Ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος στη Δυτική Όχθη και ένα σύνολο κάστρων στο νότιο Λίβανο θα ενταχθούν στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς, παρά τις αντιρρήσεις του Ισραήλ.

Η απόφαση στη συνεδρίαση του Εκπαιδευτικού, Επιστημονικού και Πολιτιστικού Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών (UNESCO) στη Νότια Κορέα ελήφθη λίγες ημέρες αφότου το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ κάλεσε την επιτροπή να απορρίψει τις προσπάθειες χαρακτηρισμού της μικρής πόλης Σεβάστεια (Sebastia) στη Δυτική Όχθη και των λιβανέζικων κάστρων, αποκαλώντας τις υποψηφιότητες «εργαλειοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς».

Στη συνεδρίασή τους στο Μπουσάν (Busan), τα μέλη της επιτροπής της UNESCO αποφάσισαν να τοποθετήσουν τη Σεβάστεια και πέντε κάστρα στην περιοχή του Όρους Άμελ (Mount Amel) του Λιβάνου τόσο στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς όσο και στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο, αφού εξέτασαν τις υποψηφιότητες με τη διαδικασία του κατεπείγοντος.

Η ιστορική σημασία της Σεβάστειας

Η Σεβάστεια, μια ορεινή κωμόπολη περίπου 10 χιλιόμετρα (6 μίλια) βορειοδυτικά της Ναμπλούς (Nablus) στην ισραηλινοκρατούμενη Δυτική Όχθη, ταυτοποιείται από τους μελετητές ως η αρχαία Σαμάρα, πρωτεύουσα του βιβλικού Βασιλείου του Ισραήλ. Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα της περιοχής εκτείνονται στην Εποχή του Σιδήρου, στη Ρωμαϊκή, τη Βυζαντινή και την Ισλαμική περίοδο. Η χριστιανική και ισλαμική παράδοση αναφέρει ότι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής τάφηκε εκεί, σύμφωνα με τον ιστότοπο της UNESCO.

Η υποψηφιότητα της Σεβάστειας, η οποία υποβλήθηκε για πρώτη φορά από την παλαιστινιακή αντιπροσωπεία στην UNESCO το 2012, υποστήριξε ότι το καθεστώς Παγκόσμιας Κληρονομιάς ήταν απαραίτητο για τη διατήρηση του χώρου, αναφέροντας ότι παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητος υπό ισραηλινό έλεγχο και απαιτεί πρόσθετη συντήρηση παρά το γεγονός ότι προσελκύει τουρίστες.

Ο χαρακτηρισμός αυτός έρχεται καθώς το Ισραήλ, το οποίο δεν αναγνωρίζει παλαιστινιακό κράτος, προχωρά στην απαλλοτρίωση μεγάλων εκτάσεων γης γύρω από τον χώρο, ακόμη και ενώ δέχεται πιέσεις να πατάξει τη βία των Ισραηλινών εποίκων στο παλαιστινιακό έδαφος.

Τα κάστρα του Λιβάνου και οι ισραηλινές αιτιάσεις

Τα πέντε κάστρα στην περιοχή του Όρους Άμελ αναγνωρίζονται για την πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική τους κληρονομιά, συνδυάζοντας σταυροφορικές, αιουβιδικές, μαμελουκικές και τοπικές επιρροές, αντανακλώντας την εξέλιξη της οχυρωματικής αρχιτεκτονικής σε διάστημα σχεδόν εννέα αιώνων, σύμφωνα με την περιγραφή της UNESCO.

Στη δήλωση της Τρίτης, το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ κατηγόρησε την παλαιστινιακή αντιπροσωπεία ότι διεξάγει μια «εχθρική, μονομερή εκστρατεία» στην UNESCO, παρουσιάζοντας ψευδώς τη Σεβάστεια ως περιοχή που αντιμετωπίζει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αποκαλώντας την προσπάθεια πολιτική απόπειρα «διαγραφής της βαθιάς, καλά τεκμηριωμένης ιουδαϊκής και χριστιανικής ιστορίας του χώρου».

Το Ισραήλ αποχώρησε από την UNESCO το 2019, κατηγορώντας τον οργανισμό για μεροληψία εναντίον του και για υποβάθμιση των ιστορικών του δεσμών με τους Αγίους Τόπους.

Το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ εξέφρασε επίσης την αντίθεσή του στις προσπάθειες ένταξης του Κάστρου Μποφόρ (Beaufort Castle) στο νότιο Λίβανο ως Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Το κάστρο αποτελούσε μέρος της υποψηφιότητας που κάλυπτε πέντε κάστρα στην περιοχή του Όρους Άμελ.

Το υπουργείο ανέφερε ότι η Χεζμπολάχ, μια ένοπλη οργάνωση που υποστηρίζεται από το Ιράν, έχει μετατρέψει το Κάστρο Μποφόρ σε στρατιωτικό προπύργιο κατασκευάζοντας σήραγγες κάτω από τον χώρο και εκτοξεύοντας ρουκέτες από την περιοχή, ενώ κατηγόρησε την UNESCO ότι αγνοεί αυτές τις εξελίξεις.

Η UNESCO και η πρεσβεία του Λιβάνου στη Νότια Κορέα αρνήθηκαν να σχολιάσουν τους ισραηλινούς ισχυρισμούς σχετικά με τη Χεζμπολάχ.

Την Τετάρτη, η επιτροπή της UNESCO έθεσε έναν άλλο λιβανέζικο χώρο, την Τύρο (Tyre), μια αρχαία φοινικική πόλη στο νότιο τμήμα της χώρας, στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς σε κίνδυνο.