Σε ένα περιβάλλον οξύτατης διπλωματικής πόλωσης και πρωτοφανών νομικών αντιφάσεων πραγματοποιείται η ομιλία του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη.

Ανεβαίνοντας στο βήμα στο Τερτλ Μπέι (Turtle Bay) την Πέμπτη, σε μία παρέμβαση που ενδέχεται να αποτελέσει την τελευταία του εμφάνιση στο διεθνές αυτό βήμα καθώς το Ισραήλ οδεύει σε κρίσιμες εκλογές, ο κ. Νετανιάχου γίνεται δεκτός ως ομιλητής παρά το γεγονός ότι εκκρεμούν εις βάρος του εντάλματα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) για εγκλήματα πολέμου στη Γάζα.

Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές αρχές απαγόρευσαν για δεύτερη διαδοχική χρονιά τη χορήγηση ταξιδιωτικής βίζας στον Παλαιστίνιο πρόεδρο Μαχμούντ Αμπάς, υποχρεώνοντάς τον να απευθυνθεί στη σύνοδο μέσω τηλεδιάσκεψης, ενώ ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν παραμένει αποκλεισμένος από τη διαδικασία, επίσης λόγω εντάλματος του ΔΠΔ που φαίνεται ισχύει εκτός και αν έχει εκδοθεί για το Ισραήλ, τον στενό σύμμαχο των ΗΠΑ.

Η παρουσία του Ισραηλινού ηγέτη στη Νέα Υόρκη ήρθε αντιμέπωση με την ευθεία λεκτική σύγκρουση με τον δήμαρχο της πόλης, Ζοράν Μαμντάνι, αναδεικνύοντας τις βαθιές ρωγμές που διατρέχουν το διεθνές σύστημα δικαίου.

Τα εντάλματα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών

Η εμφάνιση του Μπενιαμίν Νετανιάχου στον ΟΗΕ διεξάγεται υπό το βάρος των αποφάσεων της Χάγης. Στις 21 Νοεμβρίου 2024, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε εντάλματα σύλληψης εις βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού και του πρώην υπουργού Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ, κατόπιν σχετικού αιτήματος του γραφείου του εισαγγελέα του δικαστηρίου, για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Λωρίδα της Γάζας.

Τα εντάλματα αυτά, τα οποία αποδίδουν στους κατηγορουμένους τη «χρήση της λιμοκτονίας ως μεθόδου πολέμου και τη σκόπιμη στοχοποίηση αμάχων», συνιστούν δεσμευτική νομική υποχρέωση για περισσότερες από 120 χώρες που έχουν κυρώσει το Καταστατικό της Ρώμης. Εντούτοις, οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες φιλοξενούν την έδρα του ΟΗΕ, δεν αποτελούν συμβαλλόμενο μέρος του Καταστατικού της Ρώμης.

Ως αποτέλεσμα, η Ουάσιγκτον παρέχει ασφαλές έδαφος σε έναν καταζητούμενο από τη διεθνή δικαιοσύνη, επιτρέποντάς του να απευθυνθεί στο ανώτατο διεθνές φόρουμ, την ώρα που ο Βλαντίμιρ Πούτιν, αντιμετωπίζοντας επίσης ένταλμα σύλληψης από το ΔΠΔ, δεν μπορεί να παραστεί.

Η άρνηση βίζας στον Μαχμούντ Αμπάς και η Συμφωνία Έδρας του 1947

Στον αντίποδα της υποδοχής Νετανιάχου, η αμερικανική κυβέρνηση αρνήθηκε εκ νέου τη χορήγηση βίζας στον πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς, και στα μέλη της διπλωματικής του αντιπροσωπείας.

Η απόφαση αυτή εμποδίζει τον Παλαιστίνιο ηγέτη, του οποίου ο λαός βρίσκεται αντιμέτωπος με συνθήκες γενοκτονίας, να παραστεί αυτοπροσώπως στη Νέα Υόρκη, οδηγώντας τον στην επιλογή της ομιλίας μέσω βιντεοκλήσης για δεύτερο συνεχόμενο έτος.

Η στάση της Ουάσιγκτον εγείρει σοβαρά ζητήματα τήρησης των διεθνών δεσμεύσεων:

• Βάσει της Συμφωνίας για την Έδρα του ΟΗΕ του 1947 (UN Headquarters Agreement), οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι νομικά υποχρεωμένες να επιτρέπουν την είσοδο στη Νέα Υόρκη των εκπροσώπων όλων των κρατών-μελών και των κρατών-παρατηρητών.

• Με την άρνηση εισόδου στον Αμπάς για δύο συναπτά έτη, η αμερικανική πλευρά παραβιάζει ευθέως τις υποχρεώσεις της ως χώρα υποδοχής του διεθνούς οργανισμού.

• Η πρακτική αυτή ανακαλεί ιστορικές αναλογίες από την εποχή του ηγέτη της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO), Γιασέρ Αραφάτ, όταν η Ουάσιγκτον χρησιμοποιούσε το καθεστώς φιλοξενίας για την άσκηση πολιτικών πιέσεων. Χαρακτηριστικό προηγούμενο καταγράφηκε το 1988, όταν οι ΗΠΑ αρνήθηκαν βίζα στον Αραφάτ προκειμένου να αποτραπεί η ομιλία του στη Γενική Συνέλευση.

Η αμερικανική απαγόρευση συμπίπτει χρονικά με την κλιμάκωση της βίας στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Το Ισραήλ, το οποίο κατέχει τη Δυτική Όχθη από το 1967, έχει εντείνει τους τελευταίους μήνες τις παράνομες κατασχέσεις παλαιστινιακής γης από εποίκους και τις επιχειρήσεις των ισραηλινών δυνάμεων κατά των Παλαιστινίων, σε μία κατάσταση όπου η ένταση έχει οξυνθεί δραματικά από τον Οκτώβριο του 2023.

Μετωπική σύγκρουση Νετανιάχου με τον δήμαρχο Νέας Υόρκης Ζοράν Μαμντάνι

Η άφιξη του Ισραηλινού πρωθυπουργού στη Νέα Υόρκη πυροδότησε έντονη αντιπαράθεση με τη δημοτική αρχή της πόλης. Τη Δευτέρα, ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζοράν Μαμντάνι, μιλώντας στο CNN, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του Ισραηλινού ηγέτη, χαρακτηρίζοντάς τον:

«Εγκληματία πολέμου και αρχιτέκτονα μιας φρικτής γενοκτονίας του παλαιστινιακού λαού».

Ο κ. Μαμντάνι είχε δηλώσει στο παρελθόν ότι θα προχωρούσε στη σύλληψη του Νετανιάχου εάν πατούσε το πόδι του στην πόλη, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι δεν διαθέτει τη θεσμική αρμοδιότητα για μία τέτοια ενέργεια.

Η απάντηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου εκδηλώθηκε την Τρίτη μέσω σύντομης βιντεοσκοπημένης δήλωσης, στην οποία προανήγγειλε ότι θα αξιοποιήσει την ομιλία του στον ΟΗΕ για να υπερασπιστεί τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ, στρεφόμενος παράλληλα κατά του δημάρχου:

«Έρχομαι στον ΟΗΕ. Θα πω την αλήθεια για τους ηρωικούς στρατιώτες μας και θα πω την αλήθεια για εσάς. […] Ντροπή σας, κ. Μαμντάνι. Ντροπή σας που υποστηρίζετε τα τρομοκρατικά τέρατα της Χαμάς που κατέσφαξαν τον λαό μας. Ντροπή σας που υποκινείτε ταραχές εναντίον των Εβραίων της Νέας Υόρκης».

Η εσωτερική πολιτική πίεση και οι κάλπες στο Ισραήλ

Η εμφάνιση της Πέμπτης στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης λαμβάνει χώρα υπό το πρίσμα κρίσιμων εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων στο Ισραήλ. Οι εθνικές εκλογές έχουν προγραμματιστεί να διεξαχθούν σε διάστημα λίγο μεγαλύτερο του ενός μηνός μετά την ομιλία του στο Turtle Bay.

Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του ιστότοπου Zman Yisrael (της εβραϊκής αδελφής έκδοσης των The Times of Israel), ο πολιτικός συνασπισμός υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου υπολείπεται σημαντικά των 61 εδρών στην Κνεσέτ, οι οποίες απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβερνητικής πλειοψηφίας. Υπό αυτές τις συνθήκες, η διεθνής παρέμβαση του πρωθυπουργού αποκτά έντονα χαρακτηριστικά εσωτερικής συσπείρωσης και υπεράσπισης της πολιτικής του επιβίωσης.