Του Απόστολου Λουλουδάκη

Όταν ο Όμηρος έγραφε την Ιλιάδα, σίγουρα στερούνταν της πολιτικής διορατικότητας που προσφέρει μια συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής στην Κουμουνδούρου, όμως η ιστορία επαναλαμβάνεται, την πρώτη φορά ως τραγωδία και τη δεύτερη ως εσωκομματική ψηφοφορία οκτώ ανθρώπων. Η σύγχρονη εκδοχή της Τροίας δεν έχει τείχη, έχει απλώς μια φθίνουσα κοινοβουλευτική ομάδα που φυλλορροεί με ρυθμούς που θα ζήλευαν ακόμη και τα πιο μελαγχολικά φθινόπωρα.

Σε αυτό το ιδιότυπο έπος, ο ρόλος του οργισμένου Αχιλλέα ανήκει δικαιωματικά στον Παύλο Πολάκη. Ο Σφακιανός πολεμιστής, γνωστός για το γεγονός ότι δεν κρύβει τα βέλη του στη φαρέτρα αλλά τα εκτοξεύει μέσω κοινωνικών δικτύων με την ορμή χειμάρρου, αποφάσισε να αποσύρει την υποψηφιότητά του για την προεδρία της κοινοβουλευτικής ομάδας. Η κίνησή του αυτή, μια πράξη εσωτερικής απομόνωσης στη δική του πολιτική σκηνή, θυμίζει έντονα την αποχώρηση του Αχιλλέα στη σκηνή του. Εκείνος αρνιόταν να πολεμήσει επειδή του έθιξαν την τιμή και του πήραν τη Βρισηίδα, ενώ ο σύγχρονος πρωταγωνιστής αποσύρεται καταγγέλλοντας σχέδια διάλυσης και αφήνοντας αιχμές για τον πρώην αρχηγό, τον δικό του Αγαμέμνονα, που θεωρεί ότι κινεί τα νήματα από το παρασκήνιο. Η οργή του δεν εκφράζεται με μοιρολόγια στην ακροθαλασσιά, αλλά με δημόσιες τοποθετήσεις που δονούσαν τα εναπομείναντα θεμέλια του κόμματος.

Απέναντί του, η ηγεσία και οι εσωκομματικοί του αντίπαλοι λειτουργούν ως ένας συλλογικός Αγαμέμνων, ένας αρχιστράτηγος που προσπαθεί να διατηρήσει τα σκήπτρα μιας συμμαχίας που αποσυντίθεται. Ο Αγαμέμνονας της μυθολογίας είχε να διαχειριστεί ένα στράτευμα γεμάτο εγωισμούς, όμως τουλάχιστον διέθετε πλοία και στρατιώτες. Στη σημερινή πραγματικότητα, ο αρχηγικός θώκος αφορά μια ομάδα που μέρα με τη μέρα μικραίνει, καθώς οι βουλευτές ανεξαρτητοποιούνται ο ένας μετά τον άλλον, επιλέγοντας τη φυγή από το στρατόπεδο των Αχαιών πριν η αναμέτρηση οδηγήσει στην ολοκληρωτική καταστροφή. Η αποχώρηση στελεχών και οι παραιτήσεις της νεολαίας θυμίζουν εκείνους τους Μυρμιδόνες που αρνούνται πλέον να ακολουθήσουν τις διαταγές των στρατηγών, βλέποντας ότι το λάκτισμα της μάχης δεν αφορά πλέον την κατάκτηση της εξουσίας, αλλά τη διανομή των ελαχίστων λαφύρων που απέμειναν.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό της απόλυτης αποδιοργάνωσης, εμφανίζονται κατά καιρούς και οι παλιές φωνές της σύνεσης, που προσπαθούν να νουθετήσουν τους θερμοκέφαλους μονομάχους. Ο ρόλος του σοφού, γηραιού Νέστορα ανήκει δικαιωματικά στην ιστορική γενιά του κόμματος, εκεί που οι πατεράδες των σημερινών πρωταγωνιστών –όπως η χαρακτηριστική περίπτωση της παλιάς φρουράς που καμαρώνει τη διαδρομή του υιού Παππά– προσπαθούν να θυμίσουν στους νεότερους τις ένδοξες μέρες των παλιών αγώνων. Όμως οι συμβουλές του σύγχρονου Νέστορα ακούγονται πλέον σαν μακρινός απόηχος. Οι πολεμιστές της Κουμουνδούρου είναι πολύ απασχολημένοι με τα δικά τους ξίφη για να ακούσουν τα διδάγματα της ιστορίας, και οι παλιές αναφορές στην ενότητα της αριστεράς μοιάζουν με ξεθωριασμένα χειρόγραφα που κανείς δεν έχει πλέον την υπομονή να διαβάσει.

Το πιο σκωπτικό στοιχείο της παράστασης είναι η στάση των υπολοίπων Αχαιών. Οι εναπομείναντες βουλευτές και τα στελέχη παρακολουθούν τη σύγκρουση με μια παγωμένη ουδετερότητα, σαν θεατές σε αρχαίο θέατρο που ξέχασαν τα λόγια τους. Δεν παρεμβαίνουν, δεν επιχειρούν να συμφιλιώσουν τους μονομάχους, απλώς μετρούν τα κουκιά της επόμενης μέρας. Η εκλογή της Ρένας Δούρου στην προεδρία της κοινοβουλευτικής ομάδας με επτά ψήφους σε σύνολο οκτώ παρόντων είναι το αποκορύφωμα αυτής της ιλαροτραγωδίας. Όταν ολόκληρο το κοινοβουλευτικό εκστρατευτικό σώμα χωράει σε ένα μικρό τραπέζι συνεδριάσεων και η εκλογή θυμίζει ψηφοφορία πενταμελούς συμβουλίου σε σχολική τάξη, οι όροι «ηγεσία» και «παράταξη» αποκτούν μια εντελώς νέα, σχεόν σουρεαλιστική διάσταση. Οι υπόλοιποι Αχαιοί δεν κρατούν δόρατα, κρατούν λευκά ψηφοδέλτια και προσεύχονται να μην είναι οι επόμενοι που θα αναγκαστούν να βγουν στο προσκήνιο.

Η Ιλιάδα βέβαια είχε μια εσωτερική μεγαλοπρέπεια, καθώς οι ήρωες πέθαιναν για τη δόξα. Εδώ, η δόξα έχει αντικατασταθεί από την ανάγκη της πολιτικής επιβίωσης. Ο Αχιλλέας των Σφακίων, αφού μπαινοβγήκε στην κοινοβουλευτική ομάδα με μια ταχύτητα που θα ζήλευαν και ο φτερωτός Ερμής, αποφάσισε ότι η μάχη για την καρέκλα της κοινοβουλευτικής ομάδας δεν αξίζει τον κόπο, ειδικά όταν η ίδια η ομάδα κινδυνεύει να χάσει ακόμα και τον τίτλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η άρνησή του να σύρει το κόμμα σε μια ακόμη εσωτερική αναμέτρηση παρουσιάζεται ως πράξη ευθύνης, όμως στο βάθος κρύβει την πικρία του πολεμιστή που βλέπει ότι η πεδιάδα της Τροίας έχει μετατραπεί σε έναν άδειο βάλτο, όπου δεν υπάρχουν πια αντίπαλοι για να δοξαστεί, παρά μόνο πρώην σύντροφοι που ψάχνουν την έξοδο κινδύνου.

Η Οδύσσεια, με τα ταξίδια της και την ελπίδα της επιστροφής σε μια πατρίδα, απαιτεί ένα όραμα και ένα πολυμήχανο που ξέρει να ελίσσεται. Ο ΣΥΡΙΖΑ, αντίθετα, έχει εγκλωβιστεί στο πρώτο βιβλίο της Ιλιάδας, στη μνήμη μιας παλιάς ισχύος και σε μια διαρκή φιλονικία για το ποιος δικαιούται να κρατά το σκήπτρο της παρακμής. Η σύγκρουση Αγαμέμνονα και Αχιλλέα δεν γίνεται πλέον για τη μοιρασιά των λαφύρων μιας πλούσιας πόλης, αλλά για το ποιος θα σβήσει τα φώτα στο στρατόπεδο.

Οι θεοί του Ολύμπου έχουν στρέψει αλλού το βλέμμα τους, κουρασμένοι από τις επαναλαμβανόμενες ίντριγκες, και οι θνητοί που απέμειναν στην πεδιάδα συνεχίζουν να απαγγέλλουν τους μονολόγους τους, πιστεύοντας ότι το κοινό ακόμα τους ακούει, ενώ οι κερκίδες έχουν προ πολλού αδειάσει.

Όταν λοιπόν η Ρένα Δούρου αναλαμβάνει τα ηνία αυτής της διαλυμένης κοινοβουλευτικής ομάδας με επτά ολόκληρες ψήφους, πολλοί πιστεύουν ότι πρόκειται για μια απλή πράξη αυτοθυσίας, μια ύστατη προσπάθεια να κρατηθούν τα προσχήματα σε ένα στρατόπεδο που θυμίζει πλέον περισσότερο λεηλατημένο χωριό παρά πολιτική δύναμη. Όμως, στον πολιτικό μύθο που γράφεται αυτές τις μέρες, κανένα δώρο δεν προσφέρεται χωρίς αντάλλαγμα. Η ιστορία της Τροίας μάς διδάσκει να φοβόμαστε τους Αχαιούς ακόμη κι όταν φέρνουν δώρα, και στην προκειμένη περίπτωση, η νέα αρχηγός ίσως αποδεικνύεται ο απόλυτος Δούρειος Ίππος αυτής της παράστασης. Ένα ξύλινο, βαρύ κατασκεύασμα, που εισχωρεί στα ενδότερα της Κουμουνδούρου όχι για να προστατεύσει τα τείχη, αλλά για να ανοίγει τις κερκόπορτες εκ των έσω.

Οι ψίθυροι στους διαδρόμους λένε ότι το εναπομείναν σώμα του ΣΥΡΙΖΑ δεν οδεύει απλώς προς την πολιτική αποστρατεία, αλλά προς μια ιδιότυπη παράδοση στην «ΕΛ.Α.Σ.» – όχι φυσικά στην Αστυνομία, αλλά σε εκείνο το νέο, φιλόδοξο σχήμα της Ελληνικής Αριστεράς που στήνεται στα ερείπια του παλιού κόσμου. Η παράδοση αυτή δεν γίνεται με άδεια χέρια. Ο Δούρειος Ίππος κουβαλάει στην κοιλιά του τα πιο πολύτιμα κειμήλια που απομένουν: τα ίδια τα τείχη του ιστορικού κτιρίου της Κουμουνδούρου, μαζί με τον πραγματικό, χειροπιαστό θησαυρό που κρατάει το μαγαζί στη ζωή – την κρατική χρηματοδότηση. Η ετήσια επιδότηση, το τελευταίο χρυσάφι που απομένει στα ταμεία των Αχαιών, είναι το ιδανικό προίκα για την επόμενη μέρα, το λάφυρο που θα εξαγοράσει μια θέση στο τραπέζι των νικητών. Έτσι, η Ιλιάδα της Κουμουνδούρου κλείνει με τον πιο ειρωνικό τρόπο. Εκεί που όλοι περιμένουν μια ηρωική έξοδο ή μια επική μάχη μέχρις εσχάτων, η αυλαία πέφτει με μια οργανωμένη μετακόμιση, όπου τα κλειδιά του οχυρού και τα ταμεία της επιδότησης παραδίδονται συσκευασμένα ως δώρο, αποδεικνύοντας ότι στην πολιτική, οι πιο σκληρές μάχες κερδίζονται από εκείνους που ξέρουν να κρύβονται μέσα στο ίδιο το κάστρο που πρόκειται να γκρεμίσουν.