Μία από τις σημαντικότερες «μάχες» των τελευταίων δεκαετιών για τις οδικές επιβατικές μεταφορές της Κρήτης βρίσκεται σε εξέλιξη, με τα ΚΤΕΛ του νησιού να προετοιμάζονται συντεταγμένα για τον διαγωνισμό που θα καθορίσει το νέο τοπίο στις αστικές και υπεραστικές συγκοινωνίες για τα επόμενα χρόνια.

Η διαδικασία, πάντως, εξελίσσεται μέσα από διαδοχικές παρατάσεις και ενστάσεις, με την καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή των προσφορών να έχει μεταφερθεί για τις 19 Οκτωβρίου 2026.

«Από αναβολή σε αναβολή πάμε και από ένσταση σε ένσταση. Τα τέλη Οκτωβρίου αποτελούν πλέον κρίσιμο χρονικό σημείο για την εξέλιξη της διαδικασίας», αναφέρουν στο Tornos News στελέχη των ΚΤΕΛ της Κρήτης, περιγράφοντας το κλίμα που επικρατεί αυτή την περίοδο.

Όπως επισημαίνουν, στη διαδικασία έχει υπάρξει ένσταση από ξένη εταιρεία που έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον (CPT – Cyprus Public Transport Services and Operations Limited) , ενώ και τα ΚΤΕΛ της Κρήτης έχουν καταθέσει τις δικές τους ενστάσεις επί ζητημάτων του διαγωνισμού.

«Τα ΚΤΕΛ της Κρήτης είναι συντεταγμένα, έχουν καταθέσει και αυτά τις ενστάσεις τους και προχωρούν στην προετοιμασία τους για τον διαγωνισμό», σημειώνουν τα ίδια στελέχη.

Ο διαγωνισμός αφορά την ανάθεση του αποκλειστικού δικαιώματος εκτέλεσης των δημόσιων τακτικών αστικών και υπεραστικών οδικών μεταφορών επιβατών με λεωφορεία στην Περιφέρεια Κρήτης. Πρόκειται για διαδικασία παραχώρησης δημόσιας υπηρεσίας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Κανονισμού 1370/2007, η οποία ανοίγει την αγορά στον ανταγωνισμό και δημιουργεί νέα δεδομένα για τους παραδοσιακούς παρόχους.

Τα ΚΤΕΛ της Κρήτης ενώνουν δυνάμεις

Απέναντι στη νέα πραγματικότητα, οι υφιστάμενοι συγκοινωνιακοί φορείς της Κρήτης επιλέγουν την κοινή κάθοδο. Τα υπεραστικά ΚΤΕΛ Ηρακλείου–Λασιθίου και Χανίων–Ρεθύμνου, μαζί με τα αστικά ΚΤΕΛ, κινούνται συντεταγμένα για μία διαδικασία που αντιμετωπίζει συγκοινωνιακά την Κρήτη ως ενιαία περιφέρεια.

Η συστράτευση έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι τοπικοί φορείς διαθέτουν πολυετή εμπειρία στην εκτέλεση του συγκοινωνιακού έργου του νησιού, οργανωμένες εγκαταστάσεις, ανθρώπινο δυναμικό και, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, συνολικό στόλο άνω των 450 οχημάτων.

Για τις υφιστάμενες επιχειρήσεις το διακύβευμα είναι μεγάλο. Το αποτέλεσμα του διαγωνισμού θα καθορίσει ποιος θα εκτελεί το συγκοινωνιακό έργο για τα επόμενα χρόνια, επηρεάζοντας παράλληλα τον σχεδιασμό για τον στόλο, το προσωπικό, τις εγκαταστάσεις και τις επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί επί δεκαετίες.

Ο ισπανικός παράγοντας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί στο μεταξύ η κινητικότητα από την πλευρά ξένων συγκοινωνιακών φορέων.

Στο προσκήνιο βρίσκεται η CPT – Cyprus Public Transport Services and Operations Limited, η οποία δραστηριοποιείται στις δημόσιες συγκοινωνίες της Κύπρου και συνδέεται με τον ισπανικό όμιλο ALSA.

 Σύμφωνα με όσα αναφέρουν στελέχη των ΚΤΕΛ στο Tornos News, η ξένη εταιρεία που ενδιαφέρεται για τη διαδικασία έχει ήδη προχωρήσει σε ένσταση επί όρων του διαγωνισμού.

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την εικόνα ότι η αγορά της Κρήτης βρίσκεται στο πεδίο ενδιαφέροντος διεθνών συγκοινωνιακών ομίλων. Ωστόσο, μέχρι την κατάθεση των δεσμευτικών προσφορών δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ποιοι τελικά θα συμμετάσχουν.

Από το 2024 ο σχεδιασμός

Η αλλαγή στο συγκοινωνιακό μοντέλο της Κρήτης δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Ήδη από το 2024 είχε δρομολογηθεί από την Περιφέρεια Κρήτης η μελέτη σχεδιασμού των δημόσιων υπεραστικών και αστικών τακτικών οδικών μεταφορών επιβατών.

Το αντικείμενο της μελέτης περιλάμβανε τον σχεδιασμό, την οργάνωση και τη λειτουργία υφιστάμενων ή νέων γραμμών και δικτύων σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες, λαμβάνοντας υπόψη πληθυσμιακά και γεωγραφικά δεδομένα, τις υφιστάμενες οδικές συνδέσεις, τις κοινωνικές και επιβατικές ανάγκες, την επιβατική κίνηση αλλά και την οικονομική βιωσιμότητα των γραμμών.

Η Κρήτη αποτελεί, άλλωστε, μία ιδιαίτερη συγκοινωνιακή αγορά. Τα μεγάλα αστικά κέντρα, η ενδοχώρα, οι απομακρυσμένοι οικισμοί και οι τουριστικές περιοχές με εξαιρετικά αυξημένη εποχική επιβατική κίνηση δημιουργούν διαφορετικές ανάγκες κατά τη διάρκεια του έτους.

Παράλληλα, η νέα διαδικασία διαμορφώνει ένα διαφορετικό πλαίσιο για τους παραδοσιακούς παρόχους, καθώς πλέον καλούνται να διεκδικήσουν μέσω ανοικτού ανταγωνισμού ένα μεταφορικό έργο με το οποίο έχουν συνδέσει τη δραστηριότητά τους επί δεκαετίες.

Στις 19 Οκτωβρίου τα χαρτιά στο τραπέζι

Έπειτα από τις διαδοχικές παρατάσεις και τις ενστάσεις, η 19η Οκτωβρίου εξελίσσεται σε ημερομηνία-ορόσημο για τις συγκοινωνίες της Κρήτης.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται τα ΚΤΕΛ του νησιού, τα οποία εμφανίζονται συντεταγμένα και προετοιμάζονται από κοινού για να διεκδικήσουν τη συνέχιση του συγκοινωνιακού έργου που εκτελούν εδώ και δεκαετίες. Από την άλλη, βρίσκεται η δυνατότητα εισόδου νέων, ακόμη και διεθνών, παρόχων σε μία αγορά με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά λόγω της γεωγραφίας, της έντονης τουριστικής κίνησης και των διαφορετικών αναγκών μεταξύ αστικών κέντρων, ενδοχώρας και τουριστικών περιοχών.

Το ποιοι τελικά θα εμφανιστούν στη γραμμή εκκίνησης θα αποσαφηνιστεί με την κατάθεση των δεσμευτικών προσφορών.

Μέχρι τότε, η φράση στελεχών των ΚΤΕΛ στο Tornos News αποτυπώνει ίσως καλύτερα την κατάσταση: «Από αναβολή σε αναβολή και από ένσταση σε ένσταση».

Το βέβαιο είναι ότι ο συγκεκριμένος διαγωνισμός ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για τις δημόσιες συγκοινωνίες της Κρήτης και για τους φορείς που επί δεκαετίες έχουν συνδέσει το όνομά τους με τις μετακινήσεις κατοίκων και εκατομμυρίων επισκεπτών του νησιού.