Στο επίκεντρο έντονης πολιτικής και συνδικαλιστικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η λειτουργία και το σύστημα κατανομής των αγροτικών ενισχύσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, με φόντο τις σημαντικές αποκλίσεις που καταγράφονται ανάμεσα στα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και τις επιδοτούμενες εκτάσεις και ζωικό κεφάλαιο.

Κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής συζήτησης στην εκπομπή «Καθαρές Κουβέντες», ο επικεφαλής του αγροτικού τομέα της ΕΛΑΣ, Θωμάς Μόσχος, και ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Φίλιππος Φόρτωμας, διασταύρωσαν τα ξίφη τους για το έλλειμμα ελέγχου στις αγροτικές δηλώσεις, την εφαρμογή της λεγόμενης «τεχνικής λύσης» για τους βοσκοτόπους, καθώς και τις επιπτώσεις των πρόσφατων ζωονόσων στην ελληνική κτηνοτροφία.

Η συζήτηση ανέδειξε τις δομικές αδυναμίες ενός συστήματος που, σύμφωνα με την κυβερνητική πλευρά, επιχειρείται να εξυγιανθεί μέσω της διασύνδεσης με την ΑΑΔΕ, ενώ η πλευρά των παραγωγών καταγγέλλει σοβαρό πλήγμα στο εισόδημα του πρωτογενούς τομέα.

Η «τεχνική λύση» και η απόκλιση των έξι εκατομμυρίων αιγοπροβάτων

Το κεντρικό σημείο τριβής της αναμέτρησης αφορούσε τη μεγάλη ποσοτική διαφορά ανάμεσα στα ζώα που απογράφει η Ελληνική Στατιστική Αρχή και σε εκείνα που τελικά λαμβάνουν οικονομική ενίσχυση.

Σύμφωνα με τον κ. Μόσχο, η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε πρόσφατα ότι το ζωικό κεφάλαιο της χώρας υπολείπεται των 10 εκατομμυρίων αιγοπροβάτων, την ώρα που ο ΟΠΕΚΕΠΕ καταβάλλει επιδοτήσεις για 16 εκατομμύρια ζώα.

Ο εκπρόσωπος των κτηνοτρόφων κατήγγειλε ότι το «πάρτι» των παράνομων ενισχύσεων συνεχίζεται, μεταφέροντας μάλιστα απάντηση του αρμόδιου υπουργού, κ. Σχινά, ο οποίος σε σχετική ερώτηση φέρεται να δήλωσε ότι «45 χρόνια είμαστε στην Ευρώπη, δεν χρειάζεται να μετρήσουμε τώρα τα πρόβατα, κάποια στιγμή θα τα μετρήσουμε».

Παράλληλα, ο κ. Μόσχος ανέλυσε τις στρεβλώσεις που προκαλεί ο αλγόριθμος της «τεχνικής λύσης» —μιας διαδικασίας που θεσπίστηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρμόζεται στην Ελλάδα— ο οποίος αντιστοιχίζει αυτόματα δημόσια αγροτεμάχια ως βοσκοτόπους σε όλη την επικράτεια.

Όπως εξήγησε, ένας παραγωγός μπορεί να δηλώνει 1.000 πρόβατα στην Καστοριά και το σύστημα να του εκχωρεί βοσκότοπο στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη ή την Εύβοια. Στη συνέχεια, το Υπουργείο απαιτεί από τον κτηνοτρόφο να μεταβεί στην ανάλογη έκταση για να αποδείξει τη συντήρησή της, ειδάλλως καλείται είτε να αποποιηθεί την επιδότηση είτε να εμπλακεί σε δικαστικές ενστάσεις που εκδικάζονται μετά από δύο έως τρία χρόνια.

Αυτό, κατά τον κ. Μόσχο, οδηγεί σε οριζόντια μείωση των πραγματικών ενισχύσεων κατά 60%.

Η κρίση των ζωονόσων, τα πρόστιμα και οι καταγγελίες για το Αγρίνιο

Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω λόγω των περιοριστικών μέτρων για την αντιμετώπιση των ζωονόσων. Ο κ. Μόσχος υπογράμμισε ότι περίπου το 80% της χώρας βρίσκεται σε «κόκκινη» ζώνη, γεγονός που συνεπάγεται την καθολική απαγόρευση της ελεύθερης βόσκησης και τον υποχρεωτικό σταβλισμό των κοπαδιών.

«Από τη μία το κράτος μάς απαγορεύει τη βόσκηση και από την άλλη μάς λέει “εκεί που δεν βοσκήσατε θα φάτε πρόστιμο και δεν θα πάρετε τις επιδοτήσεις σας”», ανέφερε χαρακτηριστικά ο συνδικαλιστής, συνδέοντας την ψυχολογική και οικονομική πίεση με την απώλεια της ζωής πέντε-έξι ανθρώπων του κλάδου.

Στο πλαίσιο αυτό, ο επικεφαλής του αγροτικού τομέα της ΕΛΑΣ μετέφερε συγκεκριμένες καταγγελίες κατοίκων από τον Προφήτη Ηλία Αγρινίου, οι οποίοι έχουν κινηθεί νομικά λόγω πλημμελούς ταφής μολυσμένων ζώων από ιδιωτική φάρμα στο κέντρο του χωριού.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία, η ταφή έγινε σε απόσταση 50 μέτρων από ρυάκι, με αποτέλεσμα να αναδύονται οσμές και υγρά, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της τοπικής κοινωνίας.

Επιπλέον, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι άφησε εκτεθειμένους τους κτηνοτρόφους, καθώς δεν αναγνωρίζει αποζημιώσεις για ζώα που σφάχτηκαν με κρατική εντολή, ενώ άφησε αιχμές για επιλεκτική ενίσχυση της Πελοποννήσου λόγω της πολιτικής επιρροής του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά.

Η κυβερνητική απάντηση: «Μαχαίρι στο κόκκαλο» και έλεγχοι μέσω ΑΑΔΕ

Από την πλευρά του, ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Φίλιππος Φόρτωμας, απέρριψε τις αιτιάσεις περί πολιτικών σκοποτήτων, τονίζοντας ότι η δικαιοσύνη και η εξεταστική επιτροπή δεν διαπίστωσαν πολιτική ευθύνη, εξού και δεν προχώρησε η άρση ασυλίας των δύο εμπλεκόμενων υπουργών.

Ο κ. Φόρτωμας παραδέχθηκε ότι το σύστημα παρουσίαζε διαχρονικά χαοτικά χαρακτηριστικά και παραλείψεις, ωστόσο υποστήριξε ότι η παρούσα διακυβέρνηση ανέλαβε την πρωτοβουλία για την πλήρη εξυγίανσή του.

«Εμείς βάλαμε το μαχαίρι στο κόκκαλο, προφανώς. Να το δούμε. Εμείς αντιμετωπίσαμε το πρόβλημα και βάλαμε τάξη», δήλωσε ο βουλευτής, συμπληρώνοντας ότι «κάποιοι μπήκαν φυλακή» για ατασθαλίες.

Ο κ. Φόρτωμας επέρριψε την ευθύνη για τη διαχρονική παραβατικότητα στους ίδιους τους συνεταιρισμούς και σε ορισμένους συνεταιριστές, εντοπίζοντας τα προβλήματα κυρίως στις περιοχές της Αιτωλοακαρνανίας και της Πελοποννήσου.

Σημείωσε ότι τα κέντρα υποδοχής δηλώσεων αποτελούσαν «άντρα ανομίας» και εξήγησε ότι η «τεχνική λύση» διατηρήθηκε από όλες τις προηγούμενες κυβερνήσεις (αναφέροντας τον πρώην υπουργό κ. Αραχωβίτη) μέχρι να ξεκαθαρίσει το ιδιοκτησιακό καθεστώς μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών εκτάσεων.

Προανήγγειλε, μάλιστα, ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ αναδιοργανώνεται ριζικά και τα δεδομένα των δηλώσεων θα διασταυρώνονται πλέον αυστηρά μέσω της ΑΑΔΕ.

Μεταβατική φάση και θεσμική ανοχή

Απαντώντας στο ερώτημα του δημοσιογράφου για το πώς οι κτηνοτρόφοι σε καθεστώς καραντίνας μπορούν να αποδείξουν τη χρήση των βοσκοτόπων τους, ο κ. Φόρτωμας αναγνώρισε την πολυπλοκότητα του προβλήματος και τάχθηκε υπέρ μιας ελαστικής αντιμετώπισης από την πλευρά του ελεγκτικού μηχανισμού κατά τη διάρκεια της τρέχουσας μεταβατικής περιόδου.

Οριοθετώντας τη θέση του, ο κυβερνητικός βουλευτής υπογράμμισε:

«Αυτά τα νούμερα θα φανούν μέσα από την ΑΑΔΕ. […] Θα μπει μια τελειωτική σειρά. Ήταν χαοτικό όλο αυτό που γινόταν. Είναι η πραγματικότητα. Μπαίνει λοιπόν μια σειρά σε όλο αυτό. Σας αρέσει, δεν σας αρέσει, τι να κάνουμε τώρα; […] Ένας χώρος που ζούσε με μια μορφή παραβατικότητας πρέπει να μάθει να λειτουργεί διαφορετικά, και εδώ οφείλουμε να λειτουργήσουμε με μια ανοχή, σε αυτή τη μεταβατική φάση. Αυτή είναι η προσωπική μου άποψη.»