Κύριοι υπουργοί, κύριοι βουλευτές της Κρήτης, αξιότιμοι οργανωτές αυτού του συνεδρίου, κυρίες και κύριοι.

Πριν από 28 αιώνες, την ομορφιά και τον πλούτο της Κρήτης —τα οποία θα απασχολήσουν και το σημερινό μας συνέδριο— περιγράφει στην Οδύσσεια ο ίδιος ο Οδυσσέας, μιλώντας στην Πηνελόπη στη 19η Ραψοδία:

«Κρήτη τις γαῖ᾽ ἔστι, μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ, καλὴ καὶ πίειρα, περίρρυτος· ἐν δ᾽ ἄνθρωποι πολλοὶ ἀπειρέσιοι, καὶ ἐννήκοντα πόληες…»

(«Στη μέση του θαμπού γυαλού, ένα νησί είναι η Κρήτη, όμορφη, πλούσια και θαλασσοκλεισμένη, που έχει κατοίκους άπειρους και ενενήντα πόλεις»).

Όμορφη, πλούσια, πολύφορη και εύφορη. Για αυτή την Κρήτη ήρθαμε σήμερα εδώ, 28 αιώνες μετά, για να μιλήσουμε: για τις ομορφιές και τις δυνατότητές της, αλλά και για τη βιώσιμη αξιοποίηση του φυσικού της πλούτου, τον οποίο διατηρεί ανέπαφο ανά τους αιώνες.

Λίγοι τόποι στον κόσμο συνδυάζουν τόσο βαθιά ιστορία και τόσο μεγάλες δυνατότητες για το μέλλον. Το να βρισκόμαστε σήμερα εδώ, λοιπόν, έχει τη δική του ξεχωριστή συμβολική βαρύτητα. Γιατί αιώνες πριν, από τούτο ακριβώς το μέρος ξεκινούσαν πλοία που συνέδεαν την Κρήτη με τον υπόλοιπο κόσμο· έφερναν και έπαιρναν εμπορεύματα, ιδέες και ανθρώπους από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

Η Ιστορική Κληρονομιά ως Οδηγός για το Μέλλον

Σήμερα καλούμαστε να συζητήσουμε για το νέο κεφάλαιο της Κρήτης. Ένα κεφάλαιο επενδύσεων, υποδομών και στρατηγικών επιλογών που θα καθορίσουν τη θέση και τη φυσιογνωμία του νησιού στον κόσμο για τις επόμενες δεκαετίες. Από αυτή τη Μεγαλόνησο του Νότου ξεκίνησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος για να αλλάξει την Ελλάδα. Έφερε μαζί του το πολιτικό δαιμόνιο, αλλά και τη λεβεντιά της Κρήτης —εκείνη την ιδιότυπη σύνθεση αρετής, θάρρους, οράματος και σχεδίου που ανέδειξε το νησί μέσα από αιώνες αγώνων και κατακτήσεων.

Αυτό το στοιχείο υπάρχει πάντα στον τρόπο με τον οποίο η Κρήτη αντιμετωπίζει κάθε νέα πρόκληση: με ανοιχτούς ορίζοντες και ακλόνητη θέληση. Η Κρήτη δεσπόζει όχι μόνο στην Ιστορία, αλλά στο παρόν και στο ορατό μέλλον της Ελλάδας και της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Η θέση της είναι απολύτως κομβική στον γεωπολιτικό και ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας και της ευρύτερης περιοχής. Πρόκειται για έναν φιλόδοξο και μακρόπνοο σχεδιασμό που υλοποιείται τώρα και εξελίσσεται με ορίζοντα τις επόμενες δεκαετίες. Είναι κοινή ομολογία ότι αποτελεί μία από τις πιο νευραλγικές περιοχές της χώρας, αποκτώντας διαρκώς αυξανόμενη στρατηγική σημασία. Εξελίσσεται σε έναν τόπο από τον οποίο εξαρτάται ολοένα και περισσότερο η οικονομική ανάπτυξη, η σταθερότητα και η ασφάλεια της πατρίδας μας. Κατά συνέπεια: «Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν».

Οφείλουμε να προσθέσουμε σε όλα αυτά τη δεσπόζουσα παρουσία των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων στην Κρήτη, τόσο στις θεωρητικές όσο και στις θετικές σπουδές. Οι σχολές του Πανεπιστημίου και του Πολυτεχνείου παράγουν διαρκώς πολύτιμους καρπούς γνώσης, επιστήμης και στοχασμού, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην πνευματική και οικονομική ανάπτυξη του νησιού, αλλά και ολόκληρης της χώρας. Η ανώτατη εκπαίδευση στην Κρήτη προσφέρει εδώ και δεκαετίες σε χιλιάδες νέες και νέους από όλη την Ελλάδα εφόδια και γνώσεις ανεκτίμητες. Στο πλαίσιο αυτό, η διαρκής ενίσχυσή της δεν μπορεί παρά να αποτελεί κεντρικό και αναπόσπαστο κομμάτι του εθνικού σχεδιασμού.

Το Εθνικό Διακύβευμα: Η Ελλάδα Πρέπει να Τρέξει Πιο Γρήγορα

Δράττομαι της ευκαιρίας αυτής για να μιλήσω για το μεγάλο εθνικό διακύβευμα της εποχής μας, το οποίο δεν είναι άλλο από τη διαρκή, εντατική και συστηματική ενδυνάμωση της χώρας μας. Όλοι αντιλαμβανόμαστε και συζητάμε τον βαθμό αστάθειας και τη ρευστότητα που χαρακτηρίζει τις διεθνείς και περιφερειακές εξελίξεις τα τελευταία χρόνια. Αυτή η συνειδητοποίηση, όμως, δεν πρέπει ούτε να μας πτοεί, ούτε να μας προκαλεί αμηχανία. Αντίθετα, πρέπει να μας κινητοποιεί ακόμη περισσότερο για νέες πρωτοβουλίες και δημιουργίες· δημιουργίες με πείσμα, σύστημα, εφευρετικότητα και αποφασιστικότητα. Πίσω από κάθε δυσκολία κρύβεται μια νέα ευκαιρία, αρκεί να την ανακαλύψουμε και να την αξιοποιήσουμε.

Η ακαδημαϊκή και επιχειρηματική κοινότητα, οι κρατικοί και περιφερειακοί θεσμοί, καθώς και σύσσωμη η πολιτική τάξη, οφείλουν μαζί, χωρίς εξαιρέσεις, να παραμερίσουν τα όποια προσωπικά συμφέροντα ή εγωισμούς, να αφουγκραστούν και να ανταποκριθούν στο κάλεσμα των καιρών. Και το κάλεσμα αυτό είναι ένα και ξεκάθαρο: Η Ελλάδα πρέπει να τρέξει πιο γρήγορα.

Αυτό το κάλεσμα πρέπει να γίνει αντιληπτό πέρα και πάνω από τις συνήθεις διαχωριστικές γραμμές της τρέχουσας πολιτικής αντιπαράθεσης. Όσο καλά κι αν έχουμε πάει ως τώρα, ο επόμενος στόχος πρέπει άμεσα να τεθεί και σύντομα να κατακτηθεί. Παράλληλα, για όποιες υστερήσεις βλέπουμε ότι ακόμα επιμένουν, τώρα είναι η ώρα να σηκώσουμε τα μανίκια, να λάβουμε αποφάσεις για να τις θεραπεύσουμε και, στη συνέχεια, να τις υπερβούμε.

Το κάλεσμα της ενότητας πάνω σε στοιχειώδεις παραδοχές για την εξασφάλιση μιας πορείας συνεχούς προόδου δεν έχει πολιτικό πρόσημο· όλοι συμφωνούμε σε αυτό. Αφορά ολόκληρη την Ελλάδα, όμως η Κρήτη προσφέρει πράγματι ένα προνομιακό πεδίο, στο οποίο μπορούν να υλοποιηθούν πρωτοβουλίες πνοής και δημιουργίας —από εκείνες που έχει ανάγκη η χώρα μας για να βαδίσει με ασφάλεια στο αύριο.

Η Ελλάδα πράγματι έκανε μεγάλα βήματα κάθε φορά που τόλμησε να κοιτάξει πέρα από τα στενά όρια του σήμερα:

• Ο Ιωάννης Καποδίστριας προσπάθησε να χτίσει κράτος από το μηδέν.

• Ο Χαρίλαος Τρικούπης προώθησε μεγάλα έργα υποδομής όταν η Ελλάδα ήταν ακόμη φτωχή.

• Ο Ελευθέριος Βενιζέλος διπλασίασε την Ελλάδα με όραμα και διπλωματική τόλμη.

• Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής την έβαλε στον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε κάθε περίπτωση, πίσω από τα μεγάλα σχέδια και τις ιστορικές αποφάσεις υπήρχαν άνθρωποι: πολιτικοί, επιχειρηματίες, αλλά και καθημερινοί πολίτες που κοίταξαν με αυτοπεποίθηση το μέλλον. Αυτό ακριβώς επιδιώκει και το σημερινό συνέδριο: να φέρει σε διάλογο όσους πιστεύουν πως η επένδυση στην Κρήτη είναι επένδυση στην Ελλάδα, στους ανθρώπους της και στο αύριο.

Το Νέο Παραγωγικό και Ενεργειακό Μοντέλο του Νησιού

Η Κρήτη σήμερα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Το νησί αναζητά μια νέα ταυτότητα στον χάρτη της Ευρώπης και της Μεσογείου. Φιλοδοξεί να γίνει ενεργειακός κόμβος, πύλη διεθνούς συνδεσιμότητας και τουριστικός προορισμός υψηλής αξίας. Αυτοί οι ρόλοι δεν έρχονται σε αντίθεση με την παράδοση και τον πολιτισμό της· αντίθετα, τρέφονται από αυτά, καθώς η πολιτισμική κληρονομιά του νησιού παραμένει το ισχυρότερο συγκριτικό του πλεονέκτημα στη διεθνή σκηνή.

Τα θέματα που θα συζητηθούν αποτυπώνουν ακριβώς αυτό το εύρος. Μεγάλα έργα υποδομών που αναλαμβάνει ο ιδιωτικός τομέας σε συνεργασία με το δημόσιο —ο Βόρειος Οδικός Άξονας (ΒΟΑΚ), το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι και οι ενεργειακές διασυνδέσεις— αλλάζουν ήδη τη φυσιογνωμία του νησιού. Μια ανανεωμένη ενεργειακή στρατηγική με επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και η αξιοποίηση του φυσικού πλούτου επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο της Κρήτης στον ευρωπαϊκό χάρτη.

Παράλληλα, η τουριστική βιομηχανία επιδιώκει συνειδητά την ποιοτική αναβάθμιση του προϊόντος της, ανοίγοντας νέους δρόμους για ανάπτυξη και εμπορικές δραστηριότητες. Όλα αυτά μαζί σκιαγραφούν ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, δίνοντας το παράδειγμα σε ολόκληρη την ελληνική περιφέρεια.

Συναίνεση, Διάρκεια και Κοινωνική Ανταπόδοση

Η Μεσόγειος αλλάζει, κυρίες και κύριοι. Η γειτονιά μας αναδιατάσσεται, εντάσεις αναζωπυρώνονται και στην Ανατολική Μεσόγειο κρίνεται ένα κρίσιμο μέρος της παγκόσμιας ειρήνης. Σε αυτό το περιβάλλον, μία αναπτυγμένη, διασυνδεδεμένη και οικονομικά ισχυρή Κρήτη αποτελεί άμεση συμβολή στην ασφάλεια και στην ειρήνη της περιοχής. Γιατί η ευημερία, εκεί όπου αποκτά βαθιές ρίζες, γίνεται η πιο αξιόπιστη εγγύηση σταθερότητας.

Καθήκον μας ως Πολιτεία και ως κοινωνία είναι να διασφαλίσουμε ότι αυτός ο μετασχηματισμός θα έχει διάρκεια και θα ανταποδώσει την ωφέλεια σε αυτούς που τη χρειάζονται περισσότερο: στους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται στο νησί. Κάθε επένδυση, κάθε υποδομή, κάθε στρατηγική επιλογή έχει νόημα μόνο αν στο τέλος βελτιώνει την καθημερινή τους ζωή. Αυτή είναι η μόνη πραγματική μέτρηση και το μοναδικό κριτήριο επιτυχίας.

Τα έργα αυτά, όμως, χρειάζονται κάτι πολυτιμότερο από πόρους και σχέδια· χρειάζονται συναίνεση. Χρειάζονται τη συλλογική βούληση να τα προχωρήσουμε μαζί, πέρα από κόμματα και κυβερνήσεις. Αυτή η προσπάθεια προϋποθέτει θεσμική διάρκεια και συνέχεια, χωρίς διακοπές ανάλογα με τις αναταράξεις της τρέχουσας πολιτικής πραγματικότητας. Τα μεγάλα έργα, άλλωστε, ξεκινούν από μια γενιά και τα παραλαμβάνει και τα απολαμβάνει η επόμενη.

Για τον λόγο αυτό, το συνέδριο με θέμα τις μεγάλες επενδύσεις που αλλάζουν την Κρήτη είναι όχι μόνο καίριας σημασίας, αλλά και απόλυτα επίκαιρο. Όπως θα περιγραφεί από τις πιο υπεύθυνες φωνές, το νησί βρίσκεται σε ένα σημαντικό αναπτυξιακό σταυροδρόμι και οι ελπιδοφόρες προοπτικές του θα αναδειχθούν πλήρως.

Χάρη σε αυτό το πρώτο ετήσιο συνέδριο, που συνδιοργανώνεται από τον Economist και το powergame.gr —και το οποίο βάσιμα αναμένεται να εξελιχθεί σε έναν θεσμό υψηλού κύρους με εθνική και διεθνή απήχηση— το νέο αναπτυξιακό υπόδειγμα της Κρήτης και η ευρύτερη δυναμική της θα αναλυθούν σε βάθος και θα γίνουν κτήμα όλων μας.

Με αυτές τις σκέψεις, λοιπόν, και με την ακλόνητη πεποίθηση ότι μπορούμε να πετύχουμε πολλά περισσότερα ενωμένοι, κοιτάζοντας την Κρήτη ως κοινό μας τόπο με όραμα και αίσθημα ευθύνης απέναντι στο μέλλον, κηρύσσω την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου σας, συγχαίροντας ταυτόχρονα τους συνδιοργανωτές για αυτή την εξαιρετικά γόνιμη πρωτοβουλία.