Η Ιρλανδία κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να απαγορεύσει το εμπόριο με τους παράνομους ισραηλινούς οικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, καθώς η ίδια προετοιμάζεται να υιοθετήσει τη δική της εθνική νομοθεσία εντός λίγων εβδομάδων.

Πριν από τη συνάντηση στις Βρυξέλλες, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ δήλωσαν ότι η προκλητική συμπεριφορά κατά των ακτιβιστών του στολίσκου, η οποία επιδείχθηκε από τον Ισραηλινό Υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, και η κατακραυγή που προκάλεσε, καθιστούν την ευρωπαϊκή δράση κατά του κινήματος των εποίκων ακόμη πιο επείγουσα.

Η Ιρλανδή Υπουργός Εξωτερικών Έλεν ΜακΈντι (Helen McEntee) αποκάλυψε μια νέα δυναμική στις Βρυξέλλες κατά την άφιξή της για την υπουργική σύνοδο. «Η Ευρώπη πρέπει τώρα να δράσει και πρέπει να απαντήσει στην ισραηλινή συμπεριφορά», δήλωσε. Η ίδια μιλούσε μόλις λίγες ώρες προτού η ολλανδική κυβέρνηση εγκρίνει επίσημα την εθνική της απαγόρευση εισαγωγών σε προϊόντα των οικισμών, η οποία πρέπει τώρα να λάβει το πράσινο φως από το Κοινοβούλιο.

«Είδαμε αυτή την εβδομάδα τις ενέργειες της ισραηλινής κυβέρνησης, και ειδικότερα ενός Ισραηλινού υπουργού εναντίον Ιρλανδών, αλλά και Ευρωπαίων και διεθνών πολιτών που είχαν κρατηθεί παράνομα σε διεθνή ύδατα», δήλωσε η κ. ΜακΈντι. «Αυτή είναι μόνο μία από τις πολλές ενέργειες που έχουμε δει τους πρόσφατους μήνες, και μάλιστα χρόνια».

Η κ. ΜακΈντι δήλωσε ότι θα ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταθέσει προτάσεις για την απαγόρευση του εμπορίου με τους ισραηλινούς οικισμούς, οι οποίοι θεωρούνται παράνομοι από τις Βρυξέλλες από το 1967.

«Πιστεύω ότι είναι καιρός να αναλάβουμε δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και είναι καιρός να απαντήσουμε σε αυτές τις συνεχείς προκλήσεις και παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου», είπε.

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν εκφράσει ανησυχία για την πίεση του Ισραήλ να προσαρτήσει τη Δυτική Όχθη και την αυξανόμενη βία των εποίκων κατά των Παλαιστινίων. Σε κοινή δήλωση που εκδόθηκε την Παρασκευή, η Ιταλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία κάλεσαν τις εταιρείες να μην συμμετάσχουν στο λεγόμενο έργο E1, το οποίο θα διχοτομούσε τη Δυτική Όχθη και θα απέκοπτε μεγάλο μέρος του εδάφους από την Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Οι εταιρείες που συμμετέχουν στον διαγωνισμό για την κατασκευή 3.400 σπιτιών θα παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο, προειδοποίησε η δήλωση. «Αντιτιθέμεθα σθεναρά σε εκείνους, συμπεριλαμβανομένων μελών της ισραηλινής κυβέρνησης, που τάσσονται υπέρ της προσάρτησης και του αναγκαστικού εκτοπισμού του παλαιστινιακού πληθυσμού», ανέφερε.

«Ως εδώ»

Μιλώντας επίσης πριν από τη συνάντηση στις Βρυξέλλες, ο Μπέντζαμιν Ντούσα (Benjamin Dousa), Υπουργός Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας και Εξωτερικού Εμπορίου της Σουηδίας, δήλωσε ότι οι προκλήσεις του κ. Μπεν-Γκβιρ έχουν «ήδη αλλάξει τη δυναμική» εντός της ΕΕ. «Όλο και περισσότερες χώρες λένε “ως εδώ”», δήλωσε ο κ. Ντούσα.

Την Πέμπτη, το Υπουργείο Εξωτερικών της Πολωνίας ανακοίνωσε ότι ζήτησε από το Υπουργείο Εσωτερικών της να εκδώσει απαγόρευση βίζας κατά του κ. Μπεν-Γκβιρ. Η Ιταλία αντέδρασε επίσης έντονα στη συμπεριφορά του απέναντι στους ακτιβιστές του στολίσκου, απαιτώντας συγγνώμη και κυρώσεις σε επίπεδο ΕΕ εναντίον του. Το Βέλγιο, η Σλοβενία, η Ισπανία και η Ολλανδία επέβαλαν απαγορεύσεις βίζας τον περασμένο χρόνο σε εθνικό επίπεδο.

Ο κ. Ντούσα κάλεσε επίσης την ΕΕ να λάβει ισχυρότερα μέτρα κατά του εμπορίου των οικισμών και να αυστηροποιήσει την πολιτική διαφοροποίησής της. Η πολιτική αυτή, που εφαρμόστηκε το 2015, απαιτεί τα προϊόντα από τα κατεχόμενα εδάφη να φέρουν σήμανση που τα διακρίνει από τις ισραηλινές εισαγωγές όταν πωλούνται στις ευρωπαϊκές αγορές. Δεν απαγορεύει το εμπόριο.

Ωστόσο, η Γαλλία και η Σουηδία ζήτησαν τον περασμένο μήνα από την Επιτροπή να προχωρήσει περισσότερο, περιορίζοντας ή απαγορεύοντας το εμπόριο με τους παράνομους ισραηλινούς οικισμούς. Αυτό «κερδίζει ευρύτερη υποστήριξη», πρόσθεσε ο κ. Ντούσα.

Σχολιάζοντας την αποτυχία της Επιτροπής μέχρι στιγμής να ανταποκριθεί στο γαλλοσουηδικό αίτημα, ο κ. Ντούσα δήλωσε ότι η Σουηδία θα διατηρήσει την εκστρατεία πίεσής της.

«Θα πιέσουμε ώστε η Επιτροπή να παρουσιάσει συγκεκριμένα μέτρα σε αυτόν τον τομέα το συντομότερο δυνατό», δήλωσε. «Και έχουμε προτείνει μια γκάμα μέτρων που μπορούν να εισαχθούν. Για παράδειγμα, η απαίτηση αδειών εξαγωγής ή σημαντικά αυξημένοι δασμοί. Το σημαντικό είναι να σταματήσουμε την εισροή προϊόντων στην ΕΕ από κατεχόμενα εδάφη, όπου η γη κάποιου άλλου έχει κλαπεί».

Το ετήσιο εμπόριο μεταξύ της ΕΕ και των κατεχόμενων εδαφών αποτιμάται σε περίπου 340 εκατομμύρια ευρώ (397,7 εκατομμύρια δολάρια), λιγότερο από το ένα δέκατο του συνολικού εμπορίου ΕΕ-Ισραήλ.

Εθνική νομοθεσία

Μιλώντας την Πέμπτη σε Ιρλανδούς βουλευτές, η κ. ΜακΈντι δήλωσε ότι θα δημοσιεύσει νομοθεσία για την απαγόρευση του εμπορίου με τους ισραηλινούς οικισμούς «εντός εβδομάδων».

«Είναι σημαντικό να συμφωνήσουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να το κάνουμε αυτό, αλλά είναι επίσης σημαντικό να προχωρήσουμε τη νομοθεσία για την οποία έχουμε πει ότι δεσμευόμαστε και πάνω στην οποία εργαζόμαστε», δήλωσε η κ. ΜακΈντι.

Η Ιρλανδία ήταν το πρώτο κράτος της ΕΕ που άρχισε να εργάζεται πάνω σε ένα τέτοιο νομοσχέδιο το 2018. Όμως κινήθηκε πιο αργά από άλλα κράτη, όπως η Ισπανία και η Σλοβενία, τα οποία εφάρμοσαν απαγορεύσεις πέρυσι. Το Βέλγιο εργάζεται επίσης πάνω σε εθνική νομοθεσία.

Η Ισπανία και η Σλοβενία βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό σε μια συμβουλευτική γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου (ICJ) που εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2024, η οποία καλούσε τα έθνη να απέχουν από οικονομικές ή εμπορικές συναλλαγές με τους ισραηλινούς οικισμούς.

Η Ιρλανδία είχε επιλέξει να υποστηρίξει σε επίπεδο ΕΕ τον περιορισμό του εμπορίου με το Ισραήλ επειδή αυτό απαιτεί ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία και, ως εκ τούτου, είναι πιο πιθανό να υιοθετηθεί σε σχέση με μέτρα που απαιτούν ομοφωνία, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων, ανέφερε η κ. ΜακΈντι.

Από τις αρχές του 2024, λίγους μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, η Ιρλανδία έχει πιέσει, μαζί με την Ισπανία, ώστε η ΕΕ να αναστείλει τη συμφωνία σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ εν όλω ή εν μέρει.

Ωστόσο, δεν υπήρξε επαρκής υποστήριξη από άλλα κράτη της ΕΕ για να υιοθετηθεί αυτό, παρά το γεγονός ότι η υπηρεσία εξωτερικής δράσης της ΕΕ κατέληξε σε έκθεσή της πέρυσι ότι το Ισραήλ είχε παραβιάσει τη ρήτρα για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Τα κράτη απέτυχαν επίσης να υιοθετήσουν πρόταση της Επιτροπής τον Σεπτέμβριο για την επιβολή κυρώσεων στον κ. Μπεν-Γκβιρ και σε έναν άλλο ακροδεξιό Ισραηλινό υπουργό κοντά στο κίνημα των οικισμών, τον Μπεζαλέλ Σμότριτς (Bezalel Smotrich). Στους κύριους πολέμιους τέτοιων μέτρων περιλαμβάνονται η Γερμανία, η Ουγγαρία και η Τσεχική Δημοκρατία.