Η Lufthansa καθήλωσε δεκάδες αεροσκάφη και οι νιγηριανοί αερομεταφορείς απειλούν να σταματήσουν εντελώς τις πτήσεις, καθώς κυβερνήσεις και αεροπορικές εταιρείες σημαίνουν ολοένα και πιο επείγοντες συναγερμούς για τη μείωση των αποθεμάτων καυσίμων αεριωθουμένων και τις σταθερά αυξανόμενες τιμές λόγω του πολέμου στο Ιράν.

Οι αερομεταφορείς αύξησαν τους ναύλους, εισήγαγαν προσαυξήσεις καυσίμων και περιέκοψαν ορισμένα δρομολόγια για να διατηρήσουν τα ταμειακά διαθέσιμα και να μειώσουν το κόστος από την έναρξη του αμερικανο-ισραηλινού πολέμου κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Οι αεροπορικές εταιρείες προειδοποίησαν για ελλείψεις καυσίμων εντός λίγων εβδομάδων, προκαλώντας αναστάτωση στα ταξίδια ενόψει της κορύφωσης της καλοκαιρινής περιόδου στο βόρειο ημισφαίριο και επιδεινώνοντας τη χειρότερη κρίση του κλάδου των αερομεταφορών εδώ και χρόνια.

Η γερμανική Lufthansa δήλωσε την Πέμπτη ότι θα καθηλώσει έως και 27 αεροσκάφη άμεσα, αποτελώντας τον πρώτο μεγάλο αερομεταφορέα που προβαίνει σε αυτή την ενέργεια, ενώ η βρετανική easyJet προειδοποίησε ότι οι κρατήσεις υπολείπονται των περσινών.

Οι αναλυτές λένε ότι είναι πιθανές περαιτέρω περικοπές χωρητικότητας, καθηλώσεις και προσαυξήσεις, με τις αγορές να παρακολουθούν τα αποτελέσματα των αεροπορικών εταιρειών για ενδείξεις σχετικά με την έκταση των επιπτώσεων του πολέμου στα εύθραυστα περιθώρια κέρδους και τα έσοδα.

Μια εκεχειρία δύο εβδομάδων προσέφερε ελάχιστη ανακούφιση, καθώς το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αφαιρεί περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από την αγορά, ενώ τα διυλιστήρια απαιτούν χρόνο για την αποκατάσταση των ζημιών από τον πόλεμο.

Οι μετοχές της easyJet υποχώρησαν έως και 9% προτού περιορίσουν τις απώλειες για να κλείσουν 5% χαμηλότερα. Η Ryanair σημείωσε πτώση 6%, ενώ η Wizz Air και η Lufthansa έχασαν περίπου 3% η καθεμία.

Ο Dudley Shanley, επικεφαλής του τμήματος αερομεταφορών στη Goodbody, δήλωσε ότι οι προοπτικές κερδοφορίας των αεροπορικών εταιρειών θα πρέπει να αναθεωρηθούν προς τα κάτω, προσθέτοντας ότι οι βραδύτερες κρατήσεις και οι χαμηλότερες αποδόσεις τροφοδοτούν τον σκεπτικισμό των επενδυτών.

Οι νιγηριανές αεροπορικές εταιρείες προειδοποίησαν την Πέμπτη ότι θα μπορούσαν να σταματήσουν τις πτήσεις ήδη από τη Δευτέρα, εκτός εάν μειωθούν οι τιμές των καυσίμων, οι οποίες έχουν αυξηθεί κατά περίπου 270% από τα τέλη Φεβρουαρίου.

«Επί του παρόντος, τα έσοδα των αεροπορικών εταιρειών δεν επαρκούν για να καλύψουν ούτε το κόστος των καυσίμων», ανέφερε η Ένωση Αερομεταφορέων της Νιγηρίας.

Στην Αυστραλία, μια πυρκαγιά στο μεγαλύτερο από τα δύο διυλιστήρια πετρελαίου της χώρας αύξησε τις ανησυχίες για την ασφάλεια των καυσίμων, με την ιδιοκτήτρια εταιρεία Viva Energy VEA.AX να δηλώνει ότι αναμένει να επηρεαστεί η παραγωγή βενζίνης και καυσίμων αεροπορίας.

Πιο καθυστερημένες κρατήσεις, περισσότερα ταξίδια εσωτερικού

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της easyJet, Kenton Jarvis, δήλωσε σε επικοινωνία με τα μέσα ενημέρωσης ότι οι ταξιδιώτες κάνουν κρατήσεις πτήσεων πιο κοντά στις ημερομηνίες του ταξιδιού τους και ότι υπήρξε μια αρχική στροφή προς περισσότερα ταξίδια εσωτερικού και προορισμούς πόλεων.

«Το παράθυρο κρατήσεων είναι μεταγενέστερο… Και αν υπάρχει κάποια στροφή, αυτή είναι ελαφρώς μακριά από την ανατολική Μεσόγειο και λίγο προς τη δυτική Μεσόγειο», δήλωσε ο Jarvis, προσθέτοντας ωστόσο ότι τα ταξίδια προς την Κύπρο, την Αίγυπτο και την Τουρκία ανακάμπτουν αργά.

Η Lufthansa είχε εγκαινιάσει ορισμένες νέες πτήσεις προς την Ασία σε μια προσπάθεια να επωφεληθεί από τη μεταβαλλόμενη ζήτηση που συνδέεται με τον πόλεμο. Δεσμεύτηκε να συνεχίσει την ευρεία στρατηγική αναδιάρθρωσής της, υποσχόμενη στους επενδυτές μια πιο εξορθολογισμένη και οικονομικά αποδοτική εταιρεία.

Ωστόσο, η απόφαση για την καθήλωση 27 αεροσκαφών που εξυπηρετούν τη θυγατρική της CityLine, καθώς και τεσσάρων παλαιότερων τζετ με το εμπορικό σήμα της Lufthansa, προκάλεσε αναστάτωση στα συνδικάτα. Η Lufthansa αντιμετώπισε δαπανηρές και διασπαστικές απεργίες πιλότων και πληρωμάτων καμπίνας τις τελευταίες εβδομάδες.

Οι αεροπορικές εταιρείες δήλωσαν ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί πώς θα μπορούσε να αλλάξει η ζήτηση στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, καθώς οι τουρίστες φοβούνται την ταξιδιωτική αναταραχή και τις αυξήσεις των τιμών.

Οι κρατήσεις για το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου έχουν καλυφθεί κατά 30%, δήλωσε ο Jarvis της easyJet, ενώ οι συντελεστές πληρότητας (load factors), δηλαδή το ποσοστό των διαθέσιμων θέσεων που καταλαμβάνονται από πελάτες που πληρώνουν, ήταν αβέβαιοι.

«Αυτό θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πώς θα είναι η αγορά στα τέλη του καλοκαιριού και, προφανώς, από το τι θα συμβεί με τη σύγκρουση την επόμενη εβδομάδα ή δύο», είπε.

Η easyJet, η οποία είχε ήδη προειδοποιήσει ότι ο πόλεμος επηρέασε τις κρατήσεις και θα ανέβαζε τις τιμές των εισιτηρίων προς το τέλος του καλοκαιριού, δήλωσε ότι το 70% των αναγκών της σε καύσιμα για το καλοκαίρι είχε «κλειδώσει» στα 706 δολάρια ανά μετρικό τόνο.

Ωστόσο, οι αντισταθμίσεις κινδύνου (hedges) της αεροπορικής εταιρείας θα αρχίσουν να εκπνέουν προς το τέλος του καλοκαιριού, μετακυλίοντας ενδεχομένως το υψηλότερο κόστος στους ναύλους.

Αγώνας δρόμου για εναλλακτικές προμήθειες

Η σύγκρουση πυροδότησε αγορές πανικού, δημιουργία αποθεμάτων και διπλωματικές διαμάχες για τα καύσιμα αεριωθουμένων, αλλά οι χώρες που προηγουμένως βασίζονταν στη Μέση Ανατολή είναι απίθανο να μπορέσουν να αναπληρώσουν την πτώση των προμηθειών από την περιοχή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταρτίζει σχέδια έκτακτης ανάγκης για τη μεγιστοποίηση της παραγωγής των διυλιστηρίων και εισάγει επίπεδα-ρεκόρ καυσίμων αεριωθουμένων από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι πιο εξαρτημένη από τις εισαγωγές καυσίμων αεριωθουμένων παρά από οποιοδήποτε άλλο καύσιμο μεταφορών, με περίπου το 75% να προέρχεται από τη Μέση Ανατολή.

Ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας Anthony Albanese ξεκίνησε αυτή την εβδομάδα περιοδεία στη Νοτιοανατολική Ασία, προσπαθώντας να εξασφαλίσει καύσιμα και να απορροφήσει το σοκ της προσφοράς στην οικονομία.

Την Πέμπτη, δήλωσε ότι η Αυστραλία, η οποία εισάγει περίπου το 80% των καυσίμων της, έχει ήδη εξασφαλίσει 100 εκατομμύρια λίτρα ντίζελ από το Μπρουνέι και τη Νότια Κορέα βάσει των πρόσφατα διευρυμένων εξουσιών για τα στρατηγικά αποθέματα. Οι αναλυτές προειδοποίησαν ότι η πυρκαγιά στο διυλιστήριο θα εντείνει τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.