Σε έναν ιστορικό συντονισμό που κλονίζει συθέμελα τα συνταγματικά θεμέλια του Ηνωμένου Βασιλείου προχώρησαν οι πολιτικές ηγεσίες της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, συνυπογράφοντας επίσημο μνημόνιο συνεργασίας με το οποίο αξιώνουν το δικαίωμα αυτοδιάθεσης και διεκδικούν την αποχώρηση από τη βρετανική ένωση, προσδιορίζοντας ως κοινό τους μέλλον την επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι επικεφαλής του Εθνικού Κόμματος της Σκωτίας (SNP) Τζον Σουίνι (John Swinney), του ουαλικού Plaid Cymru Ρουν απ Ιόργουερθ (Rhun ap Iorwerth) και η αντιπρόεδρος του Σιν Φέιν (Sinn Féin) Μισέλ Ο’Νιλ (Michelle O’Neill) ενώνουν για πρώτη φορά θεσμικά τις δυνάμεις τους, διακηρύσσοντας ότι η εποχή της κυριαρχίας του Γουέστμινστερ φτάνει στο τέλος της.

Η πρωτοβουλία αυτή ανοίγει έναν νέο κύκλο αμφισβήτησης της κεντρικής εξουσίας του Λονδίνου, το οποίο, σε περίπτωση επικράτησης των αποσχιστικών τάσεων, απειλείται με την απώλεια του 50% της εδαφικής του επικράτειας, 12 εκατομμυρίων κατοίκων και 450 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το εθνικό ΑΕΠ.

Το κοινό μνημόνιο και η σύγκλιση των τριών ηγεσιών: «Ο χρόνος του Γουέστμινστερ τελειώνει»

Η κοινή διακήρυξη εκκινεί από την αναγνώριση των ιδιαίτερων ιστορικών διαδρομών και της διακριτής πολιτικής ταυτότητας των τριών εθνών, προτάσσοντας ως θεμελιώδη αρχή τη δημοκρατική βούληση των κοινωνιών τους:

«Η Σκωτία, η Ουαλία και η Ιρλανδία έχουν ξεχωριστές ιστορίες, ταυτότητες και πολιτικές παραδόσεις. Κάθε ένα από τα έθνη μας έχει το δικαίωμα να καθορίζει το δικό του μέλλον, μέσω δημοκρατικών μέσων και σύμφωνα με τις επιθυμίες του λαού του. Σήμερα, το Plaid Cymru, το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας και το Σιν Φέιν ενώνουν τις δυνάμεις τους για να επιβεβαιώσουν τη δέσμευσή μας να εργαστούμε εποικοδομητικά μεταξύ μας για τα κοινά συμφέροντα των λαών μας. Μοιραζόμαστε την πεποίθηση ότι τα έθνη και οι κοινότητες που εκπροσωπούμε αξίζουν μεγαλύτερη φιλοδοξία, μεγαλύτερη οικονομική ευκαιρία και ισχυρότερη φωνή στον καθορισμό του μέλλοντός τους».

Αναλύοντας τη συγκυρία της σύμπραξης, οι υπογράφοντες επισημαίνουν ότι για πρώτη φορά στα χρονικά καταγράφεται ταυτόχρονη πολιτική σύμπνοια σε επίπεδο κορυφής και στις τρεις επικράτειες:

«Το πολιτικό τοπίο σε αυτά τα νησιά αλλάζει. Για πρώτη φορά στην ιστορία, οι λαοί σε αυτά τα νησιά έχουν Πρώτους Υπουργούς στη Σκωτία, στην Ουαλία και στη Βόρεια Ιρλανδία που είναι όλοι δεσμευμένοι στην ανεξαρτησία από το Ηνωμένο Βασίλειο. Για τους πολίτες που παρακολουθούν σε αυτά τα νησιά —για τους ανθρώπους που παρακολουθούν σε όλο τον κόσμο— δεν θα μπορούσε να υπάρξει σαφέστερη ένδειξη ότι ο χρόνος του Γουέστμινστερ φτάνει στο τέλος του. Πιστεύουμε ότι υπάρχει ένας καλύτερος τρόπος: έθνη που συνεργάζονται ως ίσα, μοιράζονται ιδέες και εμπειρογνωμοσύνη και οικοδομούν σχέσεις βασισμένες στον αμοιβαίο σεβασμό και τα κοινά συμφέροντα. Η δυναμική βρίσκεται πίσω από τα κινήματά μας· πιστεύουμε ότι η συνταγματική αλλαγή έρχεται».

Απόρριψη του οικονομικού μοντέλου του Γουάιτχολ, πράσινη ενέργεια και επιστροφή στην Ε.Ε.

Το σύμφωνο κατανόησης εξειδικεύει τα πεδία πρακτικής συνεργασίας μεταξύ των τριών κομμάτων, εστιάζοντας πρωτίστως στην οικονομική ανασυγκρότηση και στην αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων:

«Μια ισχυρότερη, δικαιότερη οικονομία: Ανταλλαγή ιδεών και εμπειριών για το πώς να οικοδομήσουμε παραγωγικές, ευημερούσες οικονομίες που δημιουργούν καλές θέσεις εργασίας, αντιμετωπίζουν την ανισότητα και διασφαλίζουν ότι ο πλούτος και οι ευκαιρίες κατανέμονται πιο δίκαια. Απορρίπτουμε το αποτυχημένο οικονομικό μοντέλο του Γουάιτχολ και αντί αυτού θα οικοδομήσουμε οικονομίες που προσφέρουν κοινωνική δικαιοσύνη και μειώνουν την ανισότητα σε όλα τα έθνη μας».

Στον τομέα των φυσικών πόρων, τίθεται ως άμεση προτεραιότητα η αξιοποίηση της πράσινης μετάβασης προς όφελος των νοικοκυριών:

«Επέκταση των δικών μας ενεργειακών πόρων, ιδιαίτερα των τεράστιων πόρων μας σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, για τη μείωση των λογαριασμών για οικογένειες και επιχειρήσεις. Ο ενεργειακός πλούτος των εθνών μας θα πρέπει να εξυπηρετεί τις ανάγκες του λαού μας».

Παράλληλα, οι τρεις ηγεσίες υπογραμμίζουν το βαρύ τίμημα της αποχώρησης από την ευρωπαϊκή οικογένεια, θέτοντας ως στρατηγικό ορίζοντα την επανένταξη:

«Ευρώπη και διεθνής συνεργασία: Το Brexit έχει βλάψει τις οικονομίες μας και περιόρισε τις ευκαιρίες για τον λαό μας. Η Ευρώπη είναι το κοινό μας σπίτι και πιστεύουμε ότι το μέλλον των εθνών μας ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. […] Θέλουμε να συνεργαστούμε για να ξαναχτίσουμε και να ενισχύσουμε αυτές τις ευρωπαϊκές σχέσεις, δημιουργώντας μεγαλύτερες ευκαιρίες για εμπόριο, επενδύσεις, πολιτισμό και συνεργασία».

Το αναφαίρετο δικαίωμα αυτοδιάθεσης και η έκκληση προς τη βρετανική κυβέρνηση

Αναγνωρίζοντας ότι κάθε περιοχή ακολουθεί τις δικές της συνταγματικές ιδιαιτερότητες, οι ηγέτες του SNP, του Plaid Cymru και του Sinn Féin ξεκαθαρίζουν ότι η κεντρική βρετανική εξουσία δεν νομιμοποιείται να παρεμποδίσει τις δημοκρατικές διαδικασίες:

«Τα έθνη μας έχουν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. Καμία κυβέρνηση του Γουέστμινστερ δεν έχει το δικαίωμα να μπλοκάρει τη δημοκρατία ή να υπονομεύσει την αρχή ότι οι λαοί μας θα αποφασίσουν για το δικό τους μέλλον. Αναγνωρίζουμε ότι τα κόμματά μας έχουν διαφορετικές συνταγματικές θέσεις και ότι κάθε έθνος θα καθορίσει το μέλλον του με τον δικό του τρόπο και στον δικό του χρόνο».

Στο πλαίσιο αυτό, διατυπώνουν ευθεία αξίωση προς την κυβέρνηση στο Λονδίνο:

«Καλούμε τη βρετανική κυβέρνηση να προετοιμαστεί, να σχεδιάσει και να διευκολύνει τη συνταγματική αλλαγή σε κάθε δικαιοδοσία. Το μέλλον θα πρέπει να είναι ένα μέλλον στο οποίο τα έθνη μας μπορούν να συνεργάζονται με αυτοπεποίθηση, να μιλούν από μόνα τους και να οικοδομούν σχέσεις μεταξύ τους και με τον ευρύτερο κόσμο βασισμένες στην ισότητα, τον σεβασμό και το αμοιβαίο όφελος. Η σημερινή ημέρα σηματοδοτεί ένα περαιτέρω βήμα στην οικοδόμηση αυτής της συνεργασίας».

Το τίμημα για το Λονδίνο: Απώλεια της μισής επικράτειας, 450 δισ. δολαρίων και στρατηγικών βάσεων

Η προοπτική ανεξαρτητοποίησης της Σκωτίας και της Ουαλίας, σε συνδυασμό με την επανένωση της Ιρλανδίας, διαμορφώνει μία δυνητική συνθήκη ριζικής συρρίκνωσης της παγκόσμιας και περιφερειακής επιρροής της Βρετανίας. Σε περίπτωση ευόδωσης των σχεδιασμών αυτών, το Λονδίνο απειλείται με μία άνευ προηγουμένου γεωπολιτική και οικονομική καθίζηση, χάνοντας:

• 12 εκατομμύρια κατοίκους από τον δημογραφικό του κορμό.

• Το 50% της εδαφικής επικράτειας, που αντιστοιχεί σε 113.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

• 450 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσιο ΑΕΠ.

• Στρατηγικούς φυσικούς πόρους, όπως τα κοιτάσματα πετρελαίου, φυσικού αερίου και υδάτινων αποθεμάτων.

• Κρίσιμες βιομηχανικές μονάδες, υποδομές ναυπηγικής και κέντρα ανάπτυξης διαστημικής τεχνολογίας.

• Στρατηγικής σημασίας στρατιωτικές βάσεις, καθώς και έμψυχο δυναμικό για τις Βρετανικές Ένοπλες Δυνάμεις.

• Σημαντικό μερίδιο τουριστικών εσόδων.

• Ιστορικά ακαδημαϊκά ιδρύματα παγκόσμιας εμβέλειας, όπως τα Πανεπιστήμια της Γλασκώβης, του Εδιμβούργου, του Αμπερντίν και του Σεντ Άντριους.