Οι ηγέτες της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας θα συγκεντρωθούν τη Δευτέρα για να υπογράψουν μια συμφωνία που αποσκοπεί στην έναρξη της διάλυσης του Ηνωμένου Βασιλείου, αποκαλύπτει η εφημερίδα The Telegraph.

Σε μια άνευ προηγουμένου σύνοδο κορυφής στο Κάρντιφ, οι τρεις πρώτοι υπουργοί θα βάλουν την υπογραφή τους σε μια κοινή διακήρυξη με την οποία θα ζητούν το δικαίωμα διεξαγωγής δημοψηφισμάτων ανεξαρτησίας.

Η συνάντηση πραγματοποιείται αφότου ο Άντι Μπέρναμ (Andy Burnham) άφησε να εννοηθεί σε βουλευτές ότι θα ενέκρινε ένα ακόμη δημοψήφισμα για τη Σκωτία εάν υπήρχε «σαφής συναίνεση» υπέρ αυτού.

Η σύνοδος κορυφής θα λάβει χώρα δύο ημέρες μετά τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι «θα λάτρευε» να δει μια ενωμένη Ιρλανδία. Κατά τη διάρκεια επίσκεψης στο Δουβλίνο το Σάββατο, δήλωσε ότι η ένταξη της Βόρειας Ιρλανδίας στη Δημοκρατία θα ήταν «ένα σπουδαίο πράγμα» και ρώτησε: «Πώς μπορεί να είναι κακό;».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ παρενέβη καθώς οι εθνικιστές ηγέτες ασκούν έντονη πίεση στον Πρωθυπουργό, ο οποίος έχει θέσει την αποκέντρωση εξουσιών στην Αγγλία στο επίκεντρο της ατζέντας του.

Ο Τζον Σουίνι (John Swinney), ηγέτης του SNP και Πρώτος Υπουργός της Σκωτίας, ισχυρίστηκε ότι ο κ. Μπέρναμ «έρχεται αντιμέτωπος με την ιδέα ότι θα μείνει στην ιστορία ως ο τελευταίος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου».

Η συντριβή των Εργατικών στην Ουαλία στις εκλογές του Μαΐου σημαίνει ότι πλέον υπάρχουν κόμματα υπέρ της ανεξαρτησίας στην εξουσία και στα τρία αποκεντρωμένα έθνη για πρώτη φορά.

Το Plaid Cymru σημείωσε άλμα και αναδείχθηκε το μεγαλύτερο κόμμα στο Σένεντ (Senedd) του Κάρντιφ, με τον Ρουν απ Ίοργουερθ (Rhun ap Iorwerth), τον ηγέτη του, να αναλαμβάνει καθήκοντα Πρώτου Υπουργού της χώρας.

Εν τω μεταξύ, το SNP εδραίωσε τη θέση του ως η κυρίαρχη δύναμη στη Σκωτία, παρά την απώλεια έξι εδρών στο Χόλιρουντ (Holyrood), καθώς το κόμμα Reform και οι Πράσινοι σημείωσαν κέρδη.

Το Σιν Φέιν (Sinn Féin) κέρδισε τις εκλογές στο Στόρμοντ (Stormont) το 2022, αν και μια αποχώρηση από το DUP σήμαινε ότι η Μισέλ Ο’Νιλ (Michelle O’Neill) έπρεπε να περιμένει μέχρι το 2024 για να γίνει Πρώτη Υπουργός. Το Σιν Φέιν αναμένεται ευρέως να διατηρήσει την εξουσία όταν το έθνος ψηφίσει ξανά το επόμενο έτος.

Οι τρεις ηγέτες, στους οποίους θα προστεθεί η Μαίρη Λου ΜακΝτόναλντ (Mary Lou McDonald), πρόεδρος του Σιν Φέιν και αρχηγός της αντιπολίτευσης στην Ιρλανδία, θα συγκεντρωθούν στο πεντάστερο ξενοδοχείο St David’s Hotel, με θέα στον Κόλπο του Κάρντιφ, για να συζητήσουν τη συνεργασία τους σε μια νέα εκστρατεία για την ανεξαρτησία.

Το status quo «δεν είναι βιώσιμο»

Ο κ. Σουίνι δήλωσε την Κυριακή: «Για πρώτη φορά στην ιστορία, η Σκωτία, η Ουαλία και η Βόρεια Ιρλανδία διοικούνται από πρώτους υπουργούς υπέρ της ανεξαρτησίας. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει σαφέστερο σημάδι ότι το status quo δεν είναι βιώσιμο – και ότι το Γουέστμινστερ πρέπει να προετοιμαστεί για ένα μέλλον μετά το Ηνωμένο Βασίλειο.

»Η δυναμική πίσω από μια σοβαρή συνταγματική αλλαγή είναι αδιαμφισβήτητη. Ο Άντι Μπέρναμ πρέπει τώρα να έρθει αντιμέτωπος με την ιδέα ότι θα μείνει στην ιστορία ως ο τελευταίος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου.

»Αύριο στο Κάρντιφ, ανυπομονώ να συζητήσω για ένα καλύτερο μέλλον με εταίρους από όλα αυτά τα νησιά – και αυτό επιτυγχάνεται μόνο με το νέο ξεκίνημα της ανεξαρτησίας».

Γίνεται αντιληπτό ότι οι τρεις πρώτοι υπουργοί θα αξιοποιήσουν τη σύνοδο κορυφής για να υπογράψουν κοινή διακήρυξη που θα επιβεβαιώνει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των αντίστοιχων εθνών τους.

Πηγές ανέφεραν στην The Telegraph ότι ο στόχος ήταν να ασκηθεί μεγαλύτερη πίεση στον κ. Μπέρναμ, μετά τη δήλωσή του στις Ερωτήσεις προς τον Πρωθυπουργό την Τετάρτη ότι θα μπορούσε να διεξαχθεί άλλο ένα δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας εάν η κοινή γνώμη το υποστήριζε.

Ο Πρωθυπουργός είπε στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι το έναυσμα για μια ψηφοφορία διαχωρισμού ήταν «ακριβώς η ίδια κατάσταση στη Σκωτία» όπως στη Βόρεια Ιρλανδία.

Σύμφωνα με τους όρους της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής, υπάρχει μια πιθανή οδός για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την επανένωση της Ιρλανδίας. Ορίζει ότι ένα δημοψήφισμα θα πρέπει να διοργανωθεί εάν «φαίνεται πιθανό» ότι η πλειοψηφία των ανθρώπων στη Βόρεια Ιρλανδία θα ψήφιζε υπέρ της αποχώρησης από το Ηνωμένο Βασίλειο.

«Αν ήμουν Ενωτικός, θα ανησυχούσα πολύ»

«Τα έκανε σκ@τά [He f—ed up] χρησιμοποιώντας τη γραμμή της Σκωτίας στη Βόρεια Ιρλανδία και μετά αυτή την εβδομάδα τα έκανε σκ@τά ξανά χρησιμοποιώντας τη γραμμή της Βόρειας Ιρλανδίας για τη Σκωτία», δήλωσε πηγή προσκείμενη στον κ. Σουίνι.

«Ο Μπέρναμ δεν έχει διαβάσει τον φάκελό του και δεν φαίνεται να γνωρίζει τα βασικά της θέσης της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου για την Ένωση. Αν ήμουν Ενωτικός, θα ανησυχούσα πολύ».

Μετά τις συνομιλίες, όπου θα υπογράψουν μνημόνιο κατανόησης που δεσμεύει τα κόμματά τους να συνεργαστούν, οι πρώτοι υπουργοί θα παραχωρήσουν συνέντευξη Τύπου.

Η συμφωνία τους θα καλύπτει τέσσερις τομείς – την οικονομία, την ενέργεια, την Ευρώπη και τη διεθνή συνεργασία, καθώς και την αυτοδιάθεση.

Και τα τρία κόμματα θα συμφωνήσουν ότι τα έθνη τους πρέπει να βρίσκονται στην ΕΕ, η Σκωτία και η Ουαλία ως νέα μέλη και η Βόρεια Ιρλανδία ως τμήμα της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας.

Γίνεται αντιληπτό ότι το μνημόνιο κατανόησης θα τα δεσμεύει επίσης να ενισχύσουν τις σχέσεις τους με τους Ευρωπαίους «γείτονες» καθώς προετοιμάζονται για την ανεξαρτησία.

Το μέρος της συμφωνίας που επικεντρώνεται στην οικονομία θα υποστηρίζει ότι το οικονομικό μοντέλο του Ηνωμένου Βασιλείου δεν λειτουργεί προς όφελος των πολιτών της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας.

Το Plaid Cymru αναμένεται να χρησιμοποιήσει τη συνάντηση για να πιέσει τον κ. Μπέρναμ να παραχωρήσει στην ουαλική κυβέρνηση περαιτέρω εξουσίες επί της φορολογίας και των δαπανών. Απαιτεί έσοδα από το Crown Estate (τη βασιλική περιουσία), συμπεριλαμβανομένου του θαλάσσιου πυθμένα στον οποίο κατασκευάζονται υπεράκτια αιολικά πάρκα, τα οποία επί του παρόντος καταλήγουν στο Υπουργείο Οικονομικών.

Το κόμμα θέλει επίσης οι Εργατικοί να αντικαταστήσουν τη Φόρμουλα Μπάρνετ (Barnett Formula) με μια πιο γενναιόδωρη ρύθμιση και να εκχωρήσουν περαιτέρω τομείς, όπως η αστυνόμευση και η χρηματοδότηση των σιδηροδρόμων.

Πηγή του Plaid Cymru δήλωσε ότι υπάρχει «ισχυρό επιχείρημα για πρακτική πολιτική συνεργασία σε τομείς όπως η ενέργεια, η οικονομία και η σχέση μας με την Ευρώπη, καθώς και στα ευρύτερα πολιτικά και συνταγματικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν τα έθνη μας και στο δικαίωμα στην αυτοδιάθεση».

«Τα κόμματά μας έχουν πολλά να κερδίσουν από τη συνεργασία, ως εταίροι και ως ίσοι, εκεί όπου μοιραζόμαστε κοινά συμφέροντα και όπου η συνεργασία μπορεί να βελτιώσει τις ζωές των ανθρώπων που εκπροσωπούμε», πρόσθεσε η πηγή.

Η ιρλανδική ενότητα «δεν είναι μακρινή επιδίωξη»

Πηγή του Σιν Φέιν ανέφερε ότι οι ηγέτες θα συζητήσουν «πώς καθένα από τα έθνη μας έχει το δικαίωμα να διαμορφώνει το δικό του μέλλον μέσω δημοκρατικών μέσων, καθοδηγούμενο από τη βούληση του λαού του».

«Η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής μάς δίνει τα δημοκρατικά μέσα για να το αποφασίσουμε, και τώρα είναι η ώρα να προετοιμαστούμε σοβαρά για αυτή την επιλογή», δήλωσαν.

«Η ιρλανδική ενότητα δεν είναι μακρινή επιδίωξη. Το έργο της οικοδόμησης της νέας Ιρλανδίας πρέπει να ξεκινήσει τώρα».

Σε επιστολή προς τον κ. Σουίνι, η οποία εστάλη την Πέμπτη, ο Πρωθυπουργός επέμεινε ότι ένα ακόμη δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας είναι «εκτός συζήτησης» πριν από τις επόμενες γενικές εκλογές.

Επέμεινε ότι δεν υπάρχει «καμία συναίνεση για δημοψήφισμα ανεξαρτησίας στη Σκωτία, ούτε υπάρχει σαφής βάση που να υποδηλώνει ότι η πλειοψηφία των ανθρώπων στη Βόρεια Ιρλανδία επιθυμεί επί του παρόντος να αποσχιστεί από το Ηνωμένο Βασίλειο».

Ο κ. Μπέρναμ έγραψε: «Το μανιφέστο του 2024, βάσει του οποίου οι Εργατικοί εξασφάλισαν την κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία, ήταν ξεκάθαρο: “Οι Εργατικοί δεν υποστηρίζουν την ανεξαρτησία ή ένα άλλο δημοψήφισμα”.

»Όπως σας κατέστησα σαφές προσωπικά όταν συναντηθήκαμε πρόσφατα στη Γλασκώβη, η ανεξαρτησία και ένα δημοψήφισμα είναι εκτός συζήτησης, καθώς θα αποσπούσαν την προσοχή μας από την ανάπτυξη της οικονομίας και τη βοήθεια προς τις οικογένειες όσον αφορά το κόστος διαβίωσης».