Χρειάστηκε να περάσουν τέσσερα εικοσιτετράωρα από τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα -τον ισπανικό θύλακα στα βορειοαφρικανικά παράλια-, μέχρι οι αρχές στο Μαρόκο να πάρουν θέση, ενόσω δεκάδες πτώματα ξεβράζονταν στις ακτές.

«Διάφοροι αλληλένδετοι παράγοντες» ευθύνονταν, σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών στο Ραμπάτ.

«Η κακόβουλη χειραγώγηση του ψηφιακού χώρου, η διάδοση παραπληροφόρησης, ο ρόλος των δικτύων διακινητών και η παρερμηνεία νομικών και διοικητικών πληροφοριών» ήταν αυτοί που ανέφερε.

Η μαροκινή αφήγηση των γεγονότων στη Θέουτα ευθυγραμμίστηκε με αυτή της ισπανικής κυβέρνησης.

Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ είχε ήδη κατηγορήσει «μαφίες διακινητών», που διέδωσαν σκόπιμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ψευδείς πληροφορίες ότι τα σύνορα προς τη Θέουτα ήταν ανοιχτά.

Ήταν μια παραπλάνηση -επεσήμαναν Μαδρίτη και Ραμπάτ- ως προς την πρόσφατη απόφαση του ισπανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Απαγόρευσε την άμεση απέλαση όσων μεταναστών φτάνουν σε ισπανικό έδαφος κολυμπώντας.

Δεν απέκλεισε, ωστόσο, τις επιστροφές με ταχείες διαδικασίες…

Πηγές των ισπανικών υπηρεσιών πληροφοριών που επικαλείται η εφημερίδα El País αναφέρουν, η μαζική εισροή χιλιάδων παράτυπων μεταναστών στη Θέουτα δεν σχεδιάστηκε από το Μαρόκο.

Παρ’ όλα αυτά, προσθέτουν, όταν οι αρχές του βορειοαφρικανικού κράτους αντιλήφθηκαν το πλήθος που κατευθυνόταν προς τα σύνορα, δεν τους σταμάτησαν.

Αυτή τη φορά δεν επρόκειτο για παράτυπους μετανάστες από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, αλλά πρωτίστως για νέους Μαροκινούς.

Έφτασαν με αυτοκίνητα, μοτοσικλέτες, φορτηγά ή πεζοί κοντά στα σύνορα και, στη συνέχεια, οι περισσότεροι έφτασαν στη Θέουτα κολυμπώντας, πιστεύοντας ότι θα μπορούσαν να ταξιδέψουν από εκεί στην ηπειρωτική Ισπανία.

Αντί αυτού, οι περισσότεροι έχουν πλέον επιστραφεί από τις ισπανικές αρχές στο Μαρόκο.

Πολλοί ανέφεραν σε ΜΜΕ ότι το έκαναν οικειοθελώς, καθώς είχαν φάει ελάχιστα από τότε που έφτασαν στη Θέουτα.

Θρηνούν τη χαμένη «ευκαιρία μιας ζωής», λέει ένας νεαρός Μαροκινός.

«Δεν υπάρχουν λύσεις», τόνισε στη «Le Monde».

«Μας είπαν να σπουδάσουμε, αλλά παραμένουμε εγκλωβισμένοι. Αγαπάμε τη χώρα μας, αλλά είναι ένα αδιέξοδο».

Μια σκληρή πραγματικότητα για τους νέους στο Μαρόκο

Σε αντίθεση με την εικόνα ανάπτυξης και προόδου που προβάλλει η συνταγματική μοναρχία στο Μαρόκο, κάνοντας λόγο για οικονομικές και  κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που άλλαξαν τη χώρα, το ένα τρίτο των νέων της είναι άνεργοι.

Αισθάνονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα στην υπόσχεση του εκσυγχρονισμού και σε μια σκληρή πραγματικότητα.

Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι, κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους, το Μαρόκο κατέγραψε ανάπτυξη 4,6%, το ποσοστό ανεργίας στις τάξεις των νέων ηλικίας 15-24 ετών ήταν στο 29,2%, έναντι 10,8% στο σύνολο του ενεργού πληθυσμού.

Στα αστικά κέντρα, φτάνει σε ακόμη υψηλότερα ποσοστά για αυτή την ηλικιακή κατηγορία, πέριξ του 35%, ενώ η πλειονότητα όσων νέων έχουν απασχόληση είναι στην άτυπη οικονομία.

Περίπου 1 στους 4 ανήκει στην κατηγορία NEET (εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης), με τις νεαρές γυναίκες να πλήττονται δυσανάλογα λόγω κοινωνικών στερεοτύπων.

Όμως το πρόβλημα επεκτείνεται και στους πτυχιούχους: το 19% δεν είχε το 2025 εργασία.

Το χάσμα είναι βαθύτερο στις υποβαθμισμένες αγροτικές περιοχές, όπου είναι πολύ περιορισμένη η πρόσβαση σε ποιοτική δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά και σε βασικές υπηρεσίες υγείας, γεγονός που διαιωνίζει την ακραία φτώχεια.

Η απελπισία χιλιάδων νέων Μαροκινών εκφράστηκε με οργισμένες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις το περασμένο φθινόπωρο.

Οργανώθηκαν μέσω των social media από το κίνημα «Gen Z 212» (ο αριθμός αναφέρεται στον διεθνή τηλεφωνικό κωδικό της χώρας).

Ζητούσαν δωρεάν και ποιοτική δημόσια υγεία, μεταρρύθμιση στην παιδεία, καταπολέμηση της ανεργίας, μείωση του κόστους ζωής και προσιτή στέγαση.

Κατήγγειλαν την κυβέρνηση για αδιαφορία και διαφθορά, με σπατάλες δισεκατομμυρίων σε έργα βιτρίνας και επενδύσεις για το Μουντιάλ 2030, που συνδιοργανώνουν το Μαρόκο, η Ισπανία και η Πορτογαλία.

Η απάντηση των αρχών ήταν ιδιαίτερα σκληρή, με βίαιη καταστολή, την οποία καταδίκασαν διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Χώρα δύο ταχυτήτων»

Ήταν μια σπάνια επίσημη παραδοχή για τις μεγάλες ανισότητες.

Δύο μήνες μετά, η εγχώρια Gen Ζ είχε επαναστατήσει.

Στη φετινή ομιλία του, στις 29 Ιουλίου, ο Μαροκινός μονάρχης μίλησε για «μια κομβική στιγμή στην ανάπτυξη του έθνους μας», όπου «η εμπιστοσύνη και η αισιοδοξία πρέπει να υπερισχύσουν της απελπισίας και της απογοήτευσης».

Χαρακτήρισε την πολιτική και θεσμική σταθερότητα «σπάνιο, ανεκτίμητο αγαθό», ένα «βασικό στοιχείο στην εξίσωση ανάπτυξης» και «στρατηγικό πλεονέκτημα που εκτιμούμε στο Μαρόκο».

Ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Σεπτεμβρίου, τόνισε ότι προσδοκά έναν «νέο κύκλο ανάπτυξης» και «τη συνέχιση της εφαρμογής σημαντικών έργων και μεταρρυθμίσεων».

Μοναδικό μέλημά του, υπογράμμισε, είναι να υπηρετεί τη χώρα και τον λαό του «και να δώσω τη δυνατότητα σε όλους τους Μαροκινούς να ζήσουν μια ελεύθερη, αξιοπρεπή ζωή».

Την επομένη, η Θέουτα είχε πλημμυρίσει με δεκάδες χιλιάδες παράτυπους μετανάστες, κυρίως νέους από το Μαρόκο, σε αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής.

Στη συντριπτική πλειονότητα, έχουν πια επιστρέψει στο Μαρόκο.

Αλλά η επιστροφή ήταν εκ των πραγμάτων αναγκαστική.

Η απογοήτευσή τους από την καθημερινότητα στην πατρίδα τους και η έλλειψη προοπτικής έχει οδηγήσει σε βαθιά δυσπιστία απέναντι στα κόμματα και τους πολιτικούς θεσμούς.

Αντί να ψηφίσουν στις εκλογές του Σεπτεμβρίου, προτιμούν να μεταναστεύσουν από μια χώρα, που παρεμπιπτόντως λαμβάνει κατά μέσο όρο περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ ετησίως από τις Βρυξέλλες και τη Μαδρίτη για την ασφάλεια των συνόρων, ενώ έχει βρεθεί στο επίκεντρο των ερευνών για το σκάνδαλο Qatargate.

Όσο για τις ομάδες κοινωνικής δικτύωσης, που φέρονται να πυροδότησαν την τελευταία μεταναστευτική κρίση;

Οι περισσότερες έχουν διαγραφεί.