Του Φώτη Ποντικάκη *

Το θέμα της υγιεινής διατροφής με τοπικά, ει δυνατόν βιολογικά, προϊόντα είναι κάτι που περνάει μέσα από το σύνολο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Κέντρου Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (Βάμου). Σε όλα τα σχολεία που επισκέπτονται για εκπαιδευτικά προγράμματα το ΚΕΠΕΑ Βάμου στον Κεφαλά προσφέρεται κρητικός ντάκος, με παξιμάδι, μυζήθρα, ντοματάκια, ελιές και βιολογικό ελαιόλαδο. Είναι ο δικός μας τρόπος να προωθούμε την τοπική υγιεινή διατροφή κόντρα στη λογική της γρήγορης βιομηχανοποιημένης διατροφής της εποχής μας.

Όμως, πέρα από αυτό, το ΚΕΠΕΑ Βάμου προσφέρει για παιδιά και εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων και σειρά εκπαιδευτικών προγραμμάτων που έχουν άμεση σχέση με την υγιεινή διατροφή:

• Το πρόγραμμα για την Ελιά και το Λάδι στην Κρήτη: Είναι μονοήμερο ή διήμερο. Απευθύνεται σε μαθητές όλων των ηλικιών και ειδικά σχολεία ή ΕΕΕΚ. Μέσα από αυτό το πρόγραμμα μαθαίνουν για την Ελιά και το Λάδι, για τη σχετική μυθολογία, την υγιεινή διατροφή, την οικονομική και πολιτιστική σημασία. Στη διάρκειά του οι μαθητές φτιάχνουν αρωματικό βιολογικό ελαιόλαδο με βότανα της Κρήτης σε μικρά βαζάκια που παίρνουν μαζί τους, καταγράφοντας σε ετικέτα τα περιεχόμενα, τον τόπο και την ημερομηνία παραγωγής (για να μαθαίνουν και τη σημασία της τυποποίησης του ελαιολάδου). Στα διήμερα προγράμματα (με σχολεία από άλλους νομούς) γίνεται και επίσκεψη σε ελαιουργείο. Στο χώρο του ΚΕΠΕΑ στον Κεφαλά υπάρχει και προσομοίωση σε σμίκρυνση παραδοσιακού ελαιουργείου, ενώ, μετά από συνεννόηση με τους εκπαιδευτικούς μπορούν να γίνουν και άλλα εργαστήρια πχ παραγωγής σαπουνιού ή κηραλοιφών από ελαιόλαδο.

• Το πρόγραμμα για το Νερό και τους Υγρότοπους: Μονοήμερο ή διήμερο, για όλες τις ηλικίες. Στη μονοήμερη εκδοχή του γίνεται συνήθως στο πεδίο, στη λίμνη της Αγυιάς ή του Κουρνά, αναδεικνύοντας τη σημασία των υγροτόπων και του νερού για την άγρια ζωή αλλά και για τον άνθρωπο, μέσα από παρατήρηση πουλιών και εκπαιδευτικά παιχνίδια για τον κύκλο και την εξοικονόμηση του νερού. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη χρήση του νερού για παραγωγή ενέργειας, ενώ στο διήμερο πρόγραμμα γίνεται και επίσκεψη στο Μικρό Υδροηλεκτρικό Εργοστάσιο της Αγυιάς.

• Το πρόγραμμα και το Περιφερειακό Δίκτυο του ΚΕΠΕΑ Βάμου για τους Σχολικούς Κήπους: Στη διάρκεια αυτού του μονοήμερου προγράμματος, που συνήθως γίνεται σε χώρους του σχολείου, οι μαθητές μαθαίνουν για τη σημαντική βιοποικιλότητα και τη σπάνια χλωρίδα της Κρήτης, ενώ δημιουργείται μικρός σχολικός κήπος με τοπικά φυτά ή και λαχανικά, τα οποία προσφέρει το ΚΕΠΕΑ Βάμου, σε χώρο του σχολείου. Στα πλαίσια του Δικτύου οργανώνονται Ημέρες Δράσης στον κήπο του σχολείου ή σε εξωτερικό χώρο, με στόχο την επαφή των παιδιών με τη φύση και την ανταλλαγή ιδεών και εμπειριών μεταξύ τους.

Ιδιαίτερη αναφορά σε θέματα διατροφής γίνεται και σε άλλα εκπαιδευτικά προγράμματα του ΚΕΠΕΑ Βάμου, όπως πχ στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τη Μεσόγειο Θάλασσα που μας ενώνει, όπου γίνεται εκτεταμένη αναφορά στην υγιεινή Κρητική Διατροφή. Αλλά ακόμη και στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την Ανακύκλωση υπάρχει αναφορά, μιας και υπάρχουν τα τρόφιμα που καταλήγουν στα σκουπίδια, η σπατάλη τροφίμων και η πρόταση και οδηγίες για δημιουργία κομπόστ από υπολείμματα τροφίμων και κλαδέματα.

Για την υποστήριξη των προγραμμάτων αυτών έχει δημιουργηθεί έντυπο και ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό, βιβλία και παιχνίδια, που διατίθενται δωρεάν μέσα από τα ιστολόγια του ΚΕΠΕΑ Βάμου.

Για τις εκπαιδευτικές μας δράσεις συνεργαζόμαστε με τα άλλα ΚΕΠΕΑ της Κρήτης και τις/τους Υπεύθυνους Σχολικών Δραστηριοτήτων των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης καθώς και με φορείς όπως η «Γαία», ο συνεταιρισμός παραγωγών – καταναλωτών οικολογικών προϊόντων των Χανίων, στου οποίου τη διημερίδα για τα 30 χρόνια του έγινε εκτεταμένη παρουσίαση των παραπάνω προγραμμάτων.

* Υπεύθυνος του Κέντρου Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (ΚΕΠΕΑ) Βάμου