύλων, στην εκπαίδευση και στα ανταλλακτικά. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έχει δηλώσει ρητά ότι δεν προτίθεται να δώσει δημόσια αναλυτική κοστολόγηση».

Σημειώνοντας μάλιστα πως αυτό δεν είναι λεπτομέρεια λογιστικής. Είναι το κλειδί για να γνωρίζει κανείς αν η χώρα έκανε καλή ή κακή συμφωνία.

Και επειδή πάντα ο «διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες», στα ερωτήματα που μπαίνουν είναι και το κόστος λειτουργίας και υποστήριξης το οποίο μπορεί να αντιπροσωπεύει και το 70% του συνολικού κόστους ζωής, στα μεγάλα οπλικά συστήματα.

Με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», σε βάθος εικοσαετίας θα είναι σημαντικά υψηλότερο από την αρχική συμβατική αξία, δεν μπορεί ωστόσο να εκτιμηθεί αξιόπιστα όσο παραμένουν άγνωστα το εύρος και η διάρκεια της υποστήριξης, το αρχικό απόθεμα πυραύλων, οι τιμές αναπλήρωσης και το κόστος των μελλοντικών αναβαθμίσεων. Σε περίπτωση πραγματικής επιχειρησιακής χρήσης, το κόστος θα εξαρτηθεί πρωτίστως από τον αριθμό και τον τύπο των αναχαιτιστών που θα καταναλωθούν.

Η σύγχυση που προκάλεσαν οι δηλώσεις των ισραηλινών

Αναλυτές και ειδικοί εξηγούν στο in ωστόσο ότι πέραν του οικονομικού το πιο σοβαρό πολιτικά ζήτημα είναι αυτό της αξιοπιστίας δηλώσεων. Καθώς βλέπουν διαφορά στις δηλώσεις Δένδια και Πατέλ και υπογραμμίζουν ότι οι ισραηλινές διευκρινίσεις που ακολούθησαν κάνουν λόγο για από κοινού χρήση λογισμικού και όχι για παράδοση πηγαίου κώδικα: ελληνικός φαίνεται να είναι ο νέος κώδικας διασύνδεσης και όχι ο κώδικας των ίδιων των συστημάτων SPYDER, BARAK MX και David’s Sling.

Η διαφορά όπως λένε δεν είναι σημασιολογική. Ο κώδικας διασύνδεσης επιτρέπει τη σύνδεση διαφορετικών συστημάτων σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο. Η πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα μπορεί να διευρύνει σημαντικά τη δυνατότητα τροποποίησης, συντήρησης και αναβάθμισης, δεν εξασφαλίζει όμως από μόνη της τεχνολογική αυτονομία, όπως υποστηρίζουν. Και προσθέτουν ότι απαιτούνται επίσης τα αντίστοιχα συμβατικά δικαιώματα, πλήρης τεχνική τεκμηρίωση, εργαλεία ανάπτυξης, δεδομένα διεπαφών, δικαιώματα επί των αναβαθμίσεων και, όπου απαιτείται, πρόσβαση σε κρίσιμες κρυπτογραφικές λειτουργίες. Γι’ αυτό πρέπει να διαχωριστεί με ακρίβεια ο ελληνικός έλεγχος του εθνικού C2 από τα δικαιώματα επί του λογισμικού των επιμέρους οπλικών συστημάτων.

Στο ίδιο πλαίσιο, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, σύμφωνα με τον Ισραηλινό αξιωματούχο, η διασύνδεση του David’s Sling με τρίτα κράτη ή με συστήματα του ΝΑΤΟ προϋποθέτει ειδικό σχέδιο ενσωμάτωσης και έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης. Προστίθεται, δηλαδή, ένα ακόμη φίλτρο εκτός ελληνικού ελέγχου — σε μια χώρα που έχει ήδη επιλέξει το F-35, ένα αεροσκάφος με γνωστές εξαρτήσεις υποστήριξης από τον κατασκευαστή.

Γκρίνια και για το 25%

Θέμα μπαίνει σύμφωνα και με τους αναλυτές και για το 25% καθώς όπως υπογραμμίζουν η κυβέρνηση προβάλλει ως σημαντική επιτυχία τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό άνω του 25%, με 19 ελληνικές εταιρείες και έργα συνολικής αξίας περίπου 750 εκατ. ευρώ. Πίσω όμως από το συνολικό ποσοστό παραμένουν δύο ουσιώδη ερωτήματα.

Πρώτον, τα 750 εκατ. ευρώ δεν αποτελούν «επιστροφή χρημάτων στην Ελλάδα». Εξακολουθούν να πληρώνονται από το ελληνικό Δημόσιο μέσα στο ίδιο πρόγραμμα, όπως σπεύδουν να επισημάνουν.

Η διαφορά είναι ότι ένα μέρος καταλήγει σε ελληνικές επιχειρήσεις, μισθούς και φορολογικά έσοδα αντί να φύγει εξ ολοκλήρου στο εξωτερικό.

Η πραγματική αξία, όμως, όπως λένε, εξαρτάται από την καθαρή εγχώρια προστιθέμενη αξία: αν μια ελληνική εταιρεία τιμολογεί 100 εκατ. ευρώ εισάγοντας ηλεκτρονικά αξίας 70 εκατ., η ελληνική συνεισφορά δεν είναι 100 εκατ. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα συμβόλαια πήραν ελληνικές εταιρείες, αλλά πόση τεχνογνωσία, πνευματική ιδιοκτησία και παραγωγική ικανότητα μένει στη χώρα — και πόσο από το αντικείμενο περιορίζεται σε υπεργολαβία ή συναρμολόγηση.

Δεύτερον, το 25% διατυπώνεται συστηματικά ως «προϋπόθεση» και πολιτική δέσμευση. Το κρίσιμο είναι αν έχει μετατραπεί σε δεσμευτική συμβατική υποχρέωση, με σαφές χρονοδιάγραμμα, ελέγξιμη μέθοδο υπολογισμού, ρήτρες και κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης.

in.gr