Στον απόηχο του τραγικού περιστατικού που σημειώθηκε ανοιχτά της Γαύδου το πρωί της 17ης Ιανουαρίου 2026, το οποίο κατέληξε στην απώλεια μίας ανθρώπινης ζωής, οι λιμενικές αρχές προχώρησαν στη σύλληψη ενός ανήλικου επιζώντα. Πρόκειται για έναν 16χρονο υπήκοο Νότιου Σουδάν, ο οποίος βρισκόταν ανάμεσα στους 31 αλλοδαπούς που εντοπίστηκαν στη θαλάσσια περιοχή. Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τον έντονο προβληματισμό σχετικά με τα κριτήρια βάσει των οποίων αποδίδονται κατηγορίες για διακίνηση σε άτομα που επιβαίνουν στις λέμβους, συχνά υπό συνθήκες απόγνωσης.

Το χρονικό του εντοπισμού και το βαρύ κατηγορητήριο

Το περιστατικό εκτυλίχθηκε όταν το πλωτό μέσο εντοπίστηκε ένα ναυτικό μίλι νοτιοδυτικά της Γαύδου, μεταφέροντας δεκάδες ανθρώπους, ενώ ανασύρθηκε και η σορός ενός άνδρα. Στο πλαίσιο της προανάκρισης που διενεργεί το Κεντρικό Λιμεναρχείο Χανίων, οι αρχές εστίασαν στον 16χρονο, σε βάρος του οποίου σχηματίστηκε δικογραφία με βαρύτατες κατηγορίες.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Λιμενικού Σώματος, ο ανήλικος συνελήφθη για παράβαση του άρθρου 83 του Ν. 3386/2005 που αφορά την παράνομη είσοδο στη χώρα, καθώς και για παραβάσεις του Κώδικα Μετανάστευσης (Ν. 4251/2014). Επιπλέον, αντιμετωπίζει την κακουργηματικού χαρακτήρα κατηγορία της «έκθεσης» (άρθρο 306 του Π.Κ.), η οποία αφορά τη θέση άλλων ατόμων σε κίνδυνο ζωής, γεγονός που τον συνδέει άμεσα με τον ρόλο του διακινητή σύμφωνα με τις αρχές.

Καταγγελίες για ποινικοποίηση ενεργειών ανάγκης

Οργανώσεις εκφράζουν την ανησυχία τους για την πρακτική των διωκτικών αρχών, υποστηρίζοντας πως ενέργειες που γίνονται υπό καθεστώς απόλυτης ανάγκης στη θάλασσα – όπως το προσωρινό κράτημα του τιμονιού της βάρκας ή η κλήση σε βοήθεια – ερμηνεύονται συστηματικά ως αποδείξεις συντονισμού και διακίνησης.

Χαρακτηριστική είναι η θέση που διατυπώνεται από τις οργανώσεις, σύμφωνα με την οποία:

«Δεν κατηγορούνται όσοι στελεχώνουν τα μαφιόζικα κυκλώματα, αλλά όσοι βοήθησαν να μη βουλιάξει η βάρκα», υπογραμμίζοντας μια πιθανή στρέβλωση στην απόδοση ευθυνών.

Ανησυχητικό μοτίβο στοχοποίησης ευάλωτων ομάδων

Πέρα από τη μεμονωμένη υπόθεση του 16χρονου, οι καταγγελίες κάνουν λόγο για ένα ευρύτερο και ανησυχητικό μοτίβο στη διαχείριση παρόμοιων περιστατικών. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, παρατηρείται το φαινόμενο να «βαφτίζονται» διακινητές άτομα που αποτελούν εθνικές μειοψηφίες μεταξύ των επιβαινόντων σε κάθε δρομολόγιο.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ευαλωτότητα συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων. Καταγγέλλεται, ειδικότερα, πως συχνά στοχοποιούνται Σουδανοί έφηβοι, οι οποίοι λόγω της ηλικίας, της καταγωγής και της απόλυτα ευάλωτης θέσης τους, βρίσκονται αντιμέτωποι με βαρύτατες ποινικές διώξεις ως υποτιθέμενοι διακινητές.

Η υπόθεση στη Γαύδο αναδεικνύει την κρίσιμη νομική και ανθρωπιστική διάσταση του διαχωρισμού μεταξύ των πραγματικών μελών των εγκληματικών δικτύων και των θυμάτων που αναγκάζονται να αναλάβουν ρόλους κατά τη διάρκεια του επικίνδυνου ταξιδιού.