Το αμυντικό κατεστημένο του Ισραήλ εκπαιδεύει στρατιώτες και άλλους αξιωματούχους της άμυνας στη διεξαγωγή ψυχολογικών επιχειρήσεων που έχουν σχεδιαστεί για να «επηρεάσουν τη δημόσια συνείδηση» στο Ισραήλ και το εξωτερικό, όπως αποκαλύπτει ένας εσωτερικός διαγωνισμός του Υπουργείου Άμυνας που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Ιούλιο και περιήλθε στην κατοχή του ισραηλινού ερευνητικού μέσου The Hottest Place in Hell.

Τα μαθήματα, τα οποία παραδίδονται στα εβραϊκά και τα αγγλικά από ακαδημαϊκούς που δεν συνδέονται με τον στρατό, προορίζονται για προσωπικό άμυνας που εδρεύει τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, καθώς και για απροσδιόριστους «ξένους εταίρους».

Μεταξύ των προσφερόμενων επιλογών περιλαμβάνονται μαθήματα για τον τρόπο χρήσης δεδομένων με σκοπό τη διακριτική διαμόρφωση των στάσεων και των ενεργειών των κοινών-στόχων, τη συλλογή πληροφοριών για τέτοιες επιχειρήσεις, καθώς και την εκπαίδευση influencers. Τα περισσότερα από τα μαθήματα είναι προσανατολισμένα σε «επιθετικές» επιχειρήσεις επιρροής — εκείνες δηλαδή που στοχεύουν στην ενεργή διατάραξη ή τη χειραγώγηση των πεποιθήσεων, των στάσεων και των συμπεριφορών των κοινών-στόχων, αντί για την απλή προστασία ενός υπάρχοντος αφηγήματος. Περιλαμβάνουν εκπαίδευση στη διαφήμιση και το περιεχόμενο μάρκετινγκ, παράλληλα με μαθήματα για τον κυβερνοπόλεμο και τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τα κοινά-στόχους.

Τεχνικές «Black Hat» και Παράκαμψη της Google

Σε ένα μάθημα, οι συμμετέχοντες μαθαίνουν να εφαρμόζουν τεχνικές «Black Hat» —ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μεθόδους χειραγώγησης που παρακάμπτουν τους κανόνες των τεχνολογικών πλατφορμών σχετικά με το κυβερνοέγκλημα, τον κυβερνοπόλεμο ή άλλες κακόβουλες δραστηριότητες. Το στρατιωτικό μάθημα αναφέρει ρητά ότι αυτή η ενότητα έχει σχεδιαστεί για «τη διανομή και την προώθηση παράνομου περιεχομένου με τη χρήση τεχνολογικών εργαλείων και λύσεων — μια οδός που παρακάμπτει το Facebook και την Google».

Ένα άλλο μάθημα διδάσκει στους συμμετέχοντες πώς να σχεδιάζουν «επιχειρήσεις πληροφοριών με σκοπό τον επηρεασμό της δημόσιας συνείδησης στην τοπική και διεθνή αρένα», συμπεριλαμβανομένου του τρόπου σύνταξης και διάδοσης μηνυμάτων προσαρμοσμένων σε έναν πληθυσμό-στόχο, της αξιολόγησης του αντίκτυπού τους και της εφαρμογής των διδαγμάτων σε «μελλοντικές επιχειρήσεις».

Αν και το πρόγραμμα σπουδών δεν καθιστά σαφείς τους στόχους ή την ουσία των ψυχολογικών επιχειρήσεων και των εκστρατειών επιρροής που διδάσκονται στα μαθήματα, αναφέρει σε διάφορα σημεία ότι η εκπαίδευση διεξάγεται σύμφωνα με τις «εκτιμήσεις και τις προσδοκίες» του πολιτικού κλιμακίου του Ισραήλ. Με άλλα λόγια, κατόπιν κυβερνητικής οδηγίας.

Το Υπουργείο Άμυνας επεδίωξε να συμβληθεί με έναν ανάδοχο για δύο χρόνια, με δικαίωμα προαίρεσης παράτασης της συμφωνίας για έως και τέσσερα χρόνια συνολικά. Το πρώτο μάθημα είχε προγραμματιστεί να ξεκινήσει τον Αύγουστο του 2025.

Ο διαγωνισμός ήταν ανοιχτός σε ιδρύματα αναγνωρισμένα από το Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης του Ισραήλ. Οι διδάσκοντες απαιτούνταν να κατέχουν «διδακτορικά ή/και τίτλους καθηγητή στους τομείς της επιρροής, της συνείδησης, της ασφάλειας και της τρομοκρατίας, της μαζικής επικοινωνίας, [ή] της ψηφιακής και δικτυακής επικοινωνίας», καθώς και «τουλάχιστον τέσσερα χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας στους τομείς της επιρροής [ή] των πληροφοριών επιρροής σε διάφορους οργανισμούς ασφαλείας».

«Θεμελιώδεις αρχές της προπαγάνδας»

Σύμφωνα με τον διαγωνισμό, το πρόγραμμα εκπαίδευσης αποτελείται από οκτώ μαθήματα ετησίως:

• Τρία στις επιχειρήσεις επιρροής,

• Δύο στις «πληροφορίες επιρροής» (influence intelligence), και

• Τρία στην εκπαίδευση «διαδικτυακών ακτιβιστών».

Κάθε μάθημα έχει σχεδιαστεί για έως και 40 φοιτητές, πράγμα που σημαίνει ότι το πρόγραμμα θα μπορούσε να εκπαιδεύει περίπου 320 «ειδικούς επιρροής» ετησίως.

Το πρόγραμμα σπουδών χωρίζεται σε θεματικές ενότητες. Μία, με τίτλο «θεμελιώδεις αρχές του ψυχολογικού πολέμου, της προπαγάνδας, της εξαπάτησης, της νομιμότητας και της δημόσιας διπλωματίας, και της κατάτμησης των πληθυσμών-στόχων με έμφαση στα ξένα κοινά», περιλαμβάνει διδασκαλία σχετικά με τον εντοπισμό των προσπαθειών επιρροής, των αφηγημάτων και των εικόνων των αντιπάλων, καθώς και των deepfakes, του ψυχολογικού πολέμου, της προπαγάνδας, της εξαπάτησης, της νομιμότητας και της δημόσιας διπλωματίας.

Μια άλλη ενότητα, επικεντρωμένη στον «σχεδιασμό, την εκτέλεση και την αξιολόγηση εκστρατειών», περιλαμβάνει εκπαίδευση σχετικά με τις «εκτιμήσεις και τις προσδοκίες» του πολιτικού κλιμακίου, παράλληλα με τη «στρατιωτική κατασκοπεία» (military intelligence), τις «πολιτισμικές πληροφορίες» (cultural intelligence) και τις «ικανότητες συλλογής πληροφοριών και έρευνας για επιρροή».

Διεθνείς Συνεργασίες και Απόρρητα Μέτρα

Ορισμένα από τα μαθήματα —συμπεριλαμβανομένων εκείνων για τις επιχειρήσεις επιρροής, τις πληροφορίες επιρροής και τον διαδικτυακό ακτιβισμό— θα διεξάγονται στα αγγλικά για «ξένους εταίρους», των οποίων οι ταυτότητες δεν προσδιορίζονται. Για αυτούς τους συμμετέχοντες, το Υπουργείο Άμυνας δημιούργησε ένα ειδικό πρόγραμμα σπουδών που περιλαμβάνει τη μελέτη της «αμερικανικής προσέγγισης», που σημαίνει τις προοπτικές και τους πολιτισμικούς κανόνες των ΗΠΑ, και τη διεξαγωγή εκστρατειών επιρροής στη διεθνή αρένα.

Για να επιτραπεί η συμμετοχή σε αυτές τις ξένες οντότητες, το υπουργείο καθόρισε ότι τα μαθήματα θα είναι «μη διαβαθμισμένα» (unclassified). Ωστόσο, ο διαγωνισμός εξακολουθεί να επιβάλλει αυστηρά μέτρα εμπιστευτικότητας που διαχωρίζουν τους ιδιώτες καθηγητές από τους εκπαιδευόμενους:

Απαγορεύεται στα ακαδημαϊκά ιδρύματα να αποκαλύπτουν στους διδάσκοντες και στο ευρύ κοινό τους ρόλους των φοιτητών στην κοινότητα των πληροφοριών, και οι ανάδοχοι θα λαμβάνουν μόνο τα μικρά ονόματα των εκπαιδευομένων, χωρίς καμία αναφορά στη μονάδα τους.

Το έγγραφο υποδηλώνει επίσης ότι ο στρατός ενσωματώνει αυτές τις επιχειρήσεις επιρροής στον ευρύτερο μηχανισμό πληροφοριών του. Το μάθημα «πληροφοριών επιρροής» έχει σχεδιαστεί για να εκπαιδεύσει τους συμμετέχοντες να χρησιμοποιούν τα συστήματα συλλογής πληροφοριών του στρατού για να τροφοδοτούν τις εκστρατείες επιρροής με δεδομένα, διατηρώντας παράλληλα επίγνωση του «τι συμβαίνει σε επιπλέον μέρη σε όλο τον κόσμο».

Πέρα από την παροχή πρώτης ύλης για ψυχολογικές επιχειρήσεις, οι πληροφορίες παρουσιάζονται επίσης ως εργαλείο για τη μέτρηση του αντικτύπου τους. Το αποτέλεσμα είναι ένας κλειστός βρόχος ανατροφοδότησης (feedback loop): οι υπηρεσίες πληροφοριών συλλέγουν δεδομένα για τα κοινά-στόχους· οι εκστρατείες επιρροής επιχειρούν να διαμορφώσουν τις αντιλήψεις τους· και στη συνέχεια χρησιμοποιούνται εργαλεία πληροφοριών για να αξιολογηθεί σε πραγματικό χρόνο εάν το μήνυμα λειτούργησε ή αν χρειάζεται βελτίωση.

Η ενότητα για τις «πολιτισμικές πληροφορίες» επεκτείνει αυτή τη λογική στο πεδίο του κοινωνικού και ψυχολογικού προφίλ (profiling). Οι συμμετέχοντες εκπαιδεύονται να αναλύουν τους πληθυσμούς-στόχους —ιδιαίτερα τα ξένα κοινά— μέσα από τους πολιτισμικούς τους κώδικες, τις κοινωνικές τους ευαισθησίες και τα πολιτικά τους πλαίσια, προκειμένου να συνθέτουν μηνύματα που είναι πιο πιθανό να διεισδύσουν και να πείσουν.

Η Επίσημη Απάντηση και οι Σκιώδεις Επιχειρήσεις

Απαντώντας σε αίτημα για σχολιασμό, εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού περιέγραψε το πρόγραμμα ως «ένα ακαδημαϊκό μάθημα για το προσωπικό που ασχολείται με την προσπάθεια επιρροής και συνείδησης στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF)», προσθέτοντας ότι ο σκοπός του ήταν ο «προσωπικός εμπλουτισμός». Επιβεβαίωσε ότι «λειτουργεί σύμφωνα με τον νόμο και σαφείς διαδικασίες, σε συμφωνία με τις οδηγίες του πολιτικού κλιμακίου».

Ωστόσο, όπως αποκάλυψε μια πρόσφατη έρευνα του The Hottest Place in Hell, ο στρατος δεν περιορίζει αυτές τις μεθόδους στο πεδίο του «προσωπικού εμπλουτισμού». Μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και Δεκεμβρίου 2024, η Μονάδα Εκπροσώπου Τύπου των IDF διεξήγαγε μια ψυχολογική επιχείρηση με στόχο τόσο το ισραηλινό όσο και το διεθνές κοινό, υπό το πρόσχημα ενός «μη κερδοσκοπικού ειδησεογραφικού οργανισμού» που ειδικεύεται στον «έλεγχο γεγονότων» (fact-checking) ισχυρισμών γύρω από τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα.

Ως μέρος αυτής της επιχείρησης, δεκάδες βίντεο που προωθούσαν τα επιχειρήματα του ισραηλινού στρατού δημοσιεύθηκαν χωρίς την κατάλληλη γνωστοποίηση, ενώ επιστρατεύτηκαν influencers στο Ισραήλ και το εξωτερικό για να ενισχύσουν μηνύματα που υπαγορεύονταν απευθείας από τον στρατό. Αυτό που αποκαλύφθηκε τότε ως μια μεμονωμένη πρωτοβουλία, φαίνεται τώρα να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης, μακροπρόθεσμης προσπάθειας του αμυντικού κατεστημένου του Ισραήλ να θεσμοθετήσει τις επιχειρήσεις επιρροής σε εθνική —ακόμη και σε διεθνή— κλίμακα.

972mag.com