Tου Paul R. Pillar

Θαμμένο βαθιά μέσα σε ένα νομοσχέδιο για την εξουσιοδότηση υπηρεσιών πληροφοριών 192 σελίδων βρίσκεται το Άρθρο 622 (Section 622), με τίτλο «Ενίσχυση της Ανταλλαγής Πληροφοριών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ» (United States-Israel Intelligence Sharing Enhancement). Θα απαιτούσε από τον πρόεδρο, ενεργώντας μέσω του διευθυντή της εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών και, εφόσον απαιτείται, του υπουργού Άμυνας, να «επεκτείνει και να ενισχύσει την ανταλλαγή πληροφοριών με την Κυβέρνηση του Ισραήλ» σε έναν κατάλογο θεμάτων που περιλαμβάνει σχεδόν κάθε ζήτημα ενδιαφέροντος για τις υπηρεσίες πληροφοριών στη Μέση Ανατολή.

Το νομοσχέδιο, το οποίο κατατέθηκε από τον γερουσιαστή Τομ Κότον (Tom Cotton, Ρεπουμπλικάνος από το Άρκανσο), πρόεδρο της Επιτροπής Πληροφοριών της Γερουσίας, θα απαγόρευε οποιαδήποτε αναστολή, μείωση ή περιορισμό αυτής της ανταλλαγής, «εκτός εάν βασίζεται σε μια συγκεκριμένη και προσδιορίσιμη ανησυχία για την εθνική ασφάλεια, όπως αυτή καθορίζεται από τον Πρόεδρο». Οποιαδήποτε τέτοια εξαίρεση θα απαιτούσε την υποβολή έκθεσης στο Κογκρέσο εντός δεκαπέντε ημερών, η οποία θα περιγράφει λεπτομερώς όχι μόνο τον λόγο της αλλαγής αλλά και τις κατηγορίες των εμπλεκόμενων πληροφοριών. Η ίδια έκθεση θα απαιτούσε μια αξιολόγηση του αναμενόμενου αντίκτυπου στην περιφερειακή ασφάλεια και σε διάφορα άλλα ζητήματα.

Μια Στρατηγική Μειωμένης Δημόσιας Ορατότητας

Αυτή η πρόταση είναι μία από τις αρκετές πρόσφατες κινήσεις εκείνων στην Ουάσιγκτον που εξυπηρετούν τα συμφέροντα της ισραηλινής κυβέρνησης για να κρατήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες δεμένες με το Ισραήλ, παρά την κατακόρυφη πτώση της υποστήριξης προς τη χώρα αυτή μεταξύ του αμερικανικού κοινού. Η πιο εμφανής μορφή υποστήριξης των ΗΠΑ προς το Ισραήλ ήταν η οικονομική και κυρίως η στρατιωτική βοήθεια ύψους άνω των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου (Benjamin Netanyahu) προσπάθησε να προλάβει τη μείωση της δημόσιας υποστήριξης και να αποφύγει ενοχλητικές απώλειες, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν θα είχε πρόβλημα με τη σταδιακή κατάργηση της στρατιωτικής βοήθειας.

Η στρατηγική του Ισραήλ και των υποστηρικτών του στις ΗΠΑ είναι τώρα να βασίζονται σε δεσμούς και υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες που δεν είναι τόσο εμφανείς όσο η στρατιωτική βοήθεια με το προβεβλημένο κόστος της. Η στρατηγική περιλαμβάνει μορφές στρατιωτικής ενσωμάτωσης που είναι λιγότερο ορατές από τη χρηματοδότηση που εγκρίνεται από το Κογκρέσο και, ως εκ τούτου, υπόκεινται σε λιγότερο δημόσιο έλεγχο. Το Άρθρο 224 (Section 224) ενός νομοσχεδίου για την εξουσιοδότηση της άμυνας, το οποίο βρίσκεται επί του παρόντος στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενσαρκώνει αυτή τη μορφή ενσωμάτωσης.

Η επιβολή της ανταλλαγής πληροφοριών προχωρά αυτή τη στρατηγική ακόμη περισσότερο, μεταφέροντάς την στον σκιώδη κόσμο των σχέσεων μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών. Αυτός ο κόσμος είναι ακόμη πιο απομακρυσμένος από τη δημόσια ορατότητα και λογοδοσία σε σχέση με την αμυντική ενσωμάτωση, και ακόμη λιγότερο πιθανό να εγείρει σκέψεις σχετικά με τα χρήματα των Αμερικανών φορολογουμένων που πηγαίνουν σε μια ξένη χώρα. Μέχρι στιγμής, το Άρθρο 622 του νομοσχεδίου για τις υπηρεσίες πληροφοριών έχει λάβει λιγότερη προσοχή από ό,τι το Άρθρο 224 του αμυντικού νομοσχεδίου.

Οι Ιδιαιτερότητες των Σχέσεων Συνδέσμου (Liaison)

Η ιδέα της νομοθέτησης μιας σχέσης συνδέσμου πληροφοριών (intelligence liaison relationship) με αυτόν τον τρόπο, με οποιαδήποτε ξένη χώρα, είναι παράδοξη. Ο σύνδεσμος με αντίστοιχες ξένες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των ανταλλαγών πληροφοριών, είναι ένα σημαντικό αλλά περίπλοκο κομμάτι του κλάδου των πληροφοριών. Η φύση μιας σχέσης συνδέσμου εξαρτάται εν μέρει από το κλίμα της γενικότερης πολιτικής σχέσης με την εκάστοτε χώρα, αλλά και από άλλους παράγοντες που είναι γνωστοί κυρίως στους αξιωματικούς πληροφοριών.

Αυτοί περιλαμβάνουν τις απαιτήσεις συλλογής που τους επιβάλλονται, την ικανότητα ή την αδυναμία τους να ανταποκριθούν σε αυτές τις απαιτήσεις με εθνικούς πόρους, την αξιολόγησή τους για την ικανότητα και την προθυμία της ξένης υπηρεσίας να καλύψει τα κενά συλλογής, τον ρόλο που παίζει η ανταλλαγή πληροφοριών ως αντάλλαγμα (quid pro quo) στην επιχειρησιακή συνεργασία, καθώς και τους κινδύνους έκθεσης των πηγών και των μεθόδων πληροφοριών.

Επιπλέον, καμία μεμονωμένη σχέση συνδέσμου δεν υφίσταται σε απομόνωση. Οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ πρέπει να εξετάζουν τις πιθανές επιπτώσεις για τις άλλες ξένες σχέσεις τους. Για παράδειγμα, γενικά δεν μοιράζεται κανείς με μια χώρα Α πληροφορίες για μια χώρα Β, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μια σχέση με τη Β που βρίσκεται περίπου στο ίδιο επίπεδο με τη σχέση που έχουν με την Α. Ο σύνδεσμος πληροφοριών περιλαμβάνει μια ιεραρχία σχέσεων, η οποία κυμαίνεται από την εκτεταμένη συνεργασία με στενούς συμμάχους έως τις προσεκτικά περιορισμένες έκτακτες (ad hoc) ανταλλαγές με αντιπάλους.

Η κοινότητα των πληροφοριών διαθέτει προσωπικό με αποκλειστικό αντικείμενο την παρακολούθηση και τη διαχείριση αυτού του συνόλου σχέσεων για την αποφυγή εμπλοκών (crossed wires). Μια εντολή του Κογκρέσου σχετικά με μια μεμονωμένη σχέση αυξάνει την πιθανότητα τέτοιων εμπλοκών.

Μια ειρωνεία είναι ότι το Κογκρέσο που εξετάζει αυτή την εντολή είναι το ίδιο Κογκρέσο που έχει ουσιαστικά παραδώσει στον πρόεδρο τις εξουσίες του βάσει του Άρθρου Ι του Συντάγματος να καθορίζει δασμούς και να αποφασίζει για τη διεξαγωγή πολέμου. Κι όμως, το Άρθρο 622 θα περιλάμβανε έναν μικροδιαχειριστικό έλεγχο (micromanagement) από την πλευρά του Κογκρέσου για ένα ζήτημα που από τη φύση του πρέπει να αποτελεί αρμοδιότητα της εκτελεστικής εξουσίας και ιδίως των υπηρεσιών πληροφοριών.

Το Ισραήλ ως Αντίπαλος στις Υπηρεσίες Πληροφοριών

Στον τομέα των πληροφοριών, το Ισραήλ είναι περισσότερο αντίπαλος παρά σύμμαχος. Το να είσαι αντίπαλος στις υπηρεσίες πληροφοριών σημαίνει να επιδίδεσαι στην εχθρική πράξη της κατασκοπείας. Το Ισραήλ έχει μακρύ ιστορικό διεξαγωγής αυτού του τύπου εχθρικών ενεργειών εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών. Η πιο γνωστή περίπτωση αφορά τον κατάσκοπο Τζόναθαν Πόλαρντ (Jonathan Pollard), ο οποίος έκλεψε έναν τόσο συντριπτικό όγκο αμερικανικών μυστικών που ο τότε Υπουργός Άμυνας Κάσπαρ Γουάινμπεργκερ (Caspar Weinberger) δήλωσε στο δικαστήριο που καταδίκασε τον Πόλαρντ ότι ήταν δύσκολο:

«να διανοηθεί κανείς μεγαλύτερη ζημιά στην εθνική ασφάλεια από εκείνη που προκάλεσε ο κατηγορούμενος, ενόψει του εύρους, της κρίσιμης σημασίας για τις ΗΠΑ και της υψηλής ευαισθησίας των πληροφοριών που πούλησε στο Ισραήλ».

Όταν ο Πόλαρντ ολοκλήρωσε την ποινή φυλάκισής του και την αναστολή του το 2020, του επιφυλάχθηκε υποδοχή ήρωα, με επικεφαλής τον ίδιο τον Νετανιάχου, κατά την άφιξή του στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν (Ben Gurion) στο Ισραήλ. Δεν υπήρχε τίποτα ευγενές στις πράξεις του Πόλαρντ. Αν και του άρεσε να λέει ότι παρακινήθηκε από ανησυχία για την ασφάλεια του Ισραήλ, προτού πουλήσει τις κατασκοπευτικές του υπηρεσίες στο Ισραήλ, είχε προσφερθεί να πουλήσει αμερικανικά μυστικά σε άλλες τρεις χώρες και έκανε την ίδια προσφορά σε μια τέταρτη χώρα ακόμη και όταν κατασκόπευε για λογαριασμό του Ισραήλ.

Η ισραηλινή απειλή κατασκοπείας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει απλώς ενταθεί. Την περασμένη εβδομάδα, το NBC News μετέδωσε ότι η Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας (Defense Intelligence Agency) ανέβασε το επίπεδο απειλής για τέτοιου είδους κατασκοπεία, γεγονός που προφανώς αντανακλά κυρίως τις αμερικανοϊσραηλινές διαφωνίες σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν. Οι The New York Times παραθέτουν δήλωση αξιωματούχου που αναφέρει ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις πληροφοριών που στόχευαν ανώτατους Αμερικανούς αξιωματούχους κατά τη διάρκεια της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ έχουν γίνει τόσο επιθετικές που αγγίζουν τα όρια του «παράφρονος» («unhinged»).

Ο Κίνδυνος Διαρροής Πληροφοριών και Γεωπολιτικών Επιπτώσεων

Οποιαδήποτε ευαίσθητη πληροφορία, συμπεριλαμβανομένων των μυστικών πληροφοριών, που μοιράζεται με το Ισραήλ συνεπάγεται υψηλό κίνδυνο να τη διαβιβάσει το Ισραήλ σε άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των αντιπάλων των ΗΠΑ. Το Ισραήλ έχει μακρύ ιστορικό και σε αυτό, και όχι μόνο επειδή το Ισραήλ πιθανότατα διαβίβασε ορισμένα από τα μυστικά που υπεξαίρεσε ο Πόλαρντ στην ΕΣΣΔ (USSR), ως αντάλλαγμα προκειμένου η Μόσχα να επιτρέψει τη μετανάστευση των Σοβιετικών Εβραίων. Η ανταλλαγή στρατιωτικής τεχνολογίας αμερικανικής προέλευσης από το Ισραήλ με την Κίνα αποτελεί επίσης ζήτημα. Το γεγονός ότι ο εταίρος μπορεί να είναι ένα κράτος-παρίας δεν εμπόδισε το Ισραήλ από τη στρατιωτική και τεχνική συνεργασία, όπως αποδεικνύεται από τη σχέση του με τη Νότια Αφρική την εποχή του απαρτχάιντ, η οποία επεκτάθηκε μέχρι και την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.

Ο κίνδυνος να διαβιβάσει το Ισραήλ ευαίσθητες πληροφορίες των ΗΠΑ σε άλλα κράτη συνεχίζεται εν μέρει επειδή το Ισραήλ διψά για εγκάρδιες σχέσεις —και ειδικά για τη σύναψη νέων επίσημων διπλωματικών σχέσεων— με οποιαδήποτε χώρα είναι πρόθυμη να έχει τέτοιες σχέσεις, παρά τη συνεχιζόμενη υποδούλωση των Παλαιστινίων από το Ισραήλ. Τα μυστικά από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών θα ήταν πολύ ελκυστικά για ορισμένους από τους εταίρους ή τους πιθανούς εταίρους του Ισραήλ, και ως εκ τούτου ελκυστικά για το Ισραήλ ως διαπραγματευτικό υλικό. Αυτές οι άλλες χώρες μπορεί να περιλαμβάνουν την Κίνα, με την οποία το Ισραήλ συνεχίζει να έχει εκτεταμένη τεχνική συνεργασία, και τη Ρωσία.

Ακόμη και χωρίς καμία διαβίβαση σε τρίτες χώρες, η ιδία χρήση μεγάλου μέρους των αμερικανικών πληροφοριών από το Ισραήλ είναι πιθανό να είναι αντίθετη προς τα συμφέροντα των ΗΠΑ και το συμφέρον της ειρήνης και της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, και για πολλούς από τους ίδιους λόγους που κρύβονται πίσω από τη μειωμένη δημοτικότητα του Ισραήλ στο αμερικανικό κοινό. Το Ισραήλ έχει ξεκινήσει περισσότερους πολέμους και έχει επιτεθεί σε περισσότερα έθνη από οποιαδήποτε άλλη χώρα στη Μέση Ανατολή. Τα τελευταία χρόνια έχει προκαλέσει περισσότερο θάνατο και καταστροφή σε αμάχους μέσω στρατιωτικών επιχειρήσεων από οποιοδήποτε άλλο κράτος της Μέσης Ανατολής. Χρησιμοποιεί τη βία για να επιδιώξει περιφερειακή ηγεμονία και να καταστρέψει την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση με τρόπους που δεν συνάδουν με τα συμφέροντα των ΗΠΑ.

Ο σημερινός απερίσκεπτος πόλεμος με το Ιράν καταδεικνύει την έντονη απόκλιση των συμφερόντων των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Αφού αποτέλεσε την κύρια επιρροή στην απόφαση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) να ξεκινήσει τον πόλεμο, η κυβέρνηση του Νετανιάχου σαμποτάρει τις προσπάθειες για τον τερματισμό του. Επί του παρόντος το πράττει κυρίως με ανελέητες επιθέσεις στον Λίβανο που έχουν σκοτώσει χιλιάδες και έχουν εκτοπίσει πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Η απόκλιση των στόχων αποτυπώθηκε σε μια γεμάτη βρισιές τηλεφωνική συνομιλία την περασμένη εβδομάδα μεταξύ του Τραμπ και του Νετανιάχου, η οποία αφορούσε κυρίως αυτές τις επιθέσεις.

Οι επιθέσεις που σαμποτάρουν τη διπλωματία είναι μεταξύ των ισραηλινών επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τις κοινές πληροφορίες των ΗΠΑ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κατηγορηθούν επίσης για την παροχή βοήθειας σε άλλες βίαιες ισραηλινές επιχειρήσεις λόγω της «ενισχυμένης» ανταλλαγής πληροφοριών, ακόμη και αν δεν πλήρωναν πλέον για τα ισραηλινά όπλα.

Η υποτιθέμενη ρήτρα διαφυγής στο Άρθρο 622 του νομοσχεδίου για τις υπηρεσίες πληροφοριών θα ήταν στην πράξη τόσο δυσκίνητη που θα ήταν άχρηστη. Η απαιτούμενη έκθεση προς το Κογκρέσο θα μετέφερε το ζήτημα στο Καπιτώλιο, όπου το ισραηλινό λόμπι (Israel lobby) θα το παρουσίαζε γρήγορα ως ένα δίλημμα υπέρ ή κατά της ασφάλειας του Ισραήλ. Η επιβεβλημένη ανταλλαγή πληροφοριών στο νομοσχέδιο θα έδενε έτσι τα χέρια του προέδρου και θα εμπόδιζε οποιαδήποτε κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει τη διαχείριση της σχέσης συνδέσμου πληροφοριών ως μοχλό πίεσης για την αποτροπή καταστροφικής συμπεριφοράς από την πλευρά του Ισραήλ.